Jedynie prawda jest ciekawa


Akcja IPN "Ostatni świadek"

07.03.2012

Instytut Pamięci Narodowej ogłosił akcję "Ostatni świadek" - zachęcania osób, które mają wiedzę o zbrodniach komunistycznych lub nazistowskich, do zgłaszania się do IPN. Dotyczy to też sprawców zbrodni, którym w zamian za zeznania IPN zapewniłby bezkarność.

Jak podkreśla IPN generalnie akcja jest adresowana do świadków i ofiar zbrodni popełnionych w latach 1939-1989, a ściganych obecnie przez pion śledczy IPN. "Upływ czasu sprawia, że wiedza o zbrodniach przeszłości znika bezpowrotnie wraz z odchodzącymi ludźmi" - napisał w apelu prezes IPN Łukasz Kamiński. Poprosił, aby pomóc IPN "nazwać po imieniu niegdyś wyrządzone zło".

"Oprawcy - często żyjący w przekonaniu o swojej bezkarności - powinni usłyszeć, że byli zbrodniarzami. Ich ofiary - żyjące z kolei w poczuciu krzywdy - mają prawo do tego, by przedstawiciel Państwa Polskiego nazwał wyrządzone im zło i ogłosił, że było ono zbrodnią" - głosi apel.

Podczas środowej konferencji Kamiński podkreślał, że część osób wciąż nie wie, że zbrodnie systemów totalitarnych nadal są ścigane, także w myśl prawa międzynarodowego. Karalność tych zbrodni przedawnia się w 2020 r. (zabójstw - w 2030 r.). Przedawnione są zaś już zbrodnie komunistyczne zagrożone karą do 5 lat więzienia.

Akcja dotyczy też sprawców zbrodni, którym IPN zagwarantuje bezkarność, w zamian za opisanie okoliczności zbrodni i ujawnienie współwinnych. Ustawa o IPN zna bowiem instytucję swoistego "świadka koronnego" - podobną do zapisów procedury karnej wobec członków gangów. Według ustawy nie ponosi odpowiedzialności karnej osoba, która ujawni "istotne informacje" dotyczące osób współdziałających przy popełnieniu przestępstwa, jak również okoliczności jego popełnienia - jeśli informacje te umożliwiają wszczęcie śledztwa przeciw określonej osobie. Decyzję o przyznaniu komuś takiego statusu podejmuje prokurator IPN, który może umorzyć śledztwo wobec niego. Może też utajnić personalia takiego świadka, który na procesie zeznawałby anonimowo. Status ten świadek straci, jeśli "w toku dalszego postępowania uchyli się od złożenia zeznań lub złoży zeznania odmienne".

Kamiński powiedział, że "chciałby wierzyć", że jacyś sprawcy zgłoszą się do IPN. Szef pionu śledczego IPN Dariusz Gabrel ujawnił, że dotychczas do IPN zgłosiła się jedna taka osoba. Powołując się na tajemnicę prokuratorską, powiedział tylko, że chodzi o nadal trwające śledztwo IPN ws. zbrodni komunistycznej z lat 80.

Pytany przez PAP - w kontekście dyskusji o przyszłości pionu śledczego IPN - czy wyobraża sobie, by takich śledztw mogli nie prowadzić prokuratorzy IPN, Kamiński odparł, że "mieliśmy taki okres w latach 90." (zbrodnie te ścigały wtedy prokuratury powszechne). - Trzeba wziąć pod uwagę efekty wówczas osiągnięte - dodał.

Podczas konferencji podano, że od 2000 r. - gdy powstał IPN - jego prokuratorzy sporządzili w sumie niemal 300 aktów oskarżenia wobec 422 podejrzanych o zbrodnie komunistyczne i nazistowskie (w latach 90., gdy jeszcze nie było IPN, do sądów wpłynęło ok. 50 aktów oskarżenia o takie czyny). Pion śledczy IPN przesłuchał przez te lata 83 tys. świadków i przeprowadził 10 tys. śledztw. Zapadło 144 prawomocnych wyroków sądowych. Według Gabrela taki dorobek był możliwy dzięki temu, że prokuratorzy działali właśnie w strukturach Instytutu.

IPN podkreśla, że oddzielne piony czy urzędy do ścigania zbrodni z przeszłości działają nie tylko w wielu państwach postkomunistycznych, ale także w Niemczech i USA.

W lutym prokurator generalny Andrzej Seremet powiedział prokuratorom IPN z pionów śledczego i lustracyjnego, że obecnej struktury nie da się zachować, bo zmniejsza się skala zadań pionu śledczego, a obciążenie jego prokuratorów jest mniejsze niż prokuratorów prokuratury powszechnej. Według doniesień mediów Seremet chce, przy okazji reformy prokuratury, zniesienia odrębności pionu śledczego IPN. Minister sprawiedliwości Jarosław Gowin mówił, że pion powinien pozostać, "choć dość radykalnie zredukowany".

Podczas środowej konferencji pytano też o śledztwo w sprawie zabójstwa podczas wojny grupy Żydówek z getta w Szczuczynie. IPN wyjaśnia, że wszczęto je z urzędu, bo z analizy akt archiwalnych spraw z PRL wynikało, że sprawców było więcej niż osądzono ich w PRL - wobec czego był prawny nakaz podjęcia postępowania. Według IPN Niemcy nie mieli udziału w tej zbrodni, określanej przez Instytut jako zbrodnia ludobójstwa.

Gabrel powiedział, że "bardzo chciałby", aby w ciągu dwóch lat zakończyło się śledztwo IPN w sprawie zbrodni katyńskiej. Dodał, że w śledztwie przesłuchano już 2,8 tys. członków rodzin pomordowanych przez NKWD w 1940 r.; mają oni status pokrzywdzonych. Prokurator czeka też na akta zakończonego już dawno śledztwa rosyjskiego. Gabrel podkreślił, że nawet, jeśli polskie śledztwo zakończy się umorzeniem, to dobrze, by pokrzywdzeni usłyszeli, kto jest winny, bo będzie to miało znaczenie dla postępowania Trybunału w Strasburgu ze skargi rodzin ofiar na Rosję.

PAP
[fot. Wikipedia.org]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook