Jedynie prawda jest ciekawa


wSieci Historii - Zuzanna Kurtyka: "Historycy historykowi"

04.04.2014

"Kiedy biorę do ręki któryś z tomów dwóch monumentalnych, ostatnio wydanych ksiąg, myślę, że to forma pamięci, forma uznania, z której Janusz cieszyłby się najbardziej".

Wielu z naukowców ma szczęście przeżywać jubileusz swej pracy i odbierać dedykowane im księgi pamięci osobiście. Mojemu mężowi nie było to dane - pisze we „wSieci Historii” Zuzanna Kurtyka.

„Narodziny Rzeczypospolitej”. Jestem pod dużym wrażeniem tego tytułu. Nie wiem, który z redaktorów wydania jest jego autorem – czy Waldek Bukowski, czy może Tomasz Jurek. Tytuł ten tak trafnie określa myślenie mojego męża o jego pracy naukowej poświęconej w ogromnej większości polskiemu średniowieczu, że sam pewnie nie znalazłby lepszego.

Janusz jako naukowiec przeszedł długą drogę rozwoju, zaczynając od drobiazgowych analiz doskonalących warsztat historyka, na obszernych syntezach kończąc.

Piszą o tym w słowie wstępnym obaj redaktorzy wydania: „Wielu z tych zagadnień poświęcał nie tylko studia, ale także cenne artykuły przeglądowe. Przynosiły one kompleksowe podsumowania badań w danej dziedzinie, czynione z wielkim krytycyzmem, a przede wszystkim z niezwykłym rozmachem pozwalającym objąć całość zagadnienia w najrozmaitszych jego aspektach i bardzo szerokiej perspektywie chronologicznej”. I dalej: „Z tradycyjnej formy omówienia stanu badań Janusz Kurtyka stworzył nową w istocie jakość”.

Wymagało to godzin i lat pełnych mozolnej pracy. Wymagało też ogromnej pracy nad sobą. Mediewistyka czy historia wczesnonowożytna w Polsce ciągle płaci za ogrom zniszczeń, jakich na zbiorach naszej nauki i kultury dokonało barbarzyństwo I wojny światowej, rewolucji sowieckiej, II wojny światowej, a po niej Związku Sowieckiego. Myślę tutaj o wymiarze Rzeczypospolitej, o której pisał mój mąż i o której piszą autorzy księgi: „Wszystkie zebrane studia dotyczą w istocie rozmaitych aspektów jednego wielkiego procesu dziejowego prowadzącego do ukształtowania się na rozległych obszarach Europy Środkowo-Wschodniej państwa, które ostatecznie przyjęło w unii lubelskiej 1569 r. postać polsko-litewskiej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, będącej zresztą w rzeczywistości wspólnym (choć niekoniecznie równoprawnym) domem dla innych też nacji”. Niszczono archiwa i biblioteki, kościoły, a wraz z nimi księgi parafialne, muzea, uniwersytety oraz ich zbiory. W ogniu wojen i pogromów płonęły również niezliczone dwory i zamki mieszczące w swoich murach niezmierzonej wartości skarby nauki i kultury polskiej.

Ogrom zniszczeń i grabieży, szczególnie na terenach wschodnich Rzeczypospolitej, jest do tej pory nieoceniony i wydaje się, że w swojej skali niemieszczący się w głowie człowieka wychowanego w duchu zachodnioeuropejskiej cywilizacji. Polscy mediewiści, choćby z wyżej wymienionego powodu, pracując nad ograniczonym materiałem źródłowym, mają o wiele trudniejsze zadanie do wykonania niż ich koledzy po fachu z Europy Zachodniej. Pamiętam, gdy Janusz podczas naszych licznych wędrówek po Spiszu i Orawie z zazdrością patrzył na tak liczne zachowane tam z pełnym wyposażeniem gotyckie kościoły i mówił o wielkim szczęściu tych ziem, z którymi burze dziejowe z pogranicza wieków i pierwszej połowy wieku XX obeszły się tak łagodnie. Podczas gdy polska kultura materialna zapłaciła ogromną cenę.


Cały esej Zuzanny Kurtyki w miesięczniku „wSieci Historii”. Można kupić także e-wydanie. Polecamy!

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook