Jedynie prawda jest ciekawa


Rocznica śmierci Józefa Lompy

25.03.2013

Pamięć wielkiego pisarza Józefa Lompy uczcił sesji Sejmik Województwa Śląskiego. Lompa był jednym z najbardziej zasłużonych polskich działaczy narodowych na Górnym Śląsku w XIX w.

Z okazji przypadającej 29 marca 150 rocznicy śmierci Lompy, sejmik przyjął w poniedziałek oświadczenie upamiętniające jego postać i dorobek. W oświadczeniu przypomniano m.in., że Lompa był wielkim odnowicielem polskości i prekursorem procesu odrodzenia narodowego w tym regionie.

Józef Lompa urodził się 29 czerwca 1797 r. w Oleśnie, w rodzinie rzemieślniczej. Po ukończeniu seminarium nauczycielskiego we Wrocławiu krótko był nauczycielem najpierw w Cieszynie koło Sycowa, a potem w Łomnicy koło Olesna. Znany był jako "nauczyciel z Lubszy" w powiecie lublinieckim, gdzie zamieszkał w 1819 r. i spędził 30 lat swojego życia.

Zasłynął przede wszystkim jako górnośląski działacz społeczny, poeta, prozaik, publicysta, tłumacz i współpracownik wielu ówczesnych czasopism, w których pisał pod pseudonimem A. Mieczyński. Był autorem wielu polskich książek i artykułów poświęconych historii Śląska, szczególnie śląskich miast, a także tekstów religijnych, poradników, opowiadań, zbiorów baśni i legend.

Lompa jako pierwszy w ówczesnych Prusach wydał podręczniki w języku polskim dla szkół elementarnych i średnich: w 1821 r. "Krótkie wyobrażenie historyi Szląska dla szkół elementarnych", w 1847 r. "Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej" i w 1853 r. "Książki do czytania dla klasy średniej szkół katolickich miejskich i wiejskich".

Był również znany jako pionier badań etnograficznych na Śląsku i jeden z najwybitniejszych polskich folklorystów pierwszej połowy XIX wieku. Zapoczątkował systematyczne gromadzenie polskich pieśni i prozy ludowej na Śląsku. W 1833 roku ukazały się jego "Pieśni nabożne i Zbiór pieśni na Boże Ciało", a w 1858 roku "Przysłowia i mowy potoczne ludu polskiego na Szlązku".

Po zmianach, które w 1848 r. przyniosła Wiosna Ludów, Lompa stał się inicjatorem założenia Towarzystwa Nauczycieli Polaków oraz Towarzystwa Pracujących dla Oświaty Ludu Górnośląskiego w Bytomiu. Współpracował przy wydawaniu "Dziennika Górno-Szląskiego", żądając nauki w języku polskim.

W 1849 r. za działalność pisarską, społeczną i narodową został przez pruskie władze zwolniony z posady nauczyciela. Władze rejencji opolskiej pozbawiły go emerytury i wymówiły mu mieszkanie. W 1858 roku, z powodu policyjnych szykan, przeniósł się do Woźnik w powiecie lublinieckim, gdzie był tłumaczem sądowym i założył polską bibliotekę.

W Woźnikach spędził ostatnie lata życia, poświęcając się pisaniu książek. Utrzymywał wówczas stałe kontakty z wieloma naukowcami i pisarzami: polskimi, czeskimi i niemieckimi. Zmarł w ubóstwie 29 marca 1863 r. Popiersie Józefa Lompy jest jednym z czterech popiersi wybitnych Górnoślązaków zdobiących Salę Sejmu Śląskiego - obok wizerunków Juliusza Ligonia, Karola Miarki i Pawła Stalmacha.

PAP, lz

[fot: wikipedia]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook