Jedynie prawda jest ciekawa


Cenne archiwa historii mówionej

07.09.2012

Archiwa historii mówionej, które w Polsce liczą obecnie kilkanaście tysięcy nagrań, są pomocne nie tylko dla historyków, ale i dla socjologów lub antropologów - ocenili uczestnicy jednego z paneli zjazdu archiwistów, odbywającego się we Wrocławiu.

VI Powszechny Zjazd Archiwistów Polskich zorganizowano na terenie Politechniki Wrocławskiej pod hasłem "Zatrzymać przeszłość, dogonić przyszłość". Kilkuset badaczy - poza archiwistami także historycy i informatycy - omawia najważniejsze zagadnienia związane ze współczesną archiwistyką, m.in. cyfryzację dokumentów, kształcenie archiwistyczne i polskie prawo archiwalne.

Podczas jednego z paneli dyskusyjnych eksperci zastanawiali się nad rolą archiwów historii mówionej, które w Polsce mają niedługą tradycję, a ich początek wiąże się z dokumentowaniem doświadczeń z okresu II wojny światowej. Zbieraniem relacji "świadków historii" np. weteranów z lat 1939-45, zajmują się instytucje nie związane z uniwersyteckimi instytutami historii, fundacje i stowarzyszenia m.in. z Warszawy, Wrocławia i Lublina.

"Wielka wartość historii mówionej polega na tym, że można nagrywać osoby, które do tej pory nie mogły pozostawić po sobie żadnych wspomnień, bo np. nie mogły ich zapisać lub w jakikolwiek inny sposób trudno im było skonstruować zapis własnej pamięci. Ponadto historia mówiona pozwala na dostęp do grup do tej pory nieistniejących w historiografii. Dzięki historii mówionej możemy nagrywać osoby, które całe życie spędziły na wsi i potrafią opowiedzieć jak wyglądało tam życie codzienne" - powiedział dr Jarosław Pałka z Archiwum Historii Mówionej w Domu Spotkań z Historią i Fundacji Ośrodka Karta w Warszawie.

Historia mówiona jako źródło narracyjne może być bardzo cenna nie tylko dla profesjonalnych badaczy dziejów, ale również dla socjologów, antropologów kultury, etnografów czy nawet psychologów. "Relacje spisane, teraz nagrywane, są już oczywiście znane od bardzo dawna. Ich wartość polega na tym, że dobrze ukazują pewien kon tekst wydarzeń, które znamy z dokumentów. Weźmy np. 13 grudnia 1981 r. Jedynie dzięki relacji Danuty Wałęsowej wiemy, że wojewoda, który internując z Fiszbachem Wałęsę, miał na nogach dwa różne buty, bo tak był zdenerwowany. Tego rodzaju informacji nie znajdzie się w żadnym oficjalnym dokumencie" - powiedział Tadeusz Krawczak, kierujący Archiwum Akt Nowych.

Przykładem dobrze prowadzonego archiwum historii mówionej, które przedstawiono podczas zjazdu, było Centrum Dokumentacyjne Ośrodka "Pamięć i Przyszłość" we Wrocławiu. Większość, ponad 800, zebranych relacji dotyczy powojennych dziejów Dolnego Śląska, ale również ziem zachodnich i północnych Polski. Tematyka relacji - jak tłumaczyli badacze - jest bardzo zróżnicowana: od życia codziennego po działalność opozycyjną w okresie PRL. Wśród nagranych osób są również te, które po 1945 r. znalazły nowy dom na Dolnym Śląsku.

"Historia mówiona przeżyła ogromny skok. I w sensie metodologicznym, i w sensie wykorzystania tego źródła przez badaczy. Zbudowano odpowiednie narzędzia do przeprowadzania wywiadów i kwestionariusze badawcze do ich interpretacji" - ocenił  dr Wojciech Kucharski z wrocławskiego Ośrodka "Pamięć i Przyszłość".

Poza prezentacją archiwum historii mówionej z Wrocławia, przedstawiono również podobne archiwa realizowane w Muzeum Powstania Warszawskiego oraz w Pracowni Historii Mówionej "Bramy Grodzkiej - Teatru NN" z Lublina.

Badacze - eksperci z archiwów państwowych i przedstawiciele archiwów historii mówionej - zgodzili się, że w Polsce istnieje pilna potrzeba napisania podręcznika historii mówionej, który miałby na celu wypracowanie standardów archiwizowania nagrań.

"To jest bardzo wymagający typ pracy badawczej, który w polskiej historiografii wciąż jest niedoceniany. Nie wystarczy bowiem posadzić kogoś przed kamerą i włączyć nagrywanie" - podkreślił Kucharski. Poinformował też, że tego rodzaju podręcznik ze wskazówkami dotyczącymi realizacji profesjonalnych nagrań powstaje w Instytucie Pamięci Narodowej, przy współpracy z archiwistami historii mówionej.
 
PAP/JKUB

[fot. sxc.hu]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook