Jedynie prawda jest ciekawa


Rondo „Łupaszki” w Koszalinie

14.10.2012

Major Zygmunt „Łupaszka” Szendzielarz doczekał się swojego ronda w Koszalinie. Tablicę z nazwą odsłonili członkowie Komitetu Upamiętnienia w Koszalinie Żołnierzy V Wileńskiej Brygady Armii Krajowej.

Rada Miejska decyzję o nadaniu rondu nazwy „Łupaszki” podjęła pod koniec maja. Tablice z nazwiskiem patrona ustawiono na początku października.

Podczas ceremonii, w której uczestniczyło kilkadziesiąt osób, w tym kombatanci i członkowie Grupy Rekonstrukcyjnej "Gryf" odtwarzającej oddział mjr. "Łupaszki", z tablic informujących o patronie zdjęto biało-czerwone wstęgi. Odczytano też fragment odezwy, jaką w 1946 r. mjr "Łupaszka" wystosował do mieszkańców Koszalina.

- Major Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” i jego żołnierze byli pierwszymi w naszym mieście, którzy rozpoczęli walkę z systemem komunistycznym. Byli pierwszymi, którzy położyli fundament w naszym mieście pod niepodległą Polskę, która kilkadziesiąt lat później mogła zaistnieć - powiedział w niedzielę przewodniczący Komitetu Upamiętnienia w Koszalinie Żołnierzy V Wileńskiej Brygady AK Marcin Maślanka.

Komitet utworzyło 11 organizacji, w tym koszaliński oddział Światowego Związku Żołnierzy AK, Związku Inwalidów Wojennych, Katolickiego Stowarzyszenia "Civitas Christiana" i Stowarzyszenie im. Marszałka Józefa Piłsudskiego.

Inicjatywie nadania rondu imienia majora "Łupaszki" towarzyszyły silne emocje, które przełożyły się na dwa zawiadomienia do prokuratury.

Jedno złożył przewodniczący komitetu. Dotyczyło ono znieważenia Zygmunta Szendzielarza za pomocą środków masowego komunikowania przez radnych SLD. W styczniu na konferencji prasowej radcy lewicy sprzeciwili się honorowaniu kontrowersyjnej postaci, mającej - jak się wówczas wyraził jeden z nich - "na rękach krew niewinnych ludzi".

W marcu prokuratura odmówiła wszczęcia śledztwa. Postanowienie zostało zażalone do sądu. Ten w lipcu - jak powiedział PAP Maślanka - uznał, że choć nie było publicznego interesu w ściganiu radnych z urzędu za ich wypowiedź, to mogło dojść do zniesławienia, wobec czego żyjący podkomendni mjr. "Łupaszki" mogą dochodzić swoich praw na drodze procesu cywilnego. Na razie nie wiadomo, czy ktoś z tego skorzysta.

Drugie złożył radny SLD Grzegorz Andrzej Niski, wnosząc w kwietniu o sprawdzenie, czy wobec nie podjęcia śledztwa w sprawie znieważenia mjr. "Łupaszki", Marcin Maślanka nie dopuścił się fałszywego zawiadomienia organów ścigania o przestępstwie działaczy lewicy. W maju prokuratura odmówiła wszczęcia śledztwa. Postanowienie nie zostało zażalone i stało się prawomocne.

Zygmunt Szendzielarz ps. "Łupaszka" (1910-1951) walczył w kampanii wrześniowej 1939 r.; dostał się do sowieckiej niewoli. Uciekł z niej i bezskutecznie próbował przedostać się na Węgry. W listopadzie 1939 r. wrócił do Wilna. Od początku 1940 r. działał w konspiracji przyjmując pseudonim "Łupaszka".

Najpierw organizował siatkę wywiadowczą, potem dowodził V Brygadą Wileńską AK, która walczyła z wojskami niemieckimi, wspomagającymi je oddziałami litewskimi oraz partyzantką sowiecką. W lipcu 1944 r. jednostka została częściowo rozbrojona przez Armię Czerwoną. Odtworzona, wiosną 1945 r. przeprowadziła kilkadziesiąt akcji przeciwko NKWD, UBP, MO i KBW. We wrześniu 1945 r. oddział rozformowano, Szendzielarz wyjechał na Pomorze, gdzie prowadził działalność dywersyjną na terenach województw zachodniopomorskiego, gdańskiego i olsztyńskiego.

18 marca 1946 r. wchodzący w skład V Wileńskiej Brygady Armii Krajowej szwadron "Żelaznego" przeprowadził Koszalinie akcję zarekwirowania 800 tys. zł ze znajdującego się w centrum miasta Banku Rolnego.

Jesienią 1946 r. z grupą żołnierzy przeniósł się na teren Białostocczyzny, gdzie dołączył do VI Brygady Wileńskiej. W marcu 1947 r. opuścił oddział. Początkowo przebywał w Warszawie, później w okolicach Głubczyc, następnie w Osielcu koło Makowa Podhalańskiego. Tu 30 czerwca 1948 r. został aresztowany przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.

2 listopada 1950 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał go na wielokrotną karę śmierci. Wyrok wykonano 8 lutego 1951 r. w warszawskim więzieniu na Mokotowie. Miejsce jego pochówku do dziś nie jest znane. W 1993 r. Sąd Najwyższy uchylił te wyroki.

PAP, rch

[Fot. IPN]

 

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook