Jedynie prawda jest ciekawa


Pucz Janajewa nie udał się

21.08.2014

Był to bez wątpienia jeden z najdziwniejszych zamachów stanu w dziejach, ale Rosja jest państwem paradoksalnym.

Czekiści to mistrzowie w konstruowaniu spisków, być może również takich, które mają się nie udać. Spiskiem była rewolucja bolszewicka, z której powstał ZSRR, co dziś oczywiste, a więc gdy mowa o Rosji tylko idiota, będzie kwestionował spiskowe wytłumaczenia jako absurdalne dla tej kultury politycznej.

Gdy w sierpniu 1991 Gorbaczow przebywał na Krymie na urlopie, twardogłowi komuniści usiłowali odebrać mu władzę i usiłowali przeprowadzić zamach stanu, czyli zatrzymać demokratyczne przemiany i odnowić komunizm. Taki był sens przekazu, którzy szedł świat. Ta walka dobra ze złem czyli Gorbaczow i Jelcyn kontra szefowie siłowych resortów zogniskowała uwagę opinii publicznej. Gorbaczow został ubezwłasnowolniony na Krymie. Zamach się nie powiódł. Zamachowcy zachowali się jak amatorzy, co wydaje się o tyle dziwne, że szefowie rosyjskich resortów siłowych, byli ludźmi, których trudno podejrzewać o sentymentalizm skoro zostali tymi szefami.

Spiskowcy nie aresztowali nikogo z liderów opozycji. Nie zostały wyłączone żadne linie telefoniczne - poza liniami służącymi do osobistego użytku Gorbaczowa. Ale dzisiaj wiadomo że Gorbaczow, mógł się kontaktować z kim chciał. Pozostawiono na wolności bardzo już wówczas popularnego prezydenta RFSRR (Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej) Borysa Jelcyna. Jak to możliwe? Taka amatorszczyzna wśród kagebistów? Znana dysydentka Waleria Nowodworska, opisując to, co działo się podczas puczu w sierpniu 1991 na ulicach Moskwy, miała wrażenie, że ma do czynienia z teatrem. Chodziło o wytworzenie atmosfery, że oto mamy do czynienia a jakimś wielkim przełomem w historii Rosji. Twardogłowi wypuścili wojsko na ulice Moskwy, po czym to wojsko masowo przeszło na stronę obrońców Jelcyna. A rosyjski żołnierz się nie buntuje. Rosyjski żołnierz słucha rozkazów. Zatem dowódcy tych żołnierzy nie mieli zamiaru walczyć w imię interesu swoich przełożonych, skoro mogli przy takiej okazji zająć ich miejsce.

Zainteresowanie mieszkańców Moskwy puczem było małe. Ale zadziwiająca jest rozpiętość liczby osób, które brały udział w obronie „Białego Domu” czyli   parlamentu RFSRR zaalarmowane przez media, podawana po latach. W artykule w „Gazecie Wyborczej”, „Rewolucja której nie było”  w tej samej w której jest tekst Piotra Osęki, znawca Rosji Marcin Wojciechowski pisze, że „20 lat temu 2 mln ludzi wyszło na ulice Moskwy przeciwko puczowi komunistycznego betonu”. Zastanawiam się skąd Wojciechowski wziął tę liczbę, lub co nim dyktuje że mitologizuje „Rewolucje której nie było” w taki prostacki sposób. Nigdy nie widziałem zdjęć tego gigantycznego tłumu a przekazy koncentrowały się na Borysie Jelcynie, jak stojąc na czołgu odczytywał kolejną deklaracje. Nie ma zdjęć tego tłumu.

Oporu wobec komunizmu nie było, bo nie było komunizmu. Zginęły trzy osoby przejechane przez czołgi, które się cofały, co znaczy, że nie było to świadome morderstwo dokonane przez żołnierzy na ludności cywilnej. Poczta rosyjska wydała później  znaczki pocztowe w obliczami bojowników o demokracje.  Sami Rosjanie traktowali od początku pucz jako epizod w walce o władze. I nie mylili się w ocenie tego wydarzenia. Sprawa odpowiedzialności puczystów została rozmyta. Wyroki jak na standardy rosyjskie dla takich przestępstw, śmieszne. W Polsce propagandowo wykorzystano pucz w celu demonizacji partyjnego betonu, który przecież mógł być mniej cywilizowany a był taki grzeczny.

Dlaczego ZSRR skończył się tak łagodnie,  wyjąwszy niektóre republiki, gdzie trudnym problemem okazał się nacjonalizm sprzężony z postkolonialnym statusem narodów wobec Rosji.?  Dlatego, że mentalność czekistów i nomenklatury od czasów Breżniewa była infekowana wirusami dóbr materialnych. Oto cała tajemnica humanistycznej tendencji wśród elit władzy w bloku sowieckim w przededniu jego implozji. Andrzej Paczkowski zauważył, że to co działo się wówczas przypominało sytuację jakby we wszystkich komitetach wyłączono prąd. Komunizmu nie obalono. Umarł sam. Masy były bierne. W Polsce trzeba było dopilnować bierności tych mas i chronić je przed wirusem nienawiści i nietolerancji.

Jak zauważył Tocqueville, rewolucje  polityczne są w zasadzie usankcjonowaniem zmian, które już się dokonały w sferze ekonomicznej, w sferze bazy, że użyje tu marsksistowskiego języka. To, co działo się w ówczesnym jeszcze ZSRR nie było żadną rewolucją, tylko zmianami pokoleniowymi na szczytach władzy, drugi szereg władzy zastępował pierwszy, przy  bierności rosyjskiego społeczeństwa. Pierestrojka i Głasnost była elementem strategii zmiany, w sytuacji gdy główne spoiwo ideologiczne komunizm, był martwy. To, że Pierestrojka obudziła w Rosjanach ducha obywatelskiego było mitem, stworzonym jako ideologiczna zasłona dymna dla uwłaszczeniowych procesów czekistów i partyjnej nomenklatury. Społeczeństwo rosyjskie zostało straszliwie zniszczone przez komunizm, duch obywatelski to coś, dla przeciętnego Rosjanina bardzo abstrakcyjnego.

W Polsce takim mitem, który świetnie łechtał pychę Polaków, było hasło, że to my pokonaliśmy komunizm. Była to strategia odwracania uwagi, aby nie przeprowadzać dekomunizacji i lustracji. Rzeczywistych przeciwników systemu totalitarnego przez cały czas Pierestrojki KGB trzymało pod kontrolą. Kiedy Sacharow ogłaszał poparcie dla Gorbaczowa, gdy ten uwolnił go z zesłania, cały czas sprawnie działał aparat przemocy. Jednych dysydentów KGB faworyzowała innych represjonowała. Gorbaczow gdy trzeba nie wahał się zabijać w Wilnie czy w Gruzji przeciwników ZSRR. Ale problem potencjalnej zemsty społeczeństwa na aparacie przemocy nie był w zasadzie problemem dla aparatu w ZSRR. Problemem mógł być w Polsce, gdzie istniała pamięć, że ta władza nigdy nie miała mandatu, była uzurpacją i czystą przemocą zbudowaną tylko dlatego, że eksterminowano polską demokratyczną opozycję w latach 1944-1948. Stąd impuls do fraternizacji z częścią opozycji, ludzi takich jak Jaruzelski czy Kiszczak. Stroną aktywną w tym procesie byli czekiści, którzy dosyć mieli ideologii, która zmuszała ich do ascezy a la Lenin. Cóż mi bowiem po samej władzy, kiedy nie mogę korzystać z jednego z jej głównych atrybutów, bogactwa? To główna przyczyna procesu przekształceń w bloku wschodnim a nie miłość demokracji u funkcjonariuszy reżimów. Ale to przecież oczywiste.

Maciej Mazurek - tekst ukazał się w w sierpniu 2011 r. na portalu "wPolityce.pl"

[FOTO: Wikipedia ITAR-TASS CC BY 3.0]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook