Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Oblężenie Jasnej Góry 1770

01.09.2014

We wrześniu mijają 244 lata od jednego z najbardziej heroicznych czynów konfederacji barskiej. 10 września 1770 roku rozpoczęła się obrona Jasnej Góry, ostatniej przystani polskiej niepodległości przed pierwszym rozbiorem naszego kraju.

Konfederacja barska zawiązana została 29 lutego 1768 roku w miejscowości Bar na Podolu. Był to akt zbrojnego sprzeciwu polskiej szlachty przeciwko Imperium Rosyjskiemu. Konfederaci wystąpili w obronie wiary katolickiej oraz niepodległości Rzeczpospolitej. Niektórzy uznają ten akt za pierwsze polskie powstanie. Z pewnością było to jednak słuszne działanie w obliczu zagrożenia płynącego ze wschodu.

Jasna Góra w sercach Polaków

Jasna Góra od zawsze była szczególnym miejscem nie tylko na mapie, ale i w sercach wszystkich Polaków. Święta twierdza opierała się wrogim atakom już wielokrotnie, między innymi podczas potopu szwedzkiego w 1655, uwiecznionemu przez Henryka Sienkiewicza na kartach „Potopu”.

Gdy na skutek bierności zmanipulowanego przez carycę Katarzynę króla Stanisława Augusta Poniatowskiego zagrożona została nasza państwowość oraz wiara katolicka, polska szlachta musiała działać sama. Należało bronić nie tylko państwa, ale też świętego przybytku przed chciwymi rękami armii rosyjskiej.

Oblężenie Jasnej Góry

Zagrożenie nasiliło się wraz z końcem 1770 r. Król odmówił podjęcia jakichkolwiek działań. Paulini rezydujący w sanktuarium częstochowskim stanęli przed trudnym wyborem: za wszelką cenę nie chcieli dopuścić innowierców, czyli armii rosyjskiej, do zajęcia klasztoru. Wpuszczenie na jego teren wojsk konfederatów mogło jednak dać Rosjanom pretekst do bezpośredniego ataku na Jasną Górę. Podobno najeźdźcy wręcz liczyli na taki rozwój sytuacji, gdyż zgromadzeni w jednym miejscu żołnierze polscy pozbawieni byli drogi ucieczki, podczas gdy w otwartym terenie pozostawali nieuchwytni.

Wielokrotnie podczas całego trwania konfederacji paulini pomagali wojskom szlacheckim. Jeszcze przed zajęciem klasztoru przez konfederację, Polacy mogli znaleźć schronienie w świętych murach, zakonnicy zaś odmawiali wydawania swoich gości w ręce armii rosyjskiej.

Wrześniowe pojawienie się konfederatów było już trzecią wizytą wojsk na Jasnej Górze. Tym razem przebywali jednak w sanktuarium najdłużej, bo aż do sierpnia 1772r. Na czele wojsk stał Kazimierz Pułaski, który poprosił o możliwość uczestniczenia we Mszy Świętej. Gdy po nabożeństwie przy furcie klasztornej powstało zamieszanie, Pułaski skorzystał z sytuacji i praktycznie podstępem wprowadził swoje siły na teren klasztoru. Informacja o tym wydarzeniu szybko dotarła do rosyjskich uszu. Dowódcy wrogiej armii natychmiast podjęli decyzję o konieczności zdobycia Jasnej Góry.

Dowódcą wojsk konfederacji mianowano Michała Walewskiego, jednak faktyczną władzę sprawował Puławski. Jego pomocnikami byli także generał major Karol Zawoyski, Filip Radzymiński i przeor Pafnucy Brzeziński. W garnizonie konfederatów znajdowało się 300 konnych i 700 piechoty. Inne źródła mówią o odpowiednio 500 i 800 żołnierzach, gotowych odeprzeć siły planujące oblężenie Jasnej Góry. Na czele nadciągającej armii rosyjskiej stanął pułkownik Drewicz, który bezskutecznie próbował zdobyć klasztor w zimie na przełomie lat 1770/1771.

Decydujący szturm Rosjan nastąpił 9 stycznia 1771r. W większości pijani najeźdźcy przypuścili atak o poranku, jednak nie udało im się zagrozić znakomicie ufortyfikowanej twierdzy. Po stronie polskiej zginęło zaledwie kilkudziesięciu obrońców, przeciwnicy stracili zaś 200 osób, a kolejne 500 zostało rannych. Po takiej porażce Drewicz nie odważył się już na kolejny bezpośredni szturm.

Niestety konfederatom nie powiodło się tak dobrze w innych miejscach. Latem 1772r. pod twierdzą zgromadziła się reszta ich wojsk, a racje żywnościowe zaczęły się drastycznie kurczyć. Po podpisaniu 5 sierpnia 1772r. w Petersburgu traktatów dotyczących I rozbioru Rzeczpospolitej sprawa stała się beznadziejna. Zaczęto negocjować warunki kapitulacji, jednak te proponowane przez Poniatowskiego były dla konfederatów uwłaczające. Rosjanie próbowali zaś wymusić ugięcie się obrońców Jasnej Góry szantażami i przemocą. Ostatecznie do kapitulacji doszło 18 sierpnia 1772r. Po raz pierwszy do sanktuarium częstochowskiego wkroczyły wojska innowierców, a w historii Polski rozpoczął się trudny okres zaborów.   

[fot. www.jasnagora.com]


Słowa kluczowe:

król

,

rosjanie

,

Jasna Góra

,

konferencja

Warto poczytać

  1. roszkowski2117 21.01.2017

    "Drogi do Niepodległej - kontekst międzynarodowy"

    W Belwederze odbyła się debata zorganizowana przez IPN i Kancelarię Prezydenta RP.

  2. 800px-RemovedStalin 20.01.2017

    Raport CIA: Sowieci traktowali Polskę jak kolonię

    W odtajnionym niedawno przez CIA raporcie można przeczytać m. in. o gospodarczym wyzyskiwaniu Polski przez Sowietów.

  3. portalekipnwybory 19.01.2017

    Nowy portal IPN dot. wyborów w 1947 r.

    Materiały archiwalne i edukacyjne o sfałszowanych przez komunistów wyborach do Sejmu w 1947 r. są dostępne na nowym portalu edukacyjnym Instytutu Pamięci Narodowej. Jego prezentacji towarzyszyła konferencja naukowa o narracjach o powojennej historii Polski.

  4. fe33054d649142bba6186c7c728278cb 18.01.2017

    Będą kolejne procesy byłych esesmanów

    Dawni strażnicy obozów koncentracyjnych byli do niedawna bezkarni, ponieważ warunkiem skazania było udowodnienie indywidualnej winy oskarżonego.

  5. PolishArmyParadewaf-2012-1502-291945 17.01.2017

    72. rocznica wkroczenia 1 Armii WP do Warszawy

    "Upiorne +wyzwolenie+ trupa miasta i upiorna defilada na jego cmentarzysku” - pisał o tym wydarzeniu we wspomnieniach Jeremi Przybora.

  6. Zrzut-ekranu-2017-01-16-o-145147 16.01.2017

    Odkryto nieznane obiekty w Treblince

    W listopadzie 2016 roku zakończyły się badania obozu pracy w Treblince, przeprowadzone przez zespół geodetów na zlecenie MKiDN.

  7. building-922529960720 14.01.2017

    Najstarszy warsztat szklarski na terenie Polski

    Popękane szklane paciorki, przetopione fragmenty szkła i szklane "łezki" - to m.in. świadectwa po warsztacie szklarskim, który działał ok. 2 tys. lat temu na górze Grojec w Żywcu. Być może jest to najstarsze tego typu miejsce na terenie Polski.

  8. MWankowiczMonteCassino 10.01.2017

    125 lat temu urodził się Melchior Wańkowicz

    Melchior Wańkowicz urodził się 10 stycznia 1892 w rodzinnym majątku Kałużyce położonym nieopodal Mińska na Białorusi.

CS139fotoMINI

Czas Stefczyka 139/2017

PDF (4,73 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook