Jedynie prawda jest ciekawa


Losy Armii Andersa w obiektywie jej żołnierza

24.10.2017
1270genanderswl
Losy Armii Andersa w obiektywie jej żołnierza

Kilkaset fotografii z lat 1941-47 autorstwa płk. Leona Koca, obrazujących proces tworzenie się i funkcjonowania Armii Andersa - życie codzienne żołnierzy, infrastrukturę wojskową, wizytacje zwierzchników znalazło się w albumie wydanym przez Archiwum Akt Nowych.

Leon Wacław Koc podczas I wojny był żołnierzem Legionów Polskich, oficerem 5. Pułku Piechoty. W okresie międzywojennym stanął na czele 66. Kaszubskiego Pułku Piechoty. Od 1935 r. był dyrektorem Wojskowego Instytutu Naukowo-Oświatowego. Sprawował też pieczę nad Centralną Biblioteką Wojskową i był redaktorem wydawnictwa "Bellona". W 1939 r. dostał powołanie, powierzono mu dowództwo Garnizonu Kowel. Wobec niemożliwości przełamania sił wroga w październiku złożył przed Sowietami broń, został aresztowany, skazany na karę śmierci zamienioną na zesłanie do Workuty.

"Po układzie Sikorski-Majski jak wielu innych przyjechał do miejsca tworzenia się Armii Andersa. 15 września 1941 r. objął dowództwo nad Ośrodkiem Zapasowym Armii Polskiej w ZSRR. Później pełnił także inne funkcje. Był zawodowym wojskowym, ale z wykształcenia i powołania czuł się historykiem i zdawał sobie sprawę jak ważne wydarzenia historyczne go otaczają i jak istotne jest udokumentowanie ich. I właściwie za pierwszy żołd kupił aparat i zaczął robić zdjęcia i w ten sposób powstało jego archiwum fotograficzne" - opowiadała PAP Anna Wasilewska z Archiwum Akt Nowych.

Zdjęcia powstały w latach 1941-47. "Pokazują okres od początku formowania się jednostek Armii Andersa na terenie Rosji, powstanie Ośrodka Zapasowego Armii. Kolejnym etapem było przetransportowanie oddziałów na teren Iraku. Fotografie z kolejnych lat to Palestyna i Egipt, Syria i Liban, a na koniec Wielka Brytania. Po wojnie płk Koc nie wrócił do kraju, po demobilizacji pozostał w Anglii, miał problemy ze znalezieniem pracy. Kiedy udało mu się trochę nauczyć języka, znalazł posadę magazyniera na uczelni. Niestety zaczął poważnie chorować i w 1959 r. zmarł. Zdjęcia wykonane przez niego zostały w rodzinnym archiwum, opiekowała się nimi jego córka. I kilka lat temu postanowiła przekazać wszystkie zbiory do Archiwum Akt Nowych. Zostały już wstępnie uporządkowane i można w nich korzystać" - mówiła.

Do albumu "Armia Andersa w obiektywie i zbiorach płk. Leona Wacława Koca" wybrano ok. 600 zdjęć. "Pokazują one jednostki podlegające płk. Kocowi na poszczególnych etapach i są ułożone chronologicznie. Pułkownik porządkował je pod kątem tworzenia się kolejnych etapów formowanych przez niego jednostek, a w ramach tego usystematyzował je według wydarzeń chronologicznych i tego podziału my też się trzymaliśmy. Fotografie poprzedza wprowadzenie historyczne dyrektora Archiwum Tadeusza Krawczaka i tekst dotyczący metodologii opracowywania tego zbioru przez płk. Koca - mojego autorstwa, a także posłowie córki śp. Marii Kędzierskiej" - relacjonowała Wasilewska.

Prezentowane w albumie fotografie nie były dotąd publikowane. "Ukazują one historię tworzenia się Armii Polskiej w Związku Sowieckim i na Wschodzie nazywanej od nazwiska dowódcy Armią Andersa. Zdjęcia przedstawiają najważniejsze wydarzenia z życia 19. Pułku Piechoty 7. a później 11. Dywizji Piechoty m.in. wizytacje gen. Andersa i innych wysokich rangą wojskowych jak Władysław Sikorski czy Kazimierz Sosnkowski, najważniejsze święta państwowe czy kościelne. Widzimy na nich zarówno żołnierzy, jak cywilów, infrastrukturę wojskową, kościoły i cmentarze" - powiedziała archiwistka.

"Na fotografiach możemy także zobaczyć m.in. wizytę biskupa polowego WP na Wschodzie Józefa Gawliny, tworzenie się i zaprzysiężenie Pomocniczej Służby Kobiet. Są także wstrząsające fotografie przedstawiające dramat Polaków - kobiet, mężczyzn i dzieci, którzy przeżyli niewolę sowiecką w łagrach. Jest także sporo fotografii obrazujących życie prywatne żołnierzy płk. Koca, ukazujących np. jak spędzali czas wolny. W albumie prezentujemy tylko fragment z kilkutysięcznej kolekcji fotograficznej pułkownika, staraliśmy się wybrać te najbardziej reprezentatywne i najlepiej zachowane" - podkreśliła Wasilewska.

Jak zaznaczyła zbiory płk. Koca to nie tylko fotografie. "Zawierają one także oryginalne rozkazy dowódców poszczególnych jednostek, raporty sytuacyjne, stany ewidencyjne, korespondencję wojskową z lat 1941-47. Poza dokumentacją wytworzoną przez jednostki Wojska Polskiego znajdują się periodyki, tygodniki i kwartalniki przeznaczone dla żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Mamy nadzieję, że zamieszczone w albumie niepublikowane wcześniej fotografie obrazujące losy Armii Andersa staną się atrakcyjnym materiałem dla badaczy i pasjonatów historii" - dodała Wasilewska. (PAP)

autor: Anna Kondek-Dyoniziak

edytor: Paweł Tomczyk

fot: NAC sygn. 24-422-4

Warto poczytać

  1. 1270warszawawruinie 17.01.2018

    Cichociemny: 17 stycznia 1945 r. przekroczyłem zamarzniętą Wisłę - zobaczyłem puste miasto

    17 stycznia 1945 r. do niemal doszczętnie zniszczonej Warszawy wkroczyli żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego. Walki o opanowanie miasta trwały zaledwie kilka godzin, ponieważ dowództwo niemieckie wycofało większość swoich sił ze stolicy

  2. 1270lbasiaotwinowska 16.01.2018

    Zmarła Barbara Otwinowska, żołnierz Armii Krajowej i powstaniec warszawski

    - W wieku 94 lat zmarła prof. Barbara Otwinowska, żołnierz Armii Krajowej i powstaniec warszawski, wieloletni pracownik Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

  3. 1270wielkiwodzpolskiejarmiiantonii 15.01.2018

    Sasin: zasługi Macierewicza nie do wymazania ze stron polskiej historii

    Antoni Macierewicz jako minister obrony zasłużył się ojczyźnie w sposób, który nie wymaże go nigdy ze stronic polskiej historii; dzisiaj Polska jest dużo bezpieczniejszym krajem, niż dwa lata temu - ocenił w poniedziałek Szef Komitetu Stałego Rady Ministrów Jacek Sasin.

  4. LawicabitwaYT 05.01.2018

    Polacy zajęli lotnisko w Poznaniu, po czym zbombardowali... Frankfurt! Nieznany epizod walk o niepodległość

    W sobotę przypada 99. rocznica zdobycia przez powstańców wielkopolskich niemieckiego lotniska w podpoznańskiej wsi Ławica. Zdarzenie to miało istotny wpływ na przebieg powstania, ale i rozwój polskiego lotnictwa. Uroczystości rocznicowe zaplanowano na piątek

  5. IwanowSzajnowiczYT 04.01.2018

    Za jego ujęcie Niemcy proponowali kosmiczną nagrodę. 75 lat temu został rozstrzelany polski James Bond

    75 lat temu, 4 stycznia 1943 r., w Atenach rozstrzelany został przez Niemców Jerzy Iwanow-Szajnowicz, agent brytyjskich służb, bohater greckiego ruchu oporu. Podczas II wojny jako agent 033B brytyjskiego wywiadu zasłynął z tego, że sam wysadzał niemieckie okręty i statki zaopatrzeniowe

  6. 1270oswiecimskizbrodniarz 29.12.2017

    Pomagał przy morderstwach w Auschwitz, pójdzie siedzieć

    TK odrzucił odwołanie byłego strażnika z Auschwitz. Trafi za kraty

  7. 1270aushwitzas1 28.12.2017

    73 lata temu Niemcy stracili dowódców konspiracji w Auschwitz

    73 lata temu Niemcy zgładzili pięciu więźniów, liderów ruchu oporu w obozie Auschwitz. 30 grudnia 1944 r. powiesili dwóch Polaków i trzech Austriaków

  8. poznan27122017 27.12.2017

    Jeden z niewielu zrywów niepodległościowych, który zakończył się sukcesem

    W Poznaniu uczczono 99. rocznicę powstania wielkopolskiego

CS151fotMINI

Czas Stefczyka 151/2018

PDF (5,47 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook