Jedynie prawda jest ciekawa


Wykaz ofiar konfliktu ukraińsko-polskiego

01.07.2013

4 tys. osób znajduje się już w bazie danych projektu badawczego "Osobowy wykaz ofiar konfliktu ukraińsko-polskiego 1939-1948" prowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej oddział w Rzeszowie. Kolejne 2,5 tys. metryk osobowych trafi tam w najbliższym czasie.

Prace dotyczą powiatów: jarosławskiego, jasielskiego, leskiego, lubaczowskiego, łańcuckiego, przemyskiego i przeworskiego na Podkarpaciu; biłgorajskiego, hrubieszowskiego, krasnostawskiego i tomaszowskiego w woj. lubelskim oraz gorlickiego w Małopolsce. Najbardziej zaawansowane są w powiatach: biłgorajskim, gorlickim, jarosławskim, jasielskim, leskim, łańcuckim, przemyskim i przeworskim.

"Celem projektu jest ustalenie osobowego wykazu ofiar konfliktu, które zginęły na terenach obecnej Polski. Planujemy publikacje wykazu w internecie, a także w wydawnictwach książkowych" – powiedział współautor projektu Tomasz Bereza z rzeszowskiego IPN.

Każda zidentyfikowana ofiara opisywana jest w metryce osobowej. Metryka zawiera: nazwisko i imię, datę i miejsce urodzenia, narodowość, wyznanie, zawód, ostatnie miejsce zamieszkania, przynależność organizacyjną, data i miejsce oraz okoliczności śmierci, miejsce pochówku. Podawane są też źródła ustaleń historyków.

Wykaz powstaje na podstawie kwerendy materiałów archiwalnych: administracji państwowej i samorządowej, sądownictwa, kościołów i związków wyznaniowych, organizacji podziemnych polskich i ukraińskich, wojska. Uczestnicy projektu korzystają też z niedocenianych dotąd źródeł, m.in. akt administracji szkolnej, organizacji i stowarzyszeń, np. kronik Ochotniczych Straży Pożarnych, archiwów szpitalnych, akt administracji leśnej.

W skład zespołu badawczego wchodzą historycy i archiwiści z IPN, historycy zajmujący się stosunkami polsko-ukraińskimi, historycy-regionaliści. Każdym powiatem zajmuje się odrębny zespół.

Bereza przewiduje, że rozpoczęty w 2006 r. projekt potrwa jeszcze wiele lat. Prowadzony od kilku lat projekt IPN ustalił tożsamość 6,5 tys. ofiar; po połowie są nimi Polacy i Ukraińcy.

Od września 1939 r. do końca 1943 r. na ziemiach należących obecnie do Polski ofiary konfliktu ukraińsko-polskiego związane były z aktywnością bojówek OUN, które m.in. w trakcie kampanii wrześniowej atakowały wycofujące się wojsko polskie i uchodźców oraz utworzonej przez Niemców policji ukraińskiej. Ta ostatnia była np. wykorzystywana przez okupantów do zwalczaniu polskiej partyzantki.

Z kolei od początku 1944 r. do momentu wkroczenia Armii Czerwonej w lecie tego roku UPA, podobnie jak wcześniej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, stosując terror dążyła do usunięcia polskiej ludności. Sprawcami tych czynów były przede wszystkim związki taktyczne wchodzące w skład II Okręgu Wojskowego "Bug" UPA-Zachód, które na te tereny dotarły ze wschodu oraz utworzone na miejscu sotnie UPA.

M.in. 19 kwietnia 1944 r. oddziały UPA spacyfikowały wieś Rudkę w pow. lubaczowskim. Zginęło 58 osób. Spalono wieś, a ocalonym kobietom i dzieciom nakazano "wynosić się za San". Pacyfikacji dokonał oddział Iwana Szpontaka ps. Zalizniak. Ten sam oddział odpowiedzialny jest także za mordy Polaków w Kowalówce i Cieszanowie oraz prawdopodobnie Wólce Krowickiej. Działania UPA spotkały się przeciwdziałaniem polskiego podziemia, m.in. 21 maja 1944 r. doszło do ciężkich walk pod Narolem, który oddziały UPA starały się opanować. Atak został odparty, zginęło 13 żołnierzy AK i 42 osoby cywilne. Porażkę UPA powetowała sobie pogromami ludności polskiej w Budomierzu, Dolince i Szczepłotach.

Kolejna faza konfliktu, podobna do tej sprzed roku, dotyczy pierwszej połowy 1945 r., kiedy UPA ponownie napotykała na przeciwdziałanie ze strony polskiej. Przykładem jest pacyfikacja Wiązownicy k. Jarosławia, gdzie 17 kwietnia 1945 r. sotnie UPA zamordowały 91 osób, a 25 raniły. Następnego dnia w odwecie oddziały Narodowej Organizacji Wojskowej spacyfikowały Piskorowice k. Leżajska. Zginęło ok. 120 osób.

W wyniku operacja "Wisła" przeprowadzonej przez LWP w 1947 r. z południowo-wschodniej Polski w ciągu trzech miesięcy na Ziemie Zachodnie i Północne przymusowo przesiedlono ponad 140 tys. Ukraińców. Wraz z przesiedleniem ludności ukraińskiej i rozbiciem grup UPA w 1948 r. zanika aktywność tej formacji.

PAP, lz

[fot: CCWikimedia]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  4. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  5. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  6. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  7. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook