Jedynie prawda jest ciekawa


"Historie Polski w XIX wieku"

18.01.2014

Losy Polaków oraz ziem polskich pod zaborami przybliża czterotomowa publikacja "Historie polskie w XIX wieku" - efekt projektu naukowego Muzeum Historii Polski. Wiek XIX przez lata trwał w "żywej pamięci" Polaków - pisze redaktor książki Andrzej Nowak.

Publikacja ukazuje dzieje Polaków jako narodu bez państwa - od czasu całkowitej utraty niepodległości przez Polskę w 1795 r. do momentu odzyskania przez nią bytu państwowego w 1918 r. - poprzez odniesienie się do zasobów kulturowej pamięci i kontynuowanie historii polskiej tożsamości.

- Punktem wyjścia jest oczywiście utrata własnego państwa. Dążenie do jego odzyskania (w różnych formach), a zarazem próby adaptacji do życia w innych, niepolskich strukturach państwowych, to polityczna kanwa historii polskich wieku XIX - tłumaczy redaktor książki Andrzej Nowak. Podkreśla, że wydarzenia tego "długiego wieku", jak czasami określa się XIX stulecie, w dużym stopniu kształtowały polską tożsamość narodową.

W książce ukazano wieloaspektowy obraz życia Polaków w czasie zaborów, zarówno w kontekście europejskim, jak i globalnym. W tomie I, zatytułowanym "Kominy, ludzie i obłoki: modernizacja i kultura" omówiono problemy społeczne, przemiany gospodarcze i cywilizacyjne, a także kulturę polską lat 1796-1918.

Tomy II i III poświęcone są historii politycznej XIX stulecia. Autorzy skoncentrowali się na opisaniu "problemu polskiego" na przykładzie trzech zaborów - rosyjskiego, austriackiego i pruskiego. Planowane jest także wydanie IV tomu publikacji - "Narody, wyznania, emigracje, porównania". Znajdą się w nim rozdziały dotyczące m.in. losów mniejszości narodowych i etnicznych na ziemiach polskich, XIX-wiecznej emigracji oraz spraw Kościoła.

Wśród autorów książki są polscy i zagraniczni badacze dziejów, m.in. Tadeusz Epsztein, Małgorzata Karpińska, Stanisław Wiech, Rimantas Miknys (Litwa) oraz Theodore Weeks (USA).

Współczesne zbiorowe wyobrażenie Polaków o XIX w. - pisze Nowak - przywodzi na myśl przede wszystkim powstania narodowe oraz dokonania wielkich rodaków, m.in. Adama Mickiewicza i Fryderyka Chopina. Tymczasem Europejczykom XIX stulecie kojarzy się także z rozwojem imperiów, tzw. drugą rewolucją przemysłową, przemianami cywilizacyjnymi oraz odkryciami naukowymi.

Historyk przypomina, że XIX wiek był w europejskiej historii również okresem, kiedy "sprawa polska" stanowiła kartę przetargową w rozgrywkach wielkich mocarstw; odzyskanie niepodległości przez Polskę już w XIX w. burzyłoby cały porządek polityczny, ustalony na kongresie wiedeńskim w 1815 r.

Jak przypomina redaktor książki, XIX stulecie często jest nazywane "polskim wiekiem" - na nowo odżyły w nim bowiem znane z przeszłości polskie doświadczenia walki, represji, martyrologii, przetrwania, zdrady i wierności sprawie narodowej.

Zwłaszcza w czasach XX-wiecznego zniewolenia - zwraca uwagę badacz - Polacy wracali myślami do Polski porozbiorowej, szukając w jej historii odniesienia do aktualnej sytuacji w kraju, kiedy wciąż żywe było hasło walki "za naszą i waszą wolność".

- Wiek XIX trwał (...) uporczywie - w wyobrażeniach, w "żywej" pamięci tych, którzy wracali do pytania „bić się czy nie bić?”, którzy odnajdywali w wyborze Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową spełnienie mesjanistycznych proroctw Juliusza Słowackiego, a w „Solidarności” nowe, bezkrwawe powstanie, „rewolucję moralną” podobną do tej z lat 1861-1862, albo zastanawiali się nad dylematami gen. Wojciecha Jaruzelskiego, sięgając do analogii z margrabią Wielopolskim, albo opłakiwali ofiary stanu wojennego... - tłumaczy Nowak.

"Historie Polski w XIX wieku" są efektem realizacji projektu naukowego Muzeum Historii Polski, dotyczącego dziejów Polski pod zaborami. Publikacja ukazała się nakładem wydawnictwa DiG.

PAP

[FOTO: Wikipedia]

Warto poczytać

  1. 1270tgetto 19.04.2018

    75 lat temu żydowska ludność Warszawy wspierana przez Polaków stawiła opór Niemcom

    75 lat temu, 19 kwietnia 1943 r., żydowscy bojownicy z ŻOB i ŻZW stawili zbrojny opór oddziałom niemieckim, które przystąpiły do likwidacji warszawskiego getta

  2. 1270gennilas 16.04.2018

    66 lat temu komuniści wydali wyrok śmierci na gen. Nila

    16 kwietnia 1952 r. władze komunistyczne wydały wyrok śmierci na gen. Augusta Emila Fieldorfa "Nila" - organizatora i szefa Kedywu Komendy Głównej AK

  3. Katynwiki 03.04.2018

    Sowieci nie darowali polskiej elicie. 78 lat temu rozpoczęła się operacja katyńska

    78 lat temu, 3 kwietnia 1940 r., NKWD rozpoczęło likwidację obozów dla polskich oficerów w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. W ciągu sześciu tygodni rozstrzelano 14 587 jeńców. Zamordowano również ok. 7 300 Polaków przetrzymywanych w więzieniach

  4. 1270kobietyauschwitz 23.03.2018

    76 lata temu Niemcy utworzyli w Auschwitz obóz kobiecy

    76 lat temu Niemcy utworzyli na terenie Auschwitz obóz kobiecy. 26 marca 1942 r. trafiły do niego dwa transporty liczące łącznie ok. 2 tys. osób

  5. soviets18032018 18.03.2018

    Sowieckie represje były najintensywniejsze wobec Polaków. Nasi rodacy stawiali najsilniejszy opór

    Sowieckie represje wobec Polaków były bardziej rozwinięte niż te wobec Litwinów czy Ukraińców, ponieważ nasi rodacy stawiali silniejszy opór - powiedział dr Jan Jerzy Milewski, redaktor książki "Z dziejów represji sowieckich wobec Polaków w latach 1937-1952".

  6. 1270pileckirotmistrz 15.03.2018

    70 lat temu rotmistrz Witold Pilecki skazany został na karę śmierci

    70 lat temu - 15 marca 1948 r. - Rejonowy Sąd Wojskowy w Warszawie skazał na karę śmierci rotmistrza Witolda Pileckiego

  7. 1270eisleras 12.03.2018

    Prof. Eisler: w Marcu '68 aresztowano około 950 robotników i 550 studentów

    Czas rozstać się z bajką, że w Marcu '68 zbuntowała się inteligencja, a klasa robotnicza jej nie poparła - mówił w poniedziałek w Gdańsku prof. Jerzy Eisler p

CS154fotoMINI

Czas Stefczyka 154/2018

PDF (7,35 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook