Jedynie prawda jest ciekawa


Powstanie Grudniowe

12.12.2013

Ostatnio coraz odważniej polscy historycy używają określenia „powstanie”, choć wielu ludziom wydaje się ono nadużyciem. Mówią, że polskie powstania były skierowane przeciwko obcym i miały charakter działań wojennych. A przecież Grudzień to tylko bunt z użyciem kamieni... Gdybyśmy uznali, że system sowiecki, wprowadzony w Polsce po roku 1944, był polską „rewolucją społeczną”, jak chcieli komuniści, to takie rozumowanie jest poprawne. Jeśli jednak przyjmiemy, zgodnie z wiedzą historyczną, że Polska po roku 1944 była sowieckim dominium, to nie tylko Grudzień, ale także wcześniejszy poznański Czerwiec, należy widzieć przede wszystkim w długiej tradycji polskich powstań narodowych.

Protest przeciwko podwyżkom cen, ogłoszonym 13 grudnia, był tylko pretekstem do wyrażenia po raz kolejny sprzeciwu wobec systemu. Ten sprzeciw przybrał postać spontanicznych strajków, wieców, demonstracji ulicznych, wreszcie – po sprowokowaniu przez bezpiekę i milicję – regularnych walk ulicznych, szczególnie zapamiętanych w Gdyni, w „czarny czwartek” 17 grudnia.

Gwałtowność grudniowej irredenty wzięła się z istoty systemu sowieckiego, z braku prawdziwych związków zawodowych oraz innych, podstawowych instytucji państwa demokratycznego z sejmem włącznie, które mogłyby artykułować dążenia Polaków. W systemie totalitarnym gwałtowne powstanie to jedyny sposób wyrażenia tych dążeń. Najważniejsze zaś jest dążenie do wolności. Podwyżka cen żywności to tylko jeden z wielu pretekstów, jakie mogą posłużyć za lont zapalny. Tak było w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu i nie tylko tam.

14 grudnia w Stoczni Gdańskiej rozpoczął się strajk, który objął także inne zakłady Trójmiasta. Nie od razu były demonstracje uliczne. Najpierw była próba negocjacji z władzami, były komitety, autentyczne przedstawicielstwa pracowników, które mogły i chciały mówić o tym, czego partyjne związki zawodowe -  jedna z wielu instytucji fasadowych, karykatur instytucji demokratycznych - powiedzieć nie mogły, bo one nie były związkami, lecz agendami PZPR.

15 grudnia kierownictwo partii komunistycznej podjęło zbrodniczą decyzję o użyciu broni przeciwko protestującym. Komuniści działali zgodnie ze swą logiką: zakwestionowanie ich kompetencji i „słuszności” podejmowanych decyzji to „zbrodnia” przeciwko „państwu ludowemu”, czyli ich własności. Jest rzeczą znamienną, że wojskiem, wyprowadzonym na ulice Trójmiasta, strzelającym z karabinów maszynowych do ludzi, dowodził stalinowski zbrodniarz, wysoki rangą bezpieczniak Stefan Kilanowicz vel Grzegorz Korczyński – typowy „człowiek radziecki”, kolaborujący z Sowietami przeciwko polskiej suwerenności jeszcze podczas wojny. Dla porównania przypomnijmy, że wojskiem interweniującym w czerwcu 1956 r. w Poznaniu dowodził sowiecki generał NKWD Siergiej Gorochow vel Stanisław Popławski. Grudniowemu powstaniu towarzyszyły walki frakcyjne w PZPR, co spowodowało jeszcze większą tragedię. Lokalny kacyk Stanisław Kociołek wzywał protestujących na Wybrzeżu gdańskim do powrotu do pracy. Jego kamraci z Politbiura PZPR podjęli inne decyzje i następnego dnia rano kazali strzelać do tych, co posłuchali Kociołka.

Powtórzmy raz jeszcze: zamiarem protestujących nie były walki uliczne. Już 15 grudnia przedstawiciele zakładów gdyńskich utworzyli komitet z 23-letnim Edmundem Hulszczem na czele, który zawarł porozumienie z lokalnymi władzami. Nie zostało ono dotrzymane, komitet został aresztowany. Warto jednak o tym pamiętać, bo solidarność i umiejętność organizowania się nie zaczęły się od MKS-ów z roku 1980. Tyle że system był łaskawszy dla tych z roku 1980, bo już widział wtedy swój przyszły upadek.

Piotr Szubarczyk

(Fot. gdyńska młodzież niesie ciało zabitego Zbyszka Godlewskiego – Janka Wiśniewskiego)

Grudzień 1970 - najważniejsze fakty

– Tylko na Wybrzeżu gdańskim komuniści użyli do spacyfikowania protestujących ok. 25 tys. żołnierzy i 1,5 tys. czołgów i transporterów opancerzonych.

– W grudniu 1970 r. zginęło 45 osób, 1165 zostało rannych. To oficjalne dane, rzeczywista liczba ofiar do dziś nie jest znana.

– Od 16 grudnia demonstracje trwały w Słupsku i Elblągu. Tu również zginęli ludzie. 17 grudnia do powstania przyłączył się Szczecin.

– Na Grudniu się nie skończyło. 21 stycznia Szczecin wznowił strajki, zakończone 24 stycznia wizytą w mieście nowego komsekretarza Gierka i bałamutnym wezwaniem  -„Pomożecie?”.

– W lutym nastąpił strajk powszechny w Łodzi, który zmusił komunistów do ostatecznego wycofania się z podwyżek.

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook