Jedynie prawda jest ciekawa


Lipiec 1980 – preludium „Solidarności”

08.07.2013

Strajki w Lublinie i Świdniku w lipcu 1980 roku zapoczątkowały erę „Solidarności”. Zaczęło się deszczowe lato 1980 r. zakończone gorącym Sierpniem. Za dwa miesiące w całym kraju tworzyły się struktury NSZZ „Solidarność”.

Od 1 lipca 1980 r. zaczęła obowiązywać podwyżka cen mięsa i wędlin. Tego dnia zastrajkowali robotnicy WSK PZL-Mielec (strajkowali do 5 lipca), „Ursus” w Ursusie, „Autosan” w Sanoku, „Ponar” w Tarnowie, Zakładach Metalurgicznych „Pomet” w Poznaniu (strajkowali do 4 lipca), kierowcy Transbudu, zatrudnieni przy budowie elektrowni Połaniec. Dzień później do strajku doszło w Fabryce Przekładni Samochodowych „Polmo” w Tczewie (strajk do 4 lipca), na niektórych wydziałach Huty Warszawa, w filii Zakładów Mechanicznych Ursus w Ostrowie Wielkopolskim i Włocławku, w Centrum Naukowo-Produkcyjnym Technik Komputerowych i Pomiarów w Warszawie oraz w Rzeszowskim Kombinacie Budowlanym w Dąbrowie Górniczej. Żądano podwyżek lub zmiany norm pracy. 3 lipca doszło do następnych strajków w: Fabryce Lamp Kineskopowych Zelos w Piasecznie k. Warszawy, Walcowni w Śremie (filia Zakładów im. H. Cegielskiego w Poznaniu), żyrardowskich Zakładach Remontu Obrabiarek Ponar-Reso, Zakładach Spirytusowych Polmos i Zakładach Garbarskich Syrena. Strajkujące załogi walczyły o cofnięcie decyzji o podwyżkach. 4 lipca zastrajkowało Tarnowskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego.

8 lipca 1980 r. w świdnickiej Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego Państwowych Zakładów Lotniczych w Świdniku rozpoczął się strajk, gdy cena obiadu została podniesiona z 10 zł 20 gr na 18 zł 10 gr.
W Świdniku zostało podpisane pierwsze porozumienie pomiędzy strajkującymi a władzami, z podtekstami politycznymi PRL. Dotyczyły one nierepresjonowania strajkujących i działalności związkowej, ale w ramach oficjalnych organizacji. Strajk podjęli m.in. kolejarze i pracownicy komunikacji miejskiej. W dniach 8–24 lipca 1980 r. strajki bjęły ponad sto zakładów. Pracę przerwały m.in. Autoryzowana Stacja Obsługi „Polmozbyt” w Lublinie, Fabryka Maszyn Rolniczych „Agromet”, Lubelskie Zakłady Naprawy Samochodów, Fabryka Samochodów Ciężarowych, Lubelskie Zakłady Przemysłu Skórzanego, Zakłady Mięsne, Lubelska Fabryka Wag, Zakłady Jajczarsko-Drobiarskie, „Herbapol”, Drzewno-Chemiczna Spółdzielnia Inwalidów. 16 lipca 1980 r. do strajku dołączyła Lokomotywownia w Lublinie. Do protestu włączyły się załogi Lubelskiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Mieszkaniowego, Lubelskiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego, Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych, PTHW, Transbudu, Elektrociepłowni, „Cefarmu”, „Polfy”, Zakładu Remontowo-Energetycznego, Spółdzielni Pracy Niewidomych, MPK, WPHW, Spółdzielni Transportu Wiejskiego, Fabryki Domów, MPO, CPN, PKS, Zakładów Kuśnierskich, Spółdzielni Zabawkarskiej „Bajka”.

W Kraśniku strajkowały: MPK, PKS, PTHW, Fabryka Łożysk Tocznych. W Lubartowie - Huta Szkła, Garbarnia i Mechaniczne Zakłady Produkcyjne. W Puławach: Zakłady Azotowe i PKS. W Chełmie zastrajkowały Zakład Komunikacji Miejskiej i Transbud (i to po wizycie I sekretarza KZ PZPR Edwarda Gierka w tym mieście).
Strajkowały także: poniatowska „Eda”, Spółdzielnia Pracy w Opolu Lubelskim, biłgorajski oddział PTHW, Przedsiębiorstwo Urządzeń Technicznych w Radzyniu Podlaskim i Kocku, Zakłady Odzieżowe „Delia” w Zamościu, Kombinat Ogrodniczy w Leonowie, filie LZNS w Chodlu, Siedliszczach i Garbowie, PKS w Rykach i Michowie.

Pracownicy strajkujących zakładów nie wychodzili na ulice i nie organizowali protestów na terenie miasta. Pozostawali w oflagowanych zakładach pracy, gdzie załogi organizowały wiece, wybierały swoich przedstawicieli do rozmów z dyrekcją zakładu i wyznaczały służbę porządkową. Postulaty dotyczyły podwyżki płac, poprawy zaopatrzenia w podstawowe produkty i artykuły oraz poprawy warunków pracy.
16 lipca 1980 roku zastrajkował lubelski węzeł kolejowy PKP, a do torów przyspawano lokomotywę i wagony.

Lista postulatów strajkowych kolejarzy Węzła Lubelskiego:

1. Podwyżka poborów zasadniczych o 1300 zł miesięcznie dla wszystkich pracowników

2. Wprowadzenie wszystkich wolnych sobót

3. Zrównanie zasiłków rodzinnych z milicją i wojskiem

4. Wprowadzić dodatek drożyźniany

5. Poprawić zaopatrzenie w sklepach w artykuły spożywcze jak na Śląsku

6. Wprowadzić jawność nagród i awansów

7. Wybrać nową Radę Związkową reprezentującą interesy i broniącą ludzi pracy

8. Zagwarantować niewyciąganie konsekwencji wszystkim pracownikom organizującym i biorącym udział w zgromadzeniu robotniczym

9. Osoby występujące w imieniu załogi muszą być szczególnie chronione

10. Generalnie poprawić warunki socjalno-bytowe

11. Funkcjonariusze MO i SB nie mają prawa wstępu do lokomotywowni

12. Przedstawiciele załogi gwarantują ład, porządek i dyscyplinę

13. Wcześniejsze przejście na emeryturę w wieku 55 lat w drużynach trakcyjnych

14. Do chwili wymienienia ww. postulatów nikt nie podejmie pracy

W Lublinie, pierwszy raz w PRL, praktycznie nie odbyły się obchody 22 lipca - rocznicy ogłoszenia w tym mieście Manifestu PKWN.

Informacje o lubelskich strajkach dotarły do środowisk opozycyjnych w kraju i za granicą. Środki masowego przekazu PRL w woj. lubelskim odważyła się wspomnieć o „przerwach w pracy” oraz „Apel do mieszkańców Lublina” I sekretarza KW PZPR, przewodniczącego Wojewódzkiej Rady Narodowej Władysława Kruka. Ani razu nie użyto słowa „strajk”. Władze nie komentowały strajków, a media nie informowały społeczeństwa ani o toczących się rokowaniach, które choć częściowo doprowadzały do spełnienia roszczeń, ani o istocie konfliktu. Biuro Polityczne KC PZPR powołało Komisję Rządową z wicepremierem Mieczysławem Jagielskim, która 19 lipca przyjechała do strajkujących. Negocjacje prowadzono w poszczególnych zakładach. Z reguły władze szły na ustępstwa płacowe, gwarantowały bezpieczeństwo strajkującym oraz zgadzały się na przeprowadzenie nowych wyborów do rad zakładowych. Władze zobowiązały się też do publicznego przeproszenia strajkujących za publikowanie obraźliwych dla strajkujących komentarzy w partyjnym dzienniku „Sztandar Ludu”.

Obchody rocznicowe 1980-2013:

W Lublinie i Świdniku trwają uroczystości rocznicowe strajku z 1980 roku. Spotkania i imprezy rozpoczęły turniej piłkarski, rajd rowerowy „Od Dzwonu Wolności do Pomnika Wdzięczności” i spływ kajakowy na rzece Wieprz. Mieszkańcy Lublina i turyści odwiedzający Region mogą m.in. uczestniczyć w prezentacji gier planszowych (Lubelskie Centrum Gier Historycznych, Lublin, Królewska 3), a od piątku 12 lipca o godz.12:15 obejrzeć wystawę IPN „Lubelski Lipiec 1980” (Plac Łokietka, Lublin).

Inne imprezy rocznicowe:

13 lipca (sobota)

godz. 17:00 pokaz graffiti na Rynku Lubelskim Stare Miasto z muzyką na żywo

17 lipca (środa)

godz. 12:00 – 16:00 prezentacja historycznych gier planszowych Plac Łokietka

20 lipca (sobota)

godz. 12:00 – 15:00 gra miejska „Śladami Lubelskiego Lipca 1980”

21 lipca (niedziela)

godz.9:30 uroczystości w lokomotywowni PKP, dworzec PKP

godz. 12:00 konkurs na najlepszy strój robotnika/PRL

godz. 13:00 sesja zdjęciowa (Plac Łokietka)

godz. 13:00 wystawa motocykli WSK i samochodów „Żuk” Plac Łokietka, przejażdżki motocyklem WSK

24 lipca (środa)

godz. 10:00 – 14:00 wycieczka autokarowa po zakładach przemysłowych Lublina, zgłoszenia w siedzibie ZR lub pod nr tel. 508 476 794

godz. 12:00 spotkanie z uczestnikami wydarzeń z 1980 r. - PKP, LZNS, FSC, Lublin, dworzec PKP

25 lipca (czwartek)

godz. 10:00 – 14:00 wycieczka autokarowa do WSK PZL Świdnik (zgłoszenia pod nr tel. 508 476794)

ASG

[fot: CCWikimedia]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook