Jedynie prawda jest ciekawa


Rekonstrukcja białoruskiej listy katyńskiej - nowe biogramy

08.04.2014

860 nowych życiorysów polskich obywateli dołączono do tzw. rekonstruowanej białoruskiej liście katyńskiej. Ta lista pozostaje jedną z największych tajemnic zbrodni NKWD z 1940 r.

Białoruska lista katyńska dotyczy co najmniej 3870 polskich obywateli zamordowanych w 1940 r. przez NKWD na terenie sowieckiej Białorusi.

"Rekonstrukcja białoruskiej listy katyńskiej to próba przedstawienia wyczerpującego wykazu osób z północno-wschodniej Polski, których losy po 17 września 1939 r. do tej pory nie są nam znane. Badania te prowadzimy we współpracy z polskimi instytucjami, m.in. z Ośrodkiem Karta i Instytutem Pamięci Narodowej. W przyszłości być może uda się te dane zweryfikować w archiwach rosyjskich, nawet jeśli nie będą one dotyczyć konkretnej listy, to przynajmniej śladów po tych osobach" - powiedział PAP dyrektor Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia Sławomir Dębski.

Podkreślił, że uzupełnienie listy o nowe dane identyfikacyjne, w tym także kilkadziesiąt fotografii wiąże się z przypadającą w kwietniu 74. rocznicą zbrodni katyńskiej. "W ten sposób chcemy podkreślić, że pamięć o tych ludziach jest nadal żywa" - mówił Dębski. Zaznaczył też, że rekonstrukcja listy stanowi jedynie hipotezę badawczą i nie zwalnia żadnej z polskich instytucji ze starań o pozyskanie dokumentów dotyczących zbrodni NKWD na polskich obywatelach.

Do tej pory podejmowane od lat 90. XX w. starania polskich władz o uzyskanie dokumentacji losów ofiar z białoruskiej listy nie przyniosły rezultatów. W 2010 r. władze Rosji na zlecenie ówczesnego premiera Władimira Putina podjęły bezskuteczną próbę odnalezienia listy w archiwach. Nie udało się jej odnaleźć także w archiwach białoruskich. Listy bezskutecznie poszukiwali polscy historycy, Instytut Pamięci Narodowej oraz Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Inicjatywa Centrum ma na celu zebranie wszelkich dostępnych informacji i dokumentów dotyczących osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II Rzeczypospolitej pomiędzy 17 września 1939 r. a czerwcem 1940 r., wobec których zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że mogły się stać ofiarami zbrodni katyńskiej.

Rekonstrukcję białoruskiej listy katyńskiej, która liczy obecnie 958 osób (wcześniej Centrum podawało dane 98 osób), prowadzi m.in. dr Maciej Wyrwa z Ośrodka Karta. "Działania Centrum stanowią próbę odtworzenia brakujących list dyspozycyjnych, inaczej mówiąc +list śmierci+, na podstawie których więźniowie kierowani byli z więzień tzw. Białorusi Zachodniej najprawdopodobniej do Mińska, gdzie zostali zamordowani na podstawie decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 r." - powiedział PAP Wyrwa.

Lista jest tworzona i aktualizowana głównie na podstawie informacji napływających do Centrum od rodzin zaginionych i innych bliskich im osób. Informacje te są następnie weryfikowane i uzupełniane na podstawie dostępnych publikacji, danych urzędowych przechowywanych w archiwach i instytucjach w Polsce oraz za granicą. W pracy wykorzystano m.in. ekspertyzę Ośrodka Karta wykonaną na zlecenie Centrum, a także dane pochodzące z Księgi ewidencji osób odkonwojowanych w latach 1939-1940 przez konwoje specjalne 15. brygady wojsk konwojowych NKWD ZSRR, która stacjonowała na sowieckiej Białorusi.

Centrum zwraca się również z prośbą do wszystkich osób, których bliscy zaginęli na obszarze północno-wschodnich województw II RP w okresie od 17 września 1939 do czerwca 1940 r., o wypełnienie ankiety, która pomoże w dalszych pracach nad rekonstrukcją białoruskiej listy katyńskiej. Ankieta ta dostępna jest na stronie internetowej centrum. Informacje, które mogą pomóc w rekonstrukcji można także przesyłać na adres zaginienipo1939@cprdip.pl.

W 2015 r. Centrum planuje opublikować księgę pamięci ofiar zbrodni katyńskiej, których funkcjonariusze NKWD zamordowali na terenie sowieckiej Białorusi.

Białoruska lista katyńska, którą historycy uważają za jedną z największych tajemnic zbrodni katyńskiej z 1940 r., dotyczy co najmniej 3870 polskich obywateli (z liczby ok. 22 tys. wszystkich ofiar zbrodni katyńskiej). Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 r. osoby te były aresztowane przez NKWD na terenie północno-wschodnich województw II Rzeczpospolitej, a następnie zamordowane z rozkazu Stalina, najprawdopodobniej w więzieniu NKWD w Mińsku. Przypuszczalnie miejscem ukrycia zwłok Polaków są Kuropaty pod Mińskiem (obecnie w granicach miasta), które były terenem pochówku ofiar NKWD w latach 1937-1941.

W latach 1988-1989 przeprowadzono badania cmentarzyska, podczas których znaleziono przedmioty należące do polskich obywateli. Wśród znalezisk, pochodzących z Polski albo z Europy Zachodniej, poza medalikami Matki Boskiej Częstochowskiej, kaloszami polskich firm jak Rygawar i Gentleman, jest męski grzebień, na którym więzień wydrapał słowa: "Ciężkie chwile więźnia. Mińsk 25 IV 1940. Myśl o was doprowadza mnie do szaleństwa. 26 IV. Rozpłakałem się - ciężki dzień".

Ujawnienie białoruskiej listy katyńskiej - obok odtajnienia całej dokumentacji rosyjskiego śledztwa w sprawie zbrodni katyńskiej, zmiany jej kwalifikacji prawnej oraz rehabilitacji prawnej wszystkich ofiar - jest najważniejszym polskim postulatem wobec Rosji dotyczącym mordu NKWD z 1940 r.

Zapraszamy na profil Stefczyk.info na facebooku.

mc,PAP

[fot.wPolityce.pl]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook