Jedynie prawda jest ciekawa


Opublikowano archiwa Zgrupowania AK "Chrobry II"

28.01.2016

W ramach tego zgrupowania walczył w Powstaniu Warszawskim rtm. Witold Pilecki.

Rękopisy meldunków z pierwszych dni powstania warszawskiego, spisy członków Zgrupowania AK "Chrobry II" i rozkazy podpisane przez walczącego w formacji rtm. Witolda Pileckiego znalazły się w poświęconej oddziałowi książce Katarzyny Utrackiej i Izabeli Mrzygłód.

"Moja przygoda z +Chrobrym II+ rozpoczęła się kilkanaście lat temu, kiedy napisałam monografię poświęconą Zgrupowaniu. Kilka lat później wyszły też m.in. wspomnienia żołnierzy oddziału, które opracowałam. Obecnie wydane dwutomowe wydawnictwo źródłowe +Archiwum Zgrupowania Armii Krajowej + to chyba pierwsza tego typu publikacja. Bo o ile prawie każdy z oddziałów powstańczych ma monografię, to właściwie żaden nie wydał swoich archiwaliów. To chyba jedna z pierwszych tego typu publikacji" - opowiadała PAP Utracka.

Wydawnictwo zawiera dokumenty Zgrupowania, archiwalia z okresu powstania, które zachowały się, ale są rozproszone w różnych archiwach, m.in. w IPN, Centralnym Archiwum Wojskowym, Archiwum Akt Nowych i zbiorach prywatnych. "Na potrzeby monografii, które wcześniej robiłam, wybrałam te archiwalia i

wspólnie ze środowiskiem +Chrobrego II+ stwierdziliśmy, że warto by było opracować i wydać te dokumenty" - relacjonowała współautorka publikacji.

W książce znalazło się 530 dokumentów. To rozkazy, meldunki, spisy osobowe żołnierzy Zgrupowania. Są ułożone chronologicznie z uwzględnieniem organizacji oddziału, a więc od rozkazów dowództwa poprzez bataliony i kompanie do poziomu plutonu. "+Chrobry II+ był największym oddziałem powstańczym. Przez jego szeregi przeszło ponad 3,2 tys. żołnierzy. Teren zajęty przez Zgrupowanie, czyli Śródmieście Zachodnie, został utrzymany do końca powstania. Oddział skutecznie osłaniał

centrum stolicy przed atakami wroga do zachodu, od strony ul. Towarowej. Stanowiska bojowe Chrobrego wchodziły w skład tzw. twardego frontu, utrzymanego do końca zrywu" - mówiła Utracka.

Jak zaznaczyła, ciekawostką jest, że oddział nie miał "konspiracyjnego rodowodu". "Powstał w pierwszych dniach zrywu z różnych grupek zgłaszających się powstańców, których godz. +W+ zastała w Śródmieściu i nie dotarli na miejsca zbiórek. Byli to żołnierze AK, ale też Narodowych Sił Zbrojnych, struktur organizacji Miecz i Pług, jak również Armii Ludowej i Polskiej Armii Ludowej. Było to więc szerokie spektrum. Do oddziału dołączyło też wielu ochotników – mieszkańców Śródmieścia i Woli" - wyjaśniła współautorka.

Oprócz informacji o oddziale i jego organizacji w publikacji znalazły się materiały opowiadające o walkach w Śródmieściu Północnym, ale także o życiu na zapleczu frontu. "Jest tam mnóstwo ciekawych informacji z życia codziennego, dotyczących sytuacji ludności cywilnej, organizowania się służb czy

szpitali powstańczych. Daje to więc taki ogólny ogląd sytuacji w Śródmieściu podczas powstania" - zaakcentowała Utracka.

Zwróciła uwagę na fakt, że w ramach oddziału walczyła m.in. Kompania NSZ "Warszawianka" oraz rtm. Witold Pilecki. "Znamy dzieje jego pobytu w Auschwitz i tragiczne losy powojenne, a może nie wszyscy pamiętają, że był też powstańcem warszawskim. Walczył właśnie w +Chrobrym II+, gdzie dowodził 2. Kompanią i m.in. obsadzał słynną, najbardziej wysuniętą na północ placówkę przy ul. Towarowej - magazyny Hartwiga i utrzymał ją do końca powstania. Rozkazy podpisane jego ręką z

końca września 1944 r. są także prezentowane w publikacji" - mówiła jej współautorka.

Większość prezentowanych w wydawnictwie dokumentów nie była wcześniej publikowana. Autorki opracowały je również merytorycznie. "Przy wszystkich pseudonimach starałyśmy się ustalić nazwisko, opatrzyłyśmy dokumenty przypisami wyjaśniającymi różne zagadnienia, odsyłającymi też do dalszej literatury" - opowiadała Utracka. Dokumentom towarzyszą zdjęcia powstańczych terenów działania Zgrupowania oraz plan działania formacji z zaznaczonymi ważniejszymi placówkami. Publikację uzupełnia aneks ze schematem organizacyjnym oddziału i indeks osobowy.

Wśród dokumentów znalazło się ponad 20 rękopisów meldunków z pierwszych dni powstania, obrazujących organizowanie się oddziału. "Pokazują też sytuację z tych pierwszych dni, kiedy w Śródmieściu Północnym zapanował chaos, jak powstańcy doskonale się zorganizowali i szybko obsadzili teren. Są także rozkazy dzienne Zgrupowania, gdzie możemy znaleźć mnóstwo informacji nie tylko o jego

organizacji, ale też o zapleczu frontu. Zachował się komplet tych rozkazów od drugiego tygodnia do upadku powstania. Prezentujemy też oryginalne spisy powstańców z informacjami o ich odznaczeniach, awansach i ciekawymi opiniami o nich pisanymi przez dowódców" - relacjonowała Utracka.

Publikację wydało Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej we współpracy z Muzeum Powstania Warszawskiego. "Nie jest jednak przeznaczona do sprzedaży, można ją otrzymać w jednej z tych placówek, w miarę dostępnych egzemplarzy" - dodała współautorka zaznaczając, że nie jest wykluczony dodruk.

Mly/PAP

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook