Jedynie prawda jest ciekawa

Rocznica śmierci „Wilka”

29.09.2011

Aleksander Krzyżanowski, którego 60. rocznicę śmierci własnie obchodzimy, urodził się w 1895 r. w Briańsku w Rosji. W czasie I wojny światowej walczył w armii rosyjskiej, następnie jesienią 1917 r. wstąpił do utworzonego kilka miesięcy wcześniej I Korpusu Polskiego dowodzonego przez gen. Józefa Dowbór-Muśnickiego.

Po rozwiązaniu korpusu Krzyżanowski osiadł w Warszawie, gdzie uczestniczył m.in. w rozbrajaniu żołnierzy niemieckich stacjonujących w mieście. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, walcząc m. in. pod Dyneburgiem.

W maju 1941 r. Krzyżanowski został komendantem Okręgu Wileńskiego ZWZ-AK. Pracował m.in. nad rozbudową siatki konspiracyjnej i rozwijał działalność sabotażowo-dywersyjną. Brał aktywny udział w przygotowaniach do akcji „Burza”. W lipcu 1944 r. w ramach operacji „Ostra Brama” oddziały Wileńskiego i Nowogródzkiego Okręgu AK pod dowództwem „Wilka”, w porozumieniu z wojskami sowieckimi, wyzwalały okupowane przez garnizon niemiecki Wilno.

Dzień po zdobyciu obecnej stolicy Litwy - 14 lipca 1944 r. - „Wilk” został zaproszony na rozmowy z sowieckim dowództwem. W trzy dni później, przy okazji kolejnych rozmów, Krzyżanowski został podstępnie aresztowany, a oddziały AK otoczone i rozbrojone przez NKWD.

„Wilk” trafił do sowieckich więzień. Udało mu się jednak powrócić do kraju. Mimo, że zaniechał działalności konspiracyjnej w lipcu 1948 r. został aresztowany przez UB, a następnie osadzony w więzieniu przy ul. Rakowieckiej na Mokotowie. W czasie śledztwa był torturowany, jednakże nie przyznawał się do zarzucanych mu czynów.

Krzyżanowski zmarł w szpitalu więziennym na gruźlicę, 29 września 1951 r. Ciało „Wilka” zostało w tajemnicy zakopane między cmentarzem komunalnym a wojskowym na warszawskich Powązkach. W 1957 r. szczątki ekshumowano, po czym uroczyście złożono w kwaterze Armii Krajowej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

RoJ

[fot. Roman Korab-Żebryk/Wikimedia Commons]

CS148fotMINI

Czas Stefczyka 148/2017

PDF (10,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook