Jedynie prawda jest ciekawa


Polski Prometeusz

15.10.2013

160 lat temu we lwowskim szpitalu przeprowadzono pierwszą nocną operację. Przy lampie naftowej projektu Ignacego Łukasiewicza, człowieka nadzwyczaj zdolnego i prawego, która na zawsze trafiła do panteonu wielkich wynalazków.

Nadal spotykana jest w wielu domach, bo mimo mijających stuleci jest niezawodna. No i ten blask, nastrój…

Zanim jednak opanowała świat, była obiektem wielu doświadczeń. W Polsce prowadził je właśnie Ignacy Łukasiewicz. Chodziło o to, by otrzymać paliwo lepsze, a raczej wydajniejsze i tańsze niż dotychczas stosowane mieszaniny olejów. Jemu się to udało. Stosując frakcjonowaną destylację, uzyskał w temperaturze do 250 stopni Celsjusza preparat pozbawiony lekkich frakcji, oddzielił go od ciężkich węglowodorów, rafinował stężonym roztworem kwasu siarkowego i wytworzył naftę. Był przełom 1852 i 1853 roku. Najważniejsze było to, iż płyn był bezpieczny, nie kopcił, był wydajniejszy od świec i tańszy od olejów i gazu.

Kolejnym krokiem było skonstruowanie odpowiedniego kształtu lampy. Zbiorniki lamp olejowych po wypełnieniu naftą były rozsadzane. Z pomocą blacharza Adama Bratkowskiego wymyślił taką, która spełniała warunki. Była masywna i miała cylindryczny blaszany zbiornik. Blask nadawał jej kominek z miki, a paliwo dopływało dzięki knotowi (wieść niesie, że gdy Rockeffeller zaczynał naftowy biznes, to po nauki wysłał swoich ludzi do Polski i Łukasiewicza).

Eksperymentował dalej. Chodziło o podniesienie wydajności lampy – powyżej blasku co najmniej 15 świec. I znowu odniósł sukces. 31 lipca 1853 roku we lwowskim szpitalu przeprowadzono pierwszą nocną operację z wykorzystaniem udoskonalonych lamp właśnie.

I tak zaczęło się ich światowe królowanie. Gdyby nie zespół Thomasa Edisona, który w laboratorium w Menlo Park w październiku 1879 roku wynalazł w pełni użyteczną żarówkę elektryczną, pewnie lampa naftowa królowałaby jeszcze długo.

Ojciec Ignacy – jak nazywali go pracownicy – był człowiekiem wyjątkowym. Nie tylko z powodu wiedzy, inteligencji, pomysłowości, zaradności, ale też patriotyzmu i człowieczeństwa.

Przyszedł na świat w marcu 1822 roku w Zadusznikach. Co prawda w zubożałej, ale szlacheckiej rodzinie. Jego tata – Józef dzierżawił folwark, matka – Apolonia wychowywała dzieci Ignacy miał czworo rodzeństwa: dwie siostry – Marię i Emilię i dwóch braci – Aleksandra i Franciszka. Po ośmiu latach rodzina przeniosła się do Rzeszowa, gdzie Ignaś pobierał nauki. Niestety niedostatki w domowej kasie sprawiły, że po 4 latach nauki w gimnazjum musiał ją przerwać (zdołał jednak nauczyć się łaciny i języka niemieckiego, co w późniejszym życiu bardzo mu się przydało) i poszukać pracy.

Praktykowanie w aptece Antoniego Swobody w Łańcucie pozwoliło mu zgłębić tajniki chemii i farmacji. Niemal w tym samym czasie za działalność w organizacjach demokratyczno-niepodległościowych został zarejestrowany jako „politycznie podejrzany”. W 1840 roku po zdaniu egzaminów dostał awans na pomocnika aptekarskiego. Kolejne lata poświecił na poznawanie farmacji i podziemną działalność. W 1845 roku został zaprzysiężony jako agent Centralizacji Towarzystwa Demokratycznego Polskiego na Rzeszów. Rok później aresztowano go i osadzono we Lwowie. Po wyjściu na wolność rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Otrzymanie dyplomu uniemożliwił mu niezdany egzamin z farmakognozji. Pełnoprawnym farmaceutą stał się dopiero w 1852 roku po obronieniu dyplomu na Uniwersytecie Wiedeńskim.

Bardzo sprawny umysł nie tylko pozwolił mu dorobić się dużych pieniędzy, ale i w znakomity sposób pomagać potrzebującym. Uważany był za jednego z największych dobroczyńców Podkarpacia. Propagował budowę dróg, mostów, szkół, szpitali, i zakładanie sadów. Wiele inicjatyw finansował z własnej kieszeni, walczył z biedą i alkoholizmem, tworzył kasy zapomogowe, fundusze emerytalne. Mawiano, że „wszystkie drogi w Zachodniej Małopolsce brukowane były guldenami Łukasiewicza”. Jak można wyczytać z jego biografii – jako pierwszy na świecie wykorzystał na skalę przemysłową korzyści, jakie daje ropa naftowa. Dążył do rozwoju rodzącego się przemysłu naftowego nie skupiając go jednak tylko w swoich rękach. Pomagał – co nie było i nadal nie jest takie oczywiste – w tworzeniu innych firm.

Ludzie zapamiętali go nie tylko jako wybitnego chemika, farmaceutę, przedsiębiorcę, rewolucjonistę, lecz także, a może przede wszystkim jako dobrego człowieka.

(Rem)

(Fot. wikipedia.org)

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook