Jedynie prawda jest ciekawa

Wielki sukces powstańców warszawskich

20.08.2014

75 lat temu powstańcy warszawscy zdobyli budynek Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej. Gmach był bardzo dobrze umocnionym i bronionym przez Niemców miejscem i dlatego zdobycie PAST-y uznawane jest za jeden z największych sukcesów Powstania Warszawskiego.

- Wolność jest największą wartością dla każdego człowieka na całym świecie. Brońmy jej i nie dajmy jej sobie odebrać - podkreśliła w środę podczas uroczystości kpt. Barbara Wilczyńska-Sekulska ps. Penelopa, która służyła w batalionie "Kiliński" jako sanitariuszka; dziś pełni funkcję prezesa Ogólnokrajowego Środowiska Batalionu "Kiliński" Światowego Związku Żołnierzy AK.

- Zdobycie PAST-y było wielkim osiągnięciem powstańców okupionym co najmniej sześćdziesięcioma osobami poległych i siedemdziesięcioma rannych. PAST-a została w naszych rękach do końca powstania - wspominała z dumą. Podkreśliła też, że jej pokolenie z lat 20. XX w. "przeżyło pięć lat strasznego terroru okupacji hitlerowskiej".

- Bardzo pragnęliśmy wtedy niepodległości. Myślę, że tęsknota za wolnością była jednym z wielu powodów wybuchu powstania - zaznaczyła Wilczyńska-Sekulska.

W uroczystości przed tablicą upamiętniającą zdobycie PAST-y wzięli udział przedstawiciele władz, m.in. prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz, a także prezes Instytutu Pamięci Narodowej Łukasz Kamiński oraz weterani AK, w tym z batalionu "Kiliński", który 70 lat temu przy wsparciu innych oddziałów powstańczych pokonał silnie uzbrojonych Niemców.

Podczas ceremonii - w asyście honorowej Kompanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego - odegrano hymn narodowy i złożono wieńce m.in. od przedstawicieli stołecznego magistratu, IPN, MON i Wojska Polskiego, Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Kwiaty składali także harcerze i mieszkańcy Warszawy.

W rozmowie z PAP Janusz Jakubowski ps. Sokół, były żołnierz batalionu "Kiliński" wspominał, że w czasie powstania miał 14 lat i był pomocnikiem przy obsłudze karabinu maszynowego.

- Nie brałem bezpośredniego udziału w walkach o PAST-ę, ale obserwowałem jej zdobywanie ze swojego stanowiska przy Ogrodzie Saskim. Kiedy gmach został zdobyty czuliśmy ogromną radość i dumę. Oglądaliśmy niemieckich jeńców, którzy maszerowali z rękami w górze. To był wspaniały widok – powiedział weteran.

Podkreślił też, że Niemcy pomimo iż popełnili potworne zbrodnie np. mordowali kobiety i dzieci na Woli, byli traktowani jak jeńcy wojenni.

- Potrafiliśmy powściągnąć swoją chęć odwetu. Zdobycie PAST-y miało jednak swoją cenę. Do dzisiaj czuję ból, kiedy przypominam sobie tych młodych chłopaków, którzy wtedy polegli - mówił Jakubowski.

Po uroczystości weterani AK i prezydent Warszawy obejrzeli wystawę, którą przygotował Dom Aukcyjny Artissima, znajdujący się w gmachu PAST-y. Ekspozycja pt. "Wierny towarzysz. Motyw konia w sztuce" przedstawia dzieła o tematyce hippicznej i batalistycznej m.in. obrazu Wojciecha i Jerzego

Kossaków. Wśród eksponatów była także unikatowa rzeźba z odlewni Braci Łopieńskich przedstawiającą rotmistrza Seweryna Kuleszę skaczącego przez przeszkodę. Wystawę można oglądać do 20 września.

Od początku powstania żołnierze AK podejmowali próby zdobycia gmachu PAST-y, obsadzonego przez niemieckich snajperów. PAST-a była przed wojną drugim po Prudentialu najwyższym budynkiem w Warszawie. Aby pokonać niemiecką załogę, powstańcy podpalali budynek za pomocą miotaczy ognia, zrobionych ze strażackich motopomp. Ostatecznie PAST-ę powstańcy zdobyli 20 sierpnia. Do polskiej niewoli dostało się ponad 110 niemieckich żołnierzy.

Ceremonię przy gmachu PAST-y, w którym obecnie mieszczą się siedziby organizatorów uroczystości m.in. Fundacji Polskiego Państwa Podziemnego, poprzedziła msza św. w intencji poległych żołnierzy batalionu "Kiliński" oraz ich dowódcy rtm. "Leliwy" - Henryka Leliwy-Roycewicza, która odbyła się w Kościele Wszystkich Świętych przy Pl. Grzybowskim.

Poza zdobyciem PAST-y batalion "Kiliński" wsławił się także zdobyciem Prudentialu i Poczty Głównej. W czasie powstania warszawskiego oddział ten po napływie ochotników osiągnął stan ok. 2 tys. żołnierzy (w godzinie "W" batalion liczył ok. 900 żołnierzy; uzbrojonych było ok. 10 proc. z nich). Batalion "Kiliński" był niepokonany; do końca powstania, do momentu kapitulacji, jego żołnierze utrzymali się na zdobytych pozycjach.

PAP

[FOTO: 1944.pl]

CS150MINIfot

Czas Stefczyka 150/2017

PDF (4,60 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook