Jedynie prawda jest ciekawa


IPN: portal edukacyjny w rocznicę samospalenia Siwca

06.09.2013

Rzeszowski oddział Instytutu Pamięci Narodowej przygotował z okazji 45. rocznicy dramatycznego czynu Ryszarda Siwca portal edukacyjny. Jest on dostępny w trzech wersjach językowych: polskiej, czeskiej i angielskiej.

Ósmego września 1968 roku podczas dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie podpalił się Ryszard Siwiec, 61 letni księgowy z Przemyśla. Był to dramatyczny protest przeciwko udziałowi polskich żołnierzy w inwazji na Czechosłowację. - Protestuję - krzyczał płonąc. Zmarł kilka dni później. Bezpieka na wiele lat ukryła prawdę o jego czynie. Dziś Siwiec ma ulice swojego imienia i pomniki. Władze Polski, Czech i Słowacji nadały mu najwyższe odznaczenia.

Portal „Krzyk szarego człowieka. Ryszard Siwiec 1909 - 1968” powstał jako rozwinięcie tradycyjnej wystawy przygotowanej wcześniej również przez rzeszowski IPN. Jest to szerszy projekt, ponieważ – oprócz strony internetowej – w księgarni iBookstore oraz w bibliotece cyfrowej portalu Pamięć.pl dostępny będzie nieodpłatnie e-book. Do placówek oświatowych rozesłana zostanie także płyta z zawartością polskiej edycji serwisu internetowego. Wszystkie materiały wizualne i dźwiękowe opatrzone są transkrypcjami, aby umożliwić dostęp do treści osobom niesłyszącym i niedosłyszącym.

Dożynki na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie w latach sześćdziesiątych XX wieku  były jednym z najważniejszych wydarzeń ówczesnego kalendarza władzy. Trybuny zapełnione, blisko sto tysięcy ludzi klaszcze, na płycie tańczą i śpiewają ludowe zespoły. Gomułka przyjmuje dożynkowy wieniec i bochen chleba, który obiecuje dzielić sprawiedliwie. Przez lata ten sam nierzeczywisty rytuał.

W 1968 roku dożynki odbyły się 8 września, jak zwykle w niedzielę. Atmosfera w kraju nie była dobra. Kilka miesięcy wcześniej władze stłumiły studenckie i inteligenckie protesty, z afisza Teatru Narodowego usunięte zostały „Dziady” Mickiewicza, z dworca Gdańskiego w Warszawie wyjeżdżali Żydzi. Niespełna trzy tygodnie temu polscy żołnierze z innymi wojskami Układu Warszawskiego, spacyfikowali Praską Wiosnę, marzenia Czechów i Słowaków o socjalizmie z ludzką twarzą.

Ryszard Siwiec od lat mieszkał w Przemyślu. Wykształcony we Lwowie filozof po wojnie nie mógł sobie znaleźć miejsca. Nigdy nie pogodził ż narzuconym Polsce porządkiem. Pracował jako księgowy, hodował kury, uprawiał ogród. Wieczorami na maszynie pisał listy i ulotki demaskujące fałsz i zakłamanie peerelowskiej rzeczywistości. Udział polskich żołnierzy w inwazji na Czechosłowację wstrząsnął nim i natchnął do dramatycznego czynu.

Na jego miejsce wybrał Stadion Dziesięciolecia i dożynki. Wierzył, że  wstrząśnie sumieniami ludzi, zwłaszcza rządzących. - Ludzie, w których może jeszcze tkwi iskierka ludzkości, uczuć ludzkich, opamiętajcie się! Usłyszcie mój krzyk, krzyk szarego, zwyczajnego człowieka, syna narodu, który własna i cudzą wolność ukochał ponad wszystko, ponad własne życie! Opamiętajcie się! Jeszcze  nie jest za późno! – nagrał na taśmę swoje przesłanie.

Oblał się rozpuszczalnikiem i podpalił. Wcześniej rozrzucił  ulotki. Nie pozwolił się gasić. Zmarł 12 września w warszawski szpitalu. 

Jego dramatycznego krzyku nie usłyszało wówczas wielu. Nawet zgromadzeni na stadionie nie  wiedzieli co się stało. Resztę zrobiła bezpieka. Na długie lata udało się jej ukryć protest Siwca pod zasłoną tajemnicy. Rozsiewane były plotki, że był to czyn szaleńca, od lat leczonego psychiatrycznie.. Nie było wówczas Internetu, prasa, radio i telewizja w Polsce były całkowicie kontrolowane przez władze. Nawet Wolna Europa poinformowała o zdarzeniu z dożynek dopiero po kilku miesiącach.

Dopiero rok 1989 wprowadził Ryszarda Siwca do zbiorowej świadomości Polaków, Czechów i Słowaków. Dziś ma pomniki, są ulice.

Więcej o życiu Ryszarda Siwca, jego dramatycznym czynie, ukrywaniu prawdy i jej zwycięstwie na portalu www.ryszardsiwiec.com

fot. M. Czutko

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook