Jedynie prawda jest ciekawa


Odtworzono najpiękniejszą synagogę w RP

15.05.2016

Wierna replika drewnianej XVII-wiecznej synagogi, uważanej za najpiękniejszą w dawnej Rzeczypospolitej, odtworzona została w Biłgoraju (Lubelskie). Jest głównym obiektem powstającego tam miasteczka, wzorowanego na przedwojennych sztetlach.

Synagoga jest dokładną kopią dawnej bożnicy zbudowanej w 1648 r. w Wołpie, na dzisiejszej Białorusi. Została ona spalona przez Niemców w czasie II wojny światowej. Jej dokładna dokumentacja zachowała się dzięki studentowi Politechniki Warszawskiej, który przed wojną poświęcił jej swoją pracę magisterską. Synagogę odtworzyła Fundacja Biłgoraj XXI.

"Postanowiliśmy ją odtworzyć, ponieważ to była najpiękniejsza synagoga w dawnej Rzeczypospolitej, bardzo ozdobna, zbudowana w stylu nazywanym barokiem żydowskim. Była bardzo znana, stanowiła wzór dla innych takich budowli. Dotarliśmy do jej dokumentacji w archiwum Politechniki Warszawskiej, dzięki temu mogła powstać wierna rekonstrukcja" - powiedział Tadeusz Kuźmiński, prezes Fundacji Biłgoraj XXI.

"Jest tym cenniejsza, że wojny nie przetrwała ani jedna drewniana synagoga w Polsce, wszystkie zostały spalone, zachowały się tylko niektóre murowane" - dodał Kuźmiński. 

Synagoga ma ponad 370 metrów kwadratowych powierzchni. Wysoka, sala główna przykryta jest ośmiobocznym sklepieniem, wspartym na czterech słupach. Dach pokryty został gontem. Główną salę otaczają parterowe przedsionki. W dwóch narożnikach budynku stoją piętrowe przybudówki, zwane alkierzami, które na piętrze otaczają galeryjki. Galeryjki z balustradami są także wewnątrz głównej sali.

Synagogę można na razie oglądać tylko z zewnątrz. W ciągu dwóch lat mają być jeszcze odtworzone bogate polichromie wewnętrzne, ich projekt jest już gotowy. Do pomalowania jest 1,2 tys. Metrów kwadratowych powierzchni, koszt malowideł i wyposażenia wnętrza oszacowany został na około 4 mln zł. W przyszłości w synagodze ma mieścić się muzeum Żydów biłgorajskich. 

Wkrótce fundacja wystąpi o kolejny grant z funduszy unijnych na wykończenie synagogi. Przygotowywany jest wspólny projekt okolicznych przedsiębiorców, którzy chcą przedstawić kompleksową ofertę dla turystów z kraju i zagranicy.  

"Synagoga już budzi duże zainteresowanie w świecie. Z Anglii zgłosił się malarz, który bardzo chce wziąć udział w tworzeniu malowideł" - zaznaczył Kuźmiński.

Synagoga będzie głównym elementem dawnego wielokulturowego miasteczka, typu sztetl, które powstaje w Biłgoraju. Wzniesiono już kilkanaście drewnianych domów mieszkalnych, wzorowanych na tradycyjnych budynkach z tych okolic. Powstała replika domu, w którym w młodości mieszkał Isaac Bashevis Singer, laureat literackiej Nagrody Nobla, wnuk rabina z Biłgoraja.

Fundacja w przyszłości planuje odtworzyć jeszcze drewniany młyn, kościółek, cerkiew oraz tatarski meczet, który także był niegdyś w Biłgoraju. Powstać ma mini-browar, niewielki hotel i hala targowa. Całe miasteczko zajmować ma 40 ha. 

Do domów mieszkalnych, które stawiają komercyjni inwestorzy, wprowadziło się już kilkanaście rodzin. "Zależy nam, żeby to nie był skansen, lecz miejsce tętniące życiem. Początki już są. Tu mieszka się inaczej niż w blokach. Wszyscy się znają, odtwarza się przedwojenna atmosfera małego miasteczka" - dodał Kuźmiński.

W 27-tysięcznym obecnie Biłgoraju Żydzi osiedlali się od XVI w., a być może już wcześniej. Tuż przed wybuchem II wojny światowej miasteczko liczyło ponad 8 tys. mieszkańców, wśród których było przeszło 5 tys. Żydów. Niemal wszyscy zostali wymordowani w czasie okupacji niemieckiej. Po wojnie społeczność żydowska w Biłgoraju nie odrodziła się.

Gah/PAP

[fot. Wikimedia Commons]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook