Jedynie prawda jest ciekawa


Obchody 73. rocznicy powstania w białostockim getcie

16.08.2016

Historycy uważają to powstanie za drugi pod względem znaczenia, po Warszawie, zryw ludności żydowskiej przeciwko hitlerowcom.

W Białymstoku uczczono we wtorek 73. rocznicę wybuchu powstania w tamtejszym getcie. Historycy uważają to powstanie za drugi pod względem znaczenia, po Warszawie, zryw ludności żydowskiej przeciwko hitlerowcom.

Główna miejska uroczystość odbyła się w południe przy pomniku bohaterów getta, który stoi na placu noszącym imię przywódcy powstania Mordechaja Tenenbauma-Tamaroffa. By nie wpaść w ręce Niemców, wraz ze swoim zastępcą Danielem Moszkowiczem, Tenenbaum popełnił samobójstwo.

W uroczystości wzięli udział m.in. przedstawiciele władz Białegostoku i województwa, ambasad: Izraela, Niemiec i Rosji, gmin żydowskich w Polsce oraz dawni białostoczanie mieszkający obecnie w Izraelu i Stanach Zjednoczonych.

Modlitwę za zmarłych odmówił Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich; po okolicznościowych wystąpieniach pod pomnikiem składano kwiaty.

Zastępca prezydenta miasta Rafał Rudnicki powiedział, iż wtorkowe uroczystości rocznicowe są "jawnym dowodem" tego, że władze i mieszkańcy pamiętają zarówno o tym, co wydarzyło się 73 lata temu, ale i o tym, "kto tworzył historię Białegostoku przez dziesiątki lat".

Przypomniał, że kilka tygodni temu w mieście, w 75. rocznicę tych tragicznych wydarzeń, uczczono też pamięć ofiar pożaru Wielkiej Synagogi, podpalonej przez Niemców 27 czerwca 1941 r. Według różnych źródeł, zginęło wówczas od 800 do 2 tys. Żydów.

Rudnicki podkreślał, że nie udadzą się próby zapomnienia o historii Białegostoku, którą oprócz Polaków tworzyli także przedstawiciele innych wyznań i narodów.

"Władze polskie dbają o pamięć o społeczności żydowskiej, która w tak wielkim wymiarze funkcjonowała przed wojną w Polsce. Mamy świadomość tego, że powinniśmy o tej wspólnej historii pamięć pielęgnować, abyśmy to przekazywali przyszłym pokoleniom, a jednocześnie tak kształtować naszą politykę wewnętrzną i zewnętrzną, aby nigdy takie zdarzenia nie nastąpiły w świecie" - powiedział wojewoda podlaski Bohdan Paszkowski, składający kwiaty w imieniu premier Beaty Szydło.

"Nie dopuścimy, by pamięć o pomordowanych poszła w zapomnienie. Chociaż nie mamy ich mogił, ale dusze ich wiecznie pozostaną w naszych sercach" - dodał, urodzony w Białymstoku, Jakub Kagan ze stowarzyszenia byłych mieszkańców Białegostoku w Izraelu. Dziękował władzom i mieszkańcom miasta, że starają się dbać o żydowskie dziedzictwo.

"Walczyli o godność i o honor, odeszli walcząc o godność i o honor" - mówił o powstańcach w białostockim getcie przewodniczący Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w Polsce Lesław Piszewski. Podkreślał, że choć po wywózkach społeczność żydowska w Białymstoku "została unicestwiona", to pamięć o niej nie zginęła. On także dziękował za to, szczególnie mieszkańcom miasta.

Bezpośrednim powodem wybuchu powstania w białostockim getcie były niemieckie przygotowania do jego likwidacji. Słabo uzbrojonych powstańców było trzystu; Niemców, dysponujących czołgami i samolotami, dziesięć razy więcej. Główne walki w getcie toczyły się 16 sierpnia 1943 roku, w kolejnych kilku dniach broniły się już tylko pojedyncze punkty oporu.

Historycy podkreślają, że z racji ogromnej dysproporcji sił, opór miał charakter symboliczny, a bojownikom chodziło o pokazanie, że są w stanie przeciwstawić się nazistom i walczyć o swoją godność.

Przed wojną w Białymstoku było około 50 tys. Żydów, a miasto było znaczącym ośrodkiem kultury i religii żydowskiej. Z tej społeczności, po powstaniu i wywózkach do obozów, ocalało zaledwie kilkaset osób.

[Ruiny getta w Białymstoku po powstaniu, 1943 r., fot. wikimediacommons.org]

(PAP)/ems

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook