Jedynie prawda jest ciekawa


Czy PRL była Polską?

02.09.2012

O podobieństwach czasów zaborów i komunizmu w Polsce pisze w najnowszym numerze biuletynu IPN "Pamięć.pl" Andrzej Zawistowski. Historyk dyskutuje z prof. Jerzy Eislerem m.in. o dziedzictwie Polski komunistycznej i jej zależności od Związku Sowieckiego.

Eisler i Zawistowski odwołują się do polskich i europejskich dziejów, aby znaleźć odpowiedź na pytanie: czy PRL należy nazywać "Polską"?         

Zawistowski przypomina, że od 1944 do 1989 r. Polska nie była krajem suwerennym. "Nie możemy brać całej odpowiedzialności za to, co robił PRL, bo wtedy społeczeństwo polskie nie miało żadnej możliwości wpływania na władzę" - mówi PAP historyk.         

Jego zdaniem, zależność od ZSRS można porównać do czasów zaborów, gdy kuratelę nad ziemiami polskimi sprawowali zaborcy. Zwłaszcza Królestwo Polskie istniejące w latach 1815-1830 miało wiele wspólnego z Polską ludową. W obu tworach politycznych rządził bowiem namiestnik - w czasach PRL był nim I sekretarz KC PZPR.           

Historyk przypomina, że los polskich obywateli w czasach zaborów i po 1944 r. był podobny - byli represjonowani i zsyłani m.in. na Syberię. "PRL od początku był naznaczony ‘grzechem pierworodnym’. Jak Polska ludowa miałaby być państwem suwerennym, skoro już w 1945 r. Sowieci dokonali zbrodni augustowskiej, a więc mordu na obywatelach 'bratniego państwa'"? - pyta Zawistowski.          

Polacy nie powinni jednak wyrzekać się całkowicie spuścizny PRL, gdyż w tych czasach powstało wiele dzieł istotnych dla polskiej kultury narodowej. Ówczesnych polskich artystów nie należy oskarżać o kolaborację.

"Pamiętajmy, że pod zaborami tworzyli m.in. Mickiewicz, Słowacki i Chopin" - mówi historyk. Jak przypomina, Andrzej Wajda, który nie angażował się w opozycję przed 1980 r. mówił, że więcej robił dla Polski poprzez kręcenie filmów niż np. przez podpisywanie listów protestacyjnych. "Trzeba patrzeć na efekty jego działalności, a przyniosła ona wiele dobrego. Jego filmy, jak np. ‘Człowiek z marmuru’ był szokiem dla ówczesnej władzy" - tłumaczy.         

"Wydaje mi się, że Polacy nie mają sentymentu do PRL, a z sentymentem patrzą na czasy swojej młodości. Większość z nich jednak nie chciałaby wrócić do tamtych czasów. Polska ludowa kojarzy nam się jako okres ‘bezpiecznej przystani’, choć było to złudzenie" - podsumowuje badacz.           

Z Zawistowskim polemizuje Eisler, który przytacza argumenty za nazywaniem PRL niepodległą, ale nie suwerenną Polską. Polska ludowa "była państwem niepodległym przede wszystkim dlatego, że cieszyła się oficjalnym uznaniem na arenie międzynarodowej, utrzymywała stosunki dyplomatyczne z przeszło setką krajów świata" - wylicza historyk. Jak dodaje, PRL posiadała ważne atrybuty państwowości - emitowała własne pieniądze, posiadała własną, choć uzależnioną od ZSRS, armię, miała własne symbole narodowe.       

Badacz porównuje sytuację PRL do losów uzależnionej od Niemiec części Francji, zwanej Państwem Vichy, które - mimo marionetkowej pozycji w stosunku III Rzeszy - przynajmniej formalnie było pełnoprawnym uczestnikiem stosunków międzynarodowych.          

Zdaniem Eislera, Polska nie była krajem suwerennym. "Po pierwsze, ponieważ w ciągu 45 lat nigdy nie przeprowadzono wolnych i niesfałszowanych wyborów do Sejmu i rad narodowych, rządzący pozbawieni byli nie tylko demokratycznej legitymizacji, ale też społecznego, suwerennego mandatu do sprawowania władzy. Po drugie (...) przez 45 lat - oczywiście w różnym stopniu - suwerenność PRL była skutecznie ograniczona przez ZSRR" - argumentuje.         

Do najnowszego numeru "Pamięci.pl" dołączono także reprint sfałszowanego wydania "Trybuny Ludu" z 9 czerwca 1979 r. "Pierwszy Sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej tow. Edward Gierek podał się do dymisji. PZPR rozwiązany. Karol Wojtyła na tronie Polski!" - donosiła gazeta. O wydarzeniach z czerwca 1979 r. pisze Daniel Wincenty.           

W piśmie znalazły sie także m.in. artykuły: Grzegorza Motyki o rzezi wołyńskiej i stosunkach polsko-ukraińskich w XX wieku, Anny Pyżewskiej o pogromie w Jedwabnem i obławie augustowskiej, Grzegorza Majchrzaka o inwigilacji polskich kibiców podczas olimpiady w Moskwie w 1980 r. Zamieszczona na końcu biuletynu rubryka "Prosto z najweselszego baraku..." prezentuje dowcipy polityczne o PRL. 

PAP

[fot. wikipedia.pl]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook