Jedynie prawda jest ciekawa


Pamiętajmy o zamordowanych elitach

19.10.2012

O pomyśle na akcję "Zapal znicz pamięci", wydarzeniach z września 1939 r. na Śląsku i tym, jakie znaczenie miało wymordowanie przez Niemców polskich elit mówi dr Adam Dziurok z katowickiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej.

Stefczyk.info: Skąd wziął się pomysł na akcję "Zapal znicz pamięci"? 

Dr Adam Dziurok: To pomysł, który narodził się cztery lata temu w Wielkopolsce. Akcja początkowo miała charakter lokalny, a w tym roku z inicjatywy poznańskiego IPN rozszerzono tę akcję na inne tereny, które w czasie wojny były wcielane do III Rzeszy. Ogólnie inicjatorzy tej akcji deklarują, że chodzi o pokazanie ogromu represyjności działań niemieckich i udowodnienie, że II wojna światowa i cała okupacja jest postrzegana, jakże niesłusznie, jedynie przez pryzmat Generalnego Gubernatorstwa. Na ziemiach wcielonych ta represyjność była bardzo specyficzna – chodzi nie tylko o akcje wysiedleńcze, ale również np. wcielanie do Wehrmachtu. Akcja skupia się na działaniach, które pokazują pierwsze represje wobec elit. Data akcji związana jest z wydarzeniami w Wielkopolsce, bo właśnie 21 października miały miejsce pierwsze zabójstwa elit polskich w kilkunastu miastach Wielkopolski w ramach akcji Tannenberg. Ten pomysł, by czcić pamięć o Polakach zamordowanych w pierwszym okresie został rozszerzony na inne tereny, na których w tym samym czasie miały miejsce podobne represje. Każdy z tych oddziałów miał za zadanie wskazać kilkanaście miejsc, by w tym dniu można tam było uczcić i właśnie zapalić tytułowy znicz. Wybrane miejsca są oczywiście tylko przykładowe – są ich setki.

Wymordowanie elit było jedną z pierwszych rzeczy, jakie okupanci robili w naszym kraju...

To wydaje się oczywiste – w ramach opanowania państwa i zawładnięcia narodem polskim, trzeba było uderzyć w tych, którzy w jakiś sposób prowadzili społeczeństwo, byli jego naturalnymi liderami i przywódcami. To byli intelektualni działacze społeczni, polityczni, byli to wojskowi, powstańcy, lekarze, a także duchowieństwo. Represje wobec nich były już obecne w pierwszych miesiącach wojny, z czasem dołączył się do nich drugi okupant, czyli Sowieci.

Wyróżnili Państwo kilka postaci. Jakie były kryteria ich wyboru?

Każdy z oddziałów IPN, który bierze udział w akcji wskazał jedną osobę, która jest symbolem dla działań w pierwszym okresie wojny. My, jako katowicki IPN wskazaliśmy na ppłk. Władysława Kiełbasy, czyli najwyższego rangą dowódcę, który stracił życie we wrześniu 1939r. Był on wcześniej bohaterem wojny polsko-bolszewickiej, został odznaczony orderem Virtuti Militari i dwukrotnie krzyżem walecznych. Zginął w czasie walk pod Mikołowem – można powiedzieć, że jest jakimś symbolem oporu wobec Niemców na naszym terenie. Takich bohaterów jest rzecz jasna więcej. Wydaje się, że zwłaszcza na Górnym Śląsku wrzesień 1939 r. nie miał specjalnie ostrego przebiegu, jednak te miejsca kaźni wskazują, że to przekonanie jest błędne. Od pierwszego dnia niemiecka machina represyjna działała także na Śląsku, co zresztą pokazują liczne przykłady – choćby to, że jeden z pierwszych obozów koncentracyjnych (w Oborowicach) był zbudowany właśnie tutaj na Śląsku. Trzeba pamiętać, że Niemcy wkraczali na nasze tereny niezwykle mocno przygotowani – mieli tzw. listy gończe z nazwiskami osób przeznaczonych do aresztowania i zamordowania. Niektórzy z nich zdążyli się zorientować i zdołali uciec, inni zostawali…

not. sv.

[Fot. ipn.gov.pl]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook