Jedynie prawda jest ciekawa


Publikacja IPN nt. działalności SS w Gdańsku

25.07.2013

Historii powstania i mało znanym aspektom działalności SS w Gdańsku poświęcona jest najnowsza publikacja gdańskiego oddziału IPN. To prawdopodobnie pierwsza w Polsce i druga w Europie książka omawiająca działalność tej faszystowskiej organizacji w konkretnym mieście.

Autorem publikacji jest zatrudniony w gdańskim oddziale IPN historyk Jan Daniluk. Jak powiedział PAP, przyczynkiem do pochylenia się nad historią SS w Gdańsku, stała się - znaleziona przez niego przypadkiem - niewielka notatka z niemieckiej gazety z początku 1939 roku.
"Notka ta traktowała o początkach SS w Gdańsku i padła w niej informacja, że organizacja ta powstała w mieście już w 1926 r. Uderzyło mnie to, bo był to zaledwie rok po utworzeniu SS w Niemczech" - powiedział PAP Daniluk dodając, że znane mu dotąd źródła wymieniały jako pierwszą komórkę SS powstałą poza granicami Niemiec stukturę w Wiedniu, która została utworzona dopiero pod koniec lat 20. ub. wieku.
Jak wyjaśnił Daniluk, dalsze poszukiwania pokazały, że - w przeciwieństwie do licznych opracowań dotyczących działań gdańskiej SS jesienią 1939 i w czasie II wojny światowej, nie ma żadnych publikacji historycznych omawiających zarówno początki, jak i działalność SS w Gdańsku przed 1939 r. Co więcej, okazało się, że dostępna jest tylko jedna praca naukowa pokazująca działalność SS w konkretnym mieście - wydana w 2012 r. publikacja Christiane Rothleander traktująca o wiedeńskich strukturach tej organizacji.
W książce Daniluka znalazły się informacje o genezie gdańskiej SS w czasie, gdy działała ona jeszcze w strukturach SA jako mało liczna paramilitarna organizacja zajmująca się głównie ochroną miejscowych zebrań czy manifestacji NSDAP. "W Gdańsku, podobnie, jak w innych miejscach, jeszcze w 1933-34 roku należeli do SS bardzo różni ludzie, w tym masoni, gdańszczanie polskiego pochodzenia czy osoby o lewicujących poglądach. Byli wśród nich strażacy, lekarze, prawnicy, sklepikarze czy bezrobotni, którzy po południu przebierali się w mundury i szli na spotkania szkoleniowe, manifestacje czy jakieś uliczne akcje, po czym wracali do domów" - powiedział PAP Daniluk.
Jak przypomniał historyk, dopiero w połowie lat 30. przeprowadzono gruntowną weryfikację członków SS, a w latach 40 ub. wieku powstała Waffen-SS, z którą dziś przede wszystkim kojarzona jest ta nazistowska formacja. "Widać tu, jak wiele propaganda niemiecka musiała się później napracować, by stworzyć obraz esesmana jako przedstawiciela pewnej nazistowskiej elity" - powiedział PAP Daniluk.
W swojej książce historyk obok zarysu powstania poszczególnych oddziałów gdańskiej SS oraz SA, przedstawia ich funkcjonowanie (w tym m.in. działalność sportową) i kwatery a także obsadę stanowisk kierowniczych. Mowa jest także o konfliktach, do jakich dochodziło pomiędzy poszczególnymi formacjami nazistowskimi czy miejscową policją. Daniluk przedstawił też udział SS w działaniach faszystów jesienią 1939 na terenie Gdańska oraz genezę powstania nadokręgu SS "Wisła".
Osobny rozdział książki poświęcony został prowadzonemu przez gdańskie SS obozowi karnemu w Maćkowach przeznaczonemu dla członków tej formacji oraz policjantów. Był to - obok Dachau -  jeden z dwóch obozów tego typu, Maćkowy były jednak dużo większe. Jak pisze Daniluk, trafiali tu policjanci i esesmani, którzy popełnili kradzieże, dopuścili się obrazy czy zabójstwa, ale też ludzie, którzy popełnili "wykroczenia przeciwko rasie, sile narodu i moralności", w tym osoby utrzymujące kontakty seksualne z nie-Aryjczykami oraz homoseksualiści.
Publikację "SS w Gdańsku. Wybrane zagadnienia" uzupełniają zdjęcia zarówno członków SS w czasie zebrań czy różnego rodzaju marszów, jak i gdańskich budynków, w których SS miało swoje siedziby a także obozu w Maćkowach.
Praca Daniluka nad publikacją dotyczącą gdańskiego SS trwała trzy lata. Książka powstała głównie w oparciu o materiały znalezione przez autora w państwowych i wojskowych archiwach niemieckich a także uzupełniające je materiały przechowywane w polskich archiwach.
Książka jest 28. pozycją wydaną przez gdański oddział IPN.
PAP/run
fot. ipn.gov.pl

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook