Jedynie prawda jest ciekawa

"Historie Polski w XIX wieku"

18.01.2014

Losy Polaków oraz ziem polskich pod zaborami przybliża czterotomowa publikacja "Historie polskie w XIX wieku" - efekt projektu naukowego Muzeum Historii Polski. Wiek XIX przez lata trwał w "żywej pamięci" Polaków - pisze redaktor książki Andrzej Nowak.

Publikacja ukazuje dzieje Polaków jako narodu bez państwa - od czasu całkowitej utraty niepodległości przez Polskę w 1795 r. do momentu odzyskania przez nią bytu państwowego w 1918 r. - poprzez odniesienie się do zasobów kulturowej pamięci i kontynuowanie historii polskiej tożsamości.

- Punktem wyjścia jest oczywiście utrata własnego państwa. Dążenie do jego odzyskania (w różnych formach), a zarazem próby adaptacji do życia w innych, niepolskich strukturach państwowych, to polityczna kanwa historii polskich wieku XIX - tłumaczy redaktor książki Andrzej Nowak. Podkreśla, że wydarzenia tego "długiego wieku", jak czasami określa się XIX stulecie, w dużym stopniu kształtowały polską tożsamość narodową.

W książce ukazano wieloaspektowy obraz życia Polaków w czasie zaborów, zarówno w kontekście europejskim, jak i globalnym. W tomie I, zatytułowanym "Kominy, ludzie i obłoki: modernizacja i kultura" omówiono problemy społeczne, przemiany gospodarcze i cywilizacyjne, a także kulturę polską lat 1796-1918.

Tomy II i III poświęcone są historii politycznej XIX stulecia. Autorzy skoncentrowali się na opisaniu "problemu polskiego" na przykładzie trzech zaborów - rosyjskiego, austriackiego i pruskiego. Planowane jest także wydanie IV tomu publikacji - "Narody, wyznania, emigracje, porównania". Znajdą się w nim rozdziały dotyczące m.in. losów mniejszości narodowych i etnicznych na ziemiach polskich, XIX-wiecznej emigracji oraz spraw Kościoła.

Wśród autorów książki są polscy i zagraniczni badacze dziejów, m.in. Tadeusz Epsztein, Małgorzata Karpińska, Stanisław Wiech, Rimantas Miknys (Litwa) oraz Theodore Weeks (USA).

Współczesne zbiorowe wyobrażenie Polaków o XIX w. - pisze Nowak - przywodzi na myśl przede wszystkim powstania narodowe oraz dokonania wielkich rodaków, m.in. Adama Mickiewicza i Fryderyka Chopina. Tymczasem Europejczykom XIX stulecie kojarzy się także z rozwojem imperiów, tzw. drugą rewolucją przemysłową, przemianami cywilizacyjnymi oraz odkryciami naukowymi.

Historyk przypomina, że XIX wiek był w europejskiej historii również okresem, kiedy "sprawa polska" stanowiła kartę przetargową w rozgrywkach wielkich mocarstw; odzyskanie niepodległości przez Polskę już w XIX w. burzyłoby cały porządek polityczny, ustalony na kongresie wiedeńskim w 1815 r.

Jak przypomina redaktor książki, XIX stulecie często jest nazywane "polskim wiekiem" - na nowo odżyły w nim bowiem znane z przeszłości polskie doświadczenia walki, represji, martyrologii, przetrwania, zdrady i wierności sprawie narodowej.

Zwłaszcza w czasach XX-wiecznego zniewolenia - zwraca uwagę badacz - Polacy wracali myślami do Polski porozbiorowej, szukając w jej historii odniesienia do aktualnej sytuacji w kraju, kiedy wciąż żywe było hasło walki "za naszą i waszą wolność".

- Wiek XIX trwał (...) uporczywie - w wyobrażeniach, w "żywej" pamięci tych, którzy wracali do pytania „bić się czy nie bić?”, którzy odnajdywali w wyborze Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową spełnienie mesjanistycznych proroctw Juliusza Słowackiego, a w „Solidarności” nowe, bezkrwawe powstanie, „rewolucję moralną” podobną do tej z lat 1861-1862, albo zastanawiali się nad dylematami gen. Wojciecha Jaruzelskiego, sięgając do analogii z margrabią Wielopolskim, albo opłakiwali ofiary stanu wojennego... - tłumaczy Nowak.

"Historie Polski w XIX wieku" są efektem realizacji projektu naukowego Muzeum Historii Polski, dotyczącego dziejów Polski pod zaborami. Publikacja ukazała się nakładem wydawnictwa DiG.

PAP

[FOTO: Wikipedia]

Warto poczytać

  1. 1270warszawawruinie 17.01.2018

    Cichociemny: 17 stycznia 1945 r. przekroczyłem zamarzniętą Wisłę - zobaczyłem puste miasto

    17 stycznia 1945 r. do niemal doszczętnie zniszczonej Warszawy wkroczyli żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego. Walki o opanowanie miasta trwały zaledwie kilka godzin, ponieważ dowództwo niemieckie wycofało większość swoich sił ze stolicy

  2. 1270lbasiaotwinowska 16.01.2018

    Zmarła Barbara Otwinowska, żołnierz Armii Krajowej i powstaniec warszawski

    - W wieku 94 lat zmarła prof. Barbara Otwinowska, żołnierz Armii Krajowej i powstaniec warszawski, wieloletni pracownik Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

  3. 1270wielkiwodzpolskiejarmiiantonii 15.01.2018

    Sasin: zasługi Macierewicza nie do wymazania ze stron polskiej historii

    Antoni Macierewicz jako minister obrony zasłużył się ojczyźnie w sposób, który nie wymaże go nigdy ze stronic polskiej historii; dzisiaj Polska jest dużo bezpieczniejszym krajem, niż dwa lata temu - ocenił w poniedziałek Szef Komitetu Stałego Rady Ministrów Jacek Sasin.

  4. LawicabitwaYT 05.01.2018

    Polacy zajęli lotnisko w Poznaniu, po czym zbombardowali... Frankfurt! Nieznany epizod walk o niepodległość

    W sobotę przypada 99. rocznica zdobycia przez powstańców wielkopolskich niemieckiego lotniska w podpoznańskiej wsi Ławica. Zdarzenie to miało istotny wpływ na przebieg powstania, ale i rozwój polskiego lotnictwa. Uroczystości rocznicowe zaplanowano na piątek

  5. IwanowSzajnowiczYT 04.01.2018

    Za jego ujęcie Niemcy proponowali kosmiczną nagrodę. 75 lat temu został rozstrzelany polski James Bond

    75 lat temu, 4 stycznia 1943 r., w Atenach rozstrzelany został przez Niemców Jerzy Iwanow-Szajnowicz, agent brytyjskich służb, bohater greckiego ruchu oporu. Podczas II wojny jako agent 033B brytyjskiego wywiadu zasłynął z tego, że sam wysadzał niemieckie okręty i statki zaopatrzeniowe

  6. 1270oswiecimskizbrodniarz 29.12.2017

    Pomagał przy morderstwach w Auschwitz, pójdzie siedzieć

    TK odrzucił odwołanie byłego strażnika z Auschwitz. Trafi za kraty

  7. 1270aushwitzas1 28.12.2017

    73 lata temu Niemcy stracili dowódców konspiracji w Auschwitz

    73 lata temu Niemcy zgładzili pięciu więźniów, liderów ruchu oporu w obozie Auschwitz. 30 grudnia 1944 r. powiesili dwóch Polaków i trzech Austriaków

  8. poznan27122017 27.12.2017

    Jeden z niewielu zrywów niepodległościowych, który zakończył się sukcesem

    W Poznaniu uczczono 99. rocznicę powstania wielkopolskiego

CS151fotMINI

Czas Stefczyka 151/2018

PDF (5,47 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook