Jedynie prawda jest ciekawa


Unikatowe dokumenty historyczne z radomskiej fary

22.03.2016

Unikatowe dokumenty z okresu od XVI do połowy XIX wieku zaprezentowano w poniedziałek w Radomiu. Są wśród nich m.in. rozstrzygnięcia procesowe z podpisem Stanisława Małachowskiego, marszałka Sejmu Wielkiego. Zbiór odnaleziono w radomskiej farze.

Przez długi czas dokumenty leżały w wilgotnym i nieogrzewanym pomieszczeniu na plebanii radomskiej fary. Księgę odnalazł w 2012 r., podczas porządkowania akt, nowy proboszcz parafii ks. Mirosław Nowak. Jak tłumaczył w poniedziałek na konferencji prasowej, zanim zdecydowano się otworzyć księgę i przejrzeć jej zawartość, trzeba było poczekać aż dobrze wyschnie.

Zgodnie z adnotacją na obwolucie - w kwietniu 1916 r. ówczesny proboszcz radomskiej fary ks. Piotr Górski, zebrał wszystkie dokumenty, które były luzem i kazał oprawić, by nie zaginęły. W związku ze zbliżającą się 100-rocznicą zebrania dokumentów w jeden zbiór, zdecydowano się je pokazać publicznie.

Księga liczy ponad pół tysiąca kart. Dokumenty są dobrze zachowane. Zdaniem badaczy, to zasługa dobrego papieru i atramentu. Dwie trzecie dokumentów napisano po polsku, reszta jest po łacinie.

W ocenie badacza dziejów Radomia prof. Dariusza Kupisza, to dokumenty bardzo cenne z punktu widzenia historii miasta. "Cenniejsze tym bardziej, że niewiele dokumentów z czasów staropolskich zachowało się do XXI wieku. Z pewnością wzbogacą wiedzę i o radomskich parafach, ale przede wszystkim o dziejach Radomia" - ocenił historyk.

Na uwagę zasługuje m.in. kopia przywileju króla Kazimierza Wielkiego z 1357 r. nadającego jednemu z mieszczan radomskich łąkę w podradomskiej wsi Dzierzków. Dokument sporządzono na podstawie ksiąg sądowych, znajdujących się na radomskich zamku w XVII w.

Wśród najcenniejszych dokumentów jest oryginalny spis inwentarzy ksiąg kościoła farnego w Radomiu z 1598 r., spisany na polecenie ówczesnego proboszcza. Są tam podane tytuły i autorzy wszystkich zgromadzonych ksiąg, a wśród nich m.in. kilka dzieł Erazma z Rotterdamu.

"Na postawie tego księgozbioru możemy dowiedzieć się, z czego korzystali uczniowie radomskiej szkoły parafialnej, jedynej placówki oświatowej w tamtym czasie. Są to m.in. podręczniki do języka łacińskiego, retoryki, gramatyki" - dodał prof. Kupisz.

Zdaniem historyków cenny jest także dokument z czasów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, wystawiony dla proboszcza przez kancelarię referendarii koronnej, z podpisem Stanisława Małachowskiego, marszałka Sejmu Czteroletniego, jednego ze współtwórców Konstytucji 3 Maja.

Kupisz podkreślił, że w księdze znajduje się szereg dokumentów wytworzonych w radomskim ratuszu. Świadczą o tym - zdaniem badacza - nagłówki i poświadczenia z nazwiskami radomskich rajców, burmistrzów i mieszczan. Księga zawiera także dokumenty powstałe na radomskim zamku, np. akty prawne i odpisy przywilejów. "Jest wśród nich m.in. testament jednego mieszczan z radomskich z 1682 r., który zapisując pewne sumy na rzecz radomskiej fary, prosił, by go pochowano przed drzwiami tego kościoła, co było zresztą miejscem honorowym" - zaznaczył prof. Kupisz.

Kanclerz radomskiej kurii biskupiej ks. Edward Poniewierski, zapowiedział, że dokumenty zostaną poddane digitalizacji. Wówczas dostęp do nich będą mieć wszyscy zainteresowani.

PAP/mall
[Fot. Freeimages.com]


Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook