Jedynie prawda jest ciekawa

"Bijcie się twardo, ale po rycersku" 73 lata temu żołnierze Maczka wyzwolili Bredę

29.10.2017
Bredawiki
"Bijcie się twardo, ale po rycersku" 73 lata temu żołnierze Maczka wyzwolili Bredę

Mieszkańcom Bredy dziękujemy za pamięć i szacunek dla polskich żołnierzy, którzy bijąc się o Polskę, wywalczyli wolność także tego miasta - oznajmił w sobotę na Polskim Honorowym Cmentarzu Wojskowym w Oosterhout pod Bredą wiceminister kultury Jarosław Sellin.

W Bredzie rozpoczęły się w sobotę dwudniowe uroczystości upamiętniające 73. rocznicę wyzwolenia tego miasta spod niemieckiej okupacji przez 1. Polską Dywizję Pancerną pod dowództwem generała Stanisława Maczka. Hołd generałowi i dowodzonej przez niego 1. Dywizji złożono w formie apelu poległych i trzykrotnej salwy honorowej oraz poprzez złożenie kwiatów i zapalenie zniczy na Polskim Honorowym Cmentarzu Wojskowym w Oosterhout.

- Dzisiaj jako przedstawiciel polskiego rządu z pełnym przekonaniem mogę powiedzieć: "Dziękujemy wam, mieszkańcy Oosterhout i Bredy". Dziękujemy za pamięć i szacunek dla polskich żołnierzy, którzy bijąc się za Polskę, wywalczyli wolność również temu miastu - podkreślił Sellin.

Obecnym na uroczystości weteranom przekazał w imieniu państwa polskiego "wyrazy najgłębszego szacunku i uznania" oraz życzył im zdrowia. - To, że dzisiaj spotykamy się na tym cmentarzu, żeby uczcić żołnierzy, którzy wyzwolili miasto spod niemieckiej okupacji i tych, którzy oddali swoje życie w walce ze wspólnym wrogiem, jest dowodem na to, że pamięć jest istotnym elementem naszego wychowania i naszej tożsamości - powiedział Sellin.

Wiceminister kultury zaznaczył, że "bez tej pamięci nasze wysiłki i działania pozbawione byłyby fundamentów, bez których nie sposób trwale budować". - Pamiętajmy zatem, że dzięki postawie żołnierzy z 1. Dywizji Pancernej oraz mądrości ich dowódcy możemy obchodzić święto wyzwolenia Oosterhout i Bredy. Pamiętajmy i doceniajmy również to, że mimo upływu lat tutejsi mieszkańcy pielęgnują pamięć o dokonaniach 1. Dywizji Pancernej, czego dowodem jest obecność na dzisiejszej uroczystości również młodszych pokoleń Holendrów - zauważył Sellin.

Wiceminister dodał, że młodzi żołnierze, którzy polegli w walkach o wyzwolenie Bredy "nie wiedzieli, że za kilkadziesiąt lat z Holendrami będziemy w jednym sojuszu militarno-politycznym (...) i że zarówno polski żołnierz będzie trwale obecny na ziemi holenderskiej, jak i żołnierz holenderski na ziemi polskiej i litewskiej". "Życzymy sobie, żeby takie holendersko-polskie braterstwo broni trwało przez wieki" - dodał.

Burmistrz gminy Oosterhout Stefan Huisman powiedział, że tamtejsi mieszkańcy są "niezmiernie wdzięczni" za to, że żołnierze generała Maczka "poświęcili swoje życie za ich wolność". - Wkładu i poświęcenia polskich wyzwolicieli nie zapomnimy - podkreślił.

Jeden z weteranów dywizji generała Maczka, mieszkający w Holandii Edward Szczerbiński, wyrecytował w trakcie uroczystości wiersz.

W ramach obchodów wyzwolenia Bredy w sobotę odbył się także przemarsz przez centrum miasta kompanii honorowej wraz z orkiestrą 11. Lubuskiej Dywizji Kawalerii Pancernej. Grupie towarzyszyć będą dzieci i młodzież z Polski oraz grupa harcerzy z Bredy.

Wiceminister kultury Jarosław Sellin podpisał w sobotę w Bredzie w Holandii list intencyjny ws. utworzenia Memoriału im. gen. Stanisława Maczka. Jak ocenił, memoriał pozwoli "ugruntować u zachodnich Europejczyków pełniejszą wiedzę o polskim losie" w czasie II wojny światowej.

List w imieniu strony holenderskiej podpisali burmistrz Bredy Paul Depla oraz prezes zarządu Muzeum Generała Maczka Frans Ruczynski.

- Niewiele mamy poza granicami Polski muzeów dedykowanych polskiej historii czy polskim bohaterom. Niedawno otwieraliśmy na południu Francji w Vence Muzeum Witolda Gombrowicza - to będzie miejsce, które będzie promieniowało polską kulturą na całą południową Francję, (...) a tutaj w Brabancji Północnej w Bredzie, w przepięknym mieście, które zostało wyzwolone spod okupacji niemieckiej przez polskich żołnierzy gen. Maczka, kultywowana jest od lat pamięć gen. Maczka i jego żołnierzy. Wreszcie zostanie ona sfinalizowana ideą zbudowania trwałej instytucji - muzeum czy memoriału - powiedział PAP Sellin.

Wiceminister kultury zwrócił uwagę, że będzie to instytucja, która będzie "opowiadać zachodnim Europejczykom - nie tylko Holendrom, ponieważ pewne wystawy planowane w ramach memoriału, będą też mobilne, będą jeździć po innych krajach, zwłaszcza po tych, przez które przeszli żołnierze szlakiem bojowym gen. Maczka od Francji do Niemiec - historię Polski z czasów II wojny światowej" - podkreślił Sellin.

W niedzielę uroczystości rozpoczną się od mszy świętej w języku polskim w kościele pw. św. Wawrzyńca w Bredzie. Następnie obchody przeniosą się na Polski Honorowy Cmentarz Wojskowy w Ginneken, gdzie odbędzie się apel poległych, wystąpi p.o. szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk, a także złożone zostaną wieńce. Ostatnim punktem obchodów będą uroczystości na największym w Holandii Polskim Honorowym Cmentarzu Wojskowym (Ettensebaan), gdzie znajduje się grób gen. Maczka i gdzie pochowanych jest ponad 160 jego podkomendnych. Mimo że gen. Maczek zmarł w Wielkiej Brytanii, to w swojej ostatniej woli prosił o pochowanie go razem z jego żołnierzami.

W obchodach 73. rocznicy wyzwolenia Bredy bierze udział ośmiu ostatnich żyjących żołnierzy gen. Maczka (pięciu z Polski, dwóch z Holandii i jeden z Wielkiej Brytanii), m.in. mjr Marian Słowiński, który służył w 65. batalionie czołgów 1. Pułku Pancernego 1. Dywizji Pancernej. Obecni będą również kpt. Edmund Kazimierz Semrau, kpt. Wacław Butowski i por. Alojzy Jedamski. Wszyscy przeszli trudny szlak bojowy od Francji przez Belgię i Holandię do Niemiec. W upamiętnieniu polskich walk o Bredę weźmie udział również mjr Janusz Gołuchowski, który do "pancerniaków" trafił już po wojnie i od wielu lat aktywnie działa w środowisku żołnierzy gen. Maczka.

Na uroczystościach oprócz wiceministra kultury Sellina (nie weźmie udziału w uroczystościach zaplanowanych na niedzielę) obecni są także: dowódca generalny rodzajów sił zbrojnych gen. dyw. Jarosław Mika, szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, dyrektor Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie prof. Zbigniew Wawer, ambasador RP w Królestwie Niderlandów Marcin Czepelak, attache obrony w Królestwie Niderlandów kmdr Andrzej Konkol oraz dowódca 11. Lubuskiej Dywizji Kawalerii Pancernej z Żagania (która jest spadkobiercą tradycji 1. Dywizji Pancernej) gen. bryg. Stanisław Czosnek.

W Bredzie obecni są również przedstawiciele instytucji pielęgnujących pamięć o polskiej historii, delegacje szkół noszących imię gen. Maczka, lokalne władze i mieszkańcy miasta, w tym żyjący w Bredzie Polacy.

1. Dywizja Pancerna została powołana do życia 25 lutego 1942 r. na rozkaz Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego. Po intensywnym szkoleniu, w składzie 1. Armii Kanadyjskiej, ruszyła ona na otwarty w czerwcu 1944 r. front zachodni. Odegrała znaczącą rolę w bitwie pod Falaise, zamykając okrążenie wokół niemieckich 7. Armii i 5. Armii Pancernej w tzw. kotle. Zwycięski marsz dywizji pod dowództwem gen. Maczka wiódł przez północną Francję, Belgię i Holandię aż po wielką bazę niemieckiej marynarki wojennej w Wilhelmshaven. - Bijcie się twardo, ale po rycersku - mówił do swych żołnierzy gen. Maczek.

Holandia podobnie jak Belgia stała się po wojnie nową ojczyzną dla kilkuset polskich żołnierzy. Wielu z nich otrzymało po wojnie honorowe obywatelstwa miast, którym przywracali wolność. W uznaniu zasług 1. Dywizja Pancerna uhonorowana została Wojskowym Orderem Wilhelma, stanowiącym najstarsze i najwyższe odznaczenie Królestwa Niderlandów. Dowódcy dywizji przyznano na wniosek mieszkańców Bredy honorowe obywatelstwo Holandii.

Po zakończeniu wojny dowódca dywizji gen. Stanisław Maczek pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii. Pozbawiony obywatelstwa polskiego, pracował jako barman w jednym z hoteli w Edynburgu. Generał Maczek doczekał wolnej Polski - zmarł 11 grudnia 1994 r. w Edynburgu w wieku 102 lat.

PAP
Fot: wikicommons

CS149FOTMINI

Czas Stefczyka 149/2017

PDF (4,39 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook