Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

wSieci Historii - Zuzanna Kurtyka: "Historycy historykowi"

04.04.2014

"Kiedy biorę do ręki któryś z tomów dwóch monumentalnych, ostatnio wydanych ksiąg, myślę, że to forma pamięci, forma uznania, z której Janusz cieszyłby się najbardziej".

Wielu z naukowców ma szczęście przeżywać jubileusz swej pracy i odbierać dedykowane im księgi pamięci osobiście. Mojemu mężowi nie było to dane - pisze we „wSieci Historii” Zuzanna Kurtyka.

„Narodziny Rzeczypospolitej”. Jestem pod dużym wrażeniem tego tytułu. Nie wiem, który z redaktorów wydania jest jego autorem – czy Waldek Bukowski, czy może Tomasz Jurek. Tytuł ten tak trafnie określa myślenie mojego męża o jego pracy naukowej poświęconej w ogromnej większości polskiemu średniowieczu, że sam pewnie nie znalazłby lepszego.

Janusz jako naukowiec przeszedł długą drogę rozwoju, zaczynając od drobiazgowych analiz doskonalących warsztat historyka, na obszernych syntezach kończąc.

Piszą o tym w słowie wstępnym obaj redaktorzy wydania: „Wielu z tych zagadnień poświęcał nie tylko studia, ale także cenne artykuły przeglądowe. Przynosiły one kompleksowe podsumowania badań w danej dziedzinie, czynione z wielkim krytycyzmem, a przede wszystkim z niezwykłym rozmachem pozwalającym objąć całość zagadnienia w najrozmaitszych jego aspektach i bardzo szerokiej perspektywie chronologicznej”. I dalej: „Z tradycyjnej formy omówienia stanu badań Janusz Kurtyka stworzył nową w istocie jakość”.

Wymagało to godzin i lat pełnych mozolnej pracy. Wymagało też ogromnej pracy nad sobą. Mediewistyka czy historia wczesnonowożytna w Polsce ciągle płaci za ogrom zniszczeń, jakich na zbiorach naszej nauki i kultury dokonało barbarzyństwo I wojny światowej, rewolucji sowieckiej, II wojny światowej, a po niej Związku Sowieckiego. Myślę tutaj o wymiarze Rzeczypospolitej, o której pisał mój mąż i o której piszą autorzy księgi: „Wszystkie zebrane studia dotyczą w istocie rozmaitych aspektów jednego wielkiego procesu dziejowego prowadzącego do ukształtowania się na rozległych obszarach Europy Środkowo-Wschodniej państwa, które ostatecznie przyjęło w unii lubelskiej 1569 r. postać polsko-litewskiej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, będącej zresztą w rzeczywistości wspólnym (choć niekoniecznie równoprawnym) domem dla innych też nacji”. Niszczono archiwa i biblioteki, kościoły, a wraz z nimi księgi parafialne, muzea, uniwersytety oraz ich zbiory. W ogniu wojen i pogromów płonęły również niezliczone dwory i zamki mieszczące w swoich murach niezmierzonej wartości skarby nauki i kultury polskiej.

Ogrom zniszczeń i grabieży, szczególnie na terenach wschodnich Rzeczypospolitej, jest do tej pory nieoceniony i wydaje się, że w swojej skali niemieszczący się w głowie człowieka wychowanego w duchu zachodnioeuropejskiej cywilizacji. Polscy mediewiści, choćby z wyżej wymienionego powodu, pracując nad ograniczonym materiałem źródłowym, mają o wiele trudniejsze zadanie do wykonania niż ich koledzy po fachu z Europy Zachodniej. Pamiętam, gdy Janusz podczas naszych licznych wędrówek po Spiszu i Orawie z zazdrością patrzył na tak liczne zachowane tam z pełnym wyposażeniem gotyckie kościoły i mówił o wielkim szczęściu tych ziem, z którymi burze dziejowe z pogranicza wieków i pierwszej połowy wieku XX obeszły się tak łagodnie. Podczas gdy polska kultura materialna zapłaciła ogromną cenę.


Cały esej Zuzanny Kurtyki w miesięczniku „wSieci Historii”. Można kupić także e-wydanie. Polecamy!
Słowa kluczowe:

Kurtyka

,

historia Polski

Warto poczytać

  1. TadeuszKosciuszko-fsd 24.03.2017

    Kościuszko - przyjaciel wolności

    "Siła ducha Kościuszki polega na tym, że on zawsze konsolidował, jednoczył Polaków".

  2. mid-17323102 23.03.2017

    Gdańsk: Otwarto Muzeum II Wojny Światowej.

    - Wystawa główna Muzeum II Wojny Światowej jest zapisem emocji, pamięci tysięcy Polaków, jest dobrem ogólnonarodowym - mówił podczas otwarcia placówki jej dyrektor prof. Paweł Machcewicz.

  3. Markowapomnik 23.03.2017

    73. rocznica zamordowania Ulmów

    24 marca 1944 r. w Markowej k. Łańcuta na Podkarpaciu niemieccy żandarmi zamordowali ośmioro Żydów oraz ukrywających ich rodzinę Ulmów.

  4. apartyys 21.03.2017

    Dokumenty dot. walk Sowietów z podziemiem na Litwie

    -Polacy i Litwini doświadczyli wielu represji ze strony sowieckich organów bezpieczeństwa, które bezwzględnie zwalczały wszelkie próby odzyskania niepodległości przez oba kraje- powiedział prezes IPN.

  5. PlacStuStraconychZgierz 20.03.2017

    75 rocznica Zbrodni Zgierskiej

    Mord na ludności cywilnej, nazwany później Zbrodnią Zgierską, to największa egzekucja publiczna ludności polskiej na terenach wcielonych do Rzeszy.

  6. PLBelzecexterminationcamp4 16.03.2017

    75 lat temu do Bełżca trafił pierwszy transport Żydów

    Około 450 tys. Żydów z Polski i innych krajów Europy zamordowali Niemcy w 1942 r. w obozie zagłady w Bełżcu (Lubelskie). 75 lat temu przywieziono tu pierwsze transporty ludzi w ramach Akcji Reinhardt - zaplanowanej zagłady Żydów na terenie Generalnego Gubernatorstwa.

  7. plaszow 14.03.2017

    Najnowsze odkrycia w obozie KL Plaszow

    Naziści spalili ciała ofiar masowych egzekucji, chowane w zbiorowych grobach, zacierając ślady po zbrodniach.

  8. anderswstega 13.03.2017

    Armia Andersa w Nowym Jorku

    Do 25 marca ekspozycja w języku polskim i angielskim pokazywana jest w oddziale Polsko-Słowiańskiej Federalnej Unii Kredytowej (PSFCU) na nowojorskim Greenpoincie.

CS141fotMINI

Czas Stefczyka 141/2017

PDF (4,89 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook