Jedynie prawda jest ciekawa


"Historie Polski w XIX wieku"

18.01.2014

Losy Polaków oraz ziem polskich pod zaborami przybliża czterotomowa publikacja "Historie polskie w XIX wieku" - efekt projektu naukowego Muzeum Historii Polski. Wiek XIX przez lata trwał w "żywej pamięci" Polaków - pisze redaktor książki Andrzej Nowak.

Publikacja ukazuje dzieje Polaków jako narodu bez państwa - od czasu całkowitej utraty niepodległości przez Polskę w 1795 r. do momentu odzyskania przez nią bytu państwowego w 1918 r. - poprzez odniesienie się do zasobów kulturowej pamięci i kontynuowanie historii polskiej tożsamości.

- Punktem wyjścia jest oczywiście utrata własnego państwa. Dążenie do jego odzyskania (w różnych formach), a zarazem próby adaptacji do życia w innych, niepolskich strukturach państwowych, to polityczna kanwa historii polskich wieku XIX - tłumaczy redaktor książki Andrzej Nowak. Podkreśla, że wydarzenia tego "długiego wieku", jak czasami określa się XIX stulecie, w dużym stopniu kształtowały polską tożsamość narodową.

W książce ukazano wieloaspektowy obraz życia Polaków w czasie zaborów, zarówno w kontekście europejskim, jak i globalnym. W tomie I, zatytułowanym "Kominy, ludzie i obłoki: modernizacja i kultura" omówiono problemy społeczne, przemiany gospodarcze i cywilizacyjne, a także kulturę polską lat 1796-1918.

Tomy II i III poświęcone są historii politycznej XIX stulecia. Autorzy skoncentrowali się na opisaniu "problemu polskiego" na przykładzie trzech zaborów - rosyjskiego, austriackiego i pruskiego. Planowane jest także wydanie IV tomu publikacji - "Narody, wyznania, emigracje, porównania". Znajdą się w nim rozdziały dotyczące m.in. losów mniejszości narodowych i etnicznych na ziemiach polskich, XIX-wiecznej emigracji oraz spraw Kościoła.

Wśród autorów książki są polscy i zagraniczni badacze dziejów, m.in. Tadeusz Epsztein, Małgorzata Karpińska, Stanisław Wiech, Rimantas Miknys (Litwa) oraz Theodore Weeks (USA).

Współczesne zbiorowe wyobrażenie Polaków o XIX w. - pisze Nowak - przywodzi na myśl przede wszystkim powstania narodowe oraz dokonania wielkich rodaków, m.in. Adama Mickiewicza i Fryderyka Chopina. Tymczasem Europejczykom XIX stulecie kojarzy się także z rozwojem imperiów, tzw. drugą rewolucją przemysłową, przemianami cywilizacyjnymi oraz odkryciami naukowymi.

Historyk przypomina, że XIX wiek był w europejskiej historii również okresem, kiedy "sprawa polska" stanowiła kartę przetargową w rozgrywkach wielkich mocarstw; odzyskanie niepodległości przez Polskę już w XIX w. burzyłoby cały porządek polityczny, ustalony na kongresie wiedeńskim w 1815 r.

Jak przypomina redaktor książki, XIX stulecie często jest nazywane "polskim wiekiem" - na nowo odżyły w nim bowiem znane z przeszłości polskie doświadczenia walki, represji, martyrologii, przetrwania, zdrady i wierności sprawie narodowej.

Zwłaszcza w czasach XX-wiecznego zniewolenia - zwraca uwagę badacz - Polacy wracali myślami do Polski porozbiorowej, szukając w jej historii odniesienia do aktualnej sytuacji w kraju, kiedy wciąż żywe było hasło walki "za naszą i waszą wolność".

- Wiek XIX trwał (...) uporczywie - w wyobrażeniach, w "żywej" pamięci tych, którzy wracali do pytania „bić się czy nie bić?”, którzy odnajdywali w wyborze Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową spełnienie mesjanistycznych proroctw Juliusza Słowackiego, a w „Solidarności” nowe, bezkrwawe powstanie, „rewolucję moralną” podobną do tej z lat 1861-1862, albo zastanawiali się nad dylematami gen. Wojciecha Jaruzelskiego, sięgając do analogii z margrabią Wielopolskim, albo opłakiwali ofiary stanu wojennego... - tłumaczy Nowak.

"Historie Polski w XIX wieku" są efektem realizacji projektu naukowego Muzeum Historii Polski, dotyczącego dziejów Polski pod zaborami. Publikacja ukazała się nakładem wydawnictwa DiG.

PAP

[FOTO: Wikipedia]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook