Jedynie prawda jest ciekawa

9 maja święto PRL i Armii Czerwonej

09.05.2014

7 maja 1945 roku, w kwaterze głównej wojsk alianckich generała D. Eisenhovera, dowódcy niemieckich sił zbrojnych podpisali akt kapitulacji, oznaczający koniec II wojny światowej.

Jednakże na żądanie Stalina, procedurę tę powtórzono ponownie 8 maja (9 maja czasu moskiewskiego), tym razem w kwaterze głównej sowieckiego marszałka G. Żukowa. Żukow przyjął kapitulację o godzinie 22.16 czasu środkowo-europejskiego, ale zgodnie z czasem moskiewskim było już po północy 9 maja.

8 maja 1945 r. ukazał się dekret, zatwierdzony przez tzw. Prezydenta Krajowej Rady Narodowej B. Bieruta o ustanowieniu w dniu 9 maja Narodowego Święta Zwycięstwa i Wolności „celem upamiętnienia po wsze czasy zwycięstwa Narodu Polskiego i Jego Wielkich Sprzymierzeńców nad najeźdźcą germańskim, demokracji nad hitleryzmem i faszyzmem, wolności i sprawiedliwości nad niewolą i gwałtem”.

W PRL 9 maja (do 1950 r. dzień wolny od pracy) był jednym z najważniejszych, uroczyście obchodzonych świąt państwowych. Tym samym propaganda PRL wpisywała się w sowiecką wersję wydarzeń. Sowieci, dzięki układom teherańsko-jałtańskim, opanowali pół Europy. 9 maja to było święto Armii Czerwonej.

Dla Polaków maj 1945 r. nie był końcem wojny. Polska, ofiara niemiecko-sowieckiej agresji, poniosła klęskę, nie odzyskała niepodległości. 8 maja 1945 roku, ostatni Delegat Rządu Rzeczypospolitej na Kraj, Stefan Korboński, w depeszy radiowej z Warszawy do Londynu pisał: „Zakończenie wojny Warszawa przyjęła obojętnie. U nas to niczego nie zmienia”.

W chwili zakończenia wojny, w Moskwie sądzonych było szesnastu przywódców Polski Podziemnej a w kraju walczyło ponad 30 tysięcy żołnierzy podziemia antykomunistycznego wiernych idei niepodległej Rzeczypospolitej. Do rangi symbolu urasta fakt, że gdy w Moskwie 9 maja odbywała się defilada Armii Czerwonej (z udziałem tzw. ludowego Wojska Polskiego) na ziemiach polskich miały miejsce wielkie akcje podziemia niepodległościowego.

Jedną z nich była bitwa w dniu 7 maja 1945 roku we wsi Kuryłówka, w pobliżu Leżajska. Doszło tam  do całodniowego starcia oddziałów Narodowej Organizacji Wojskowej pod dowództwem mjr. Franciszka Przysiężniaka, ps. „Ojciec Jan” z dużymi siłami NKWD. W bitwie zginęło co najmniej 57 żołnierzy sowieckich. Straty NOW wyniosły 7 osób. Następnego dnia do wsi Kuryłówka wkroczyła ekspedycja NKWD. Sowici zamordowali osiem osób i spalono szereg zabudowań.

Z kolei w nocy z 8 na 9 maja, około 200 osobowe zgrupowanie pod dowództwem mjr. Jana Tabortowskiego ps. „Bruzda”, podjęło operację opanowania Grajewa i uwolnienia z sowiecko-ubeckich więzień polskich żołnierzy. Stacjonowała tam 250 osobowa grupa „utrwalaczy władzy ludowej”, w tym 60. czerwonoarmistów z sowieckiej komendantury wojennej. Zgrupowanie „Bruzdy” zostało podzielone na trzy grupy uderzeniowe. Pierwsza z nich (80 osób) pod dowództwem ppor. Stanisława Marchewki ps. „Ryba” przeprowadziła skuteczny szturm na budynek Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, druga – dowodzona przez por. Franciszka Waszkiewicza „Wawer” (50 żołnierzy) zaatakowała siedzibę Komendy Powiatowej Milicji Obywatelskiej.

Zadaniem trzeciej grupy (ppor. Antoni Kurowski „Olszyna”) było zablokowanie sił sowieckich. W rezultacie znakomicie przeprowadzonej operacji uwolniono, wg szacunków, od 90 do 120 więźniów.
Również z 8 na 9 maja 1945 roku w Dąbrowie Tarnowskiej około 40 osobowy oddział ppor. Tadeusza Musiała „Zarysa” rozbił więzienie UB. Wolność uzyskało 80 osadzonych, w tym wielu żołnierzy AK.

8 maja UB aresztowała trzech braci i dwóch szwagrów poszukiwanego przez nich legendarnego dowódcy AK Antoniego Hedy „Szarego”. Wszyscy przeszli okrutne śledztwo, trzech z nich zostało od razu zamordowanych. Wkrótce 250 osobowy oddział Ruchu Oporu Armii Krajowej pod dowództwem Antoniego Hedy zdobył znajdujące się w samym centrum Kielc więzienie, w którym UB i sowieccy funkcjonariusze „Smiersza” trzymali więźniów politycznych. W wyniku akcji uwolniono kilkuset więźniów, przeważnie byłych AK-owców. Warto wspomnieć także  o zdobyciu i rozbiciu w nocy z 20 na 21 maja 1945r., przez oddział dowodzony przez ppor. Edwarda Wasilewskiego „Wichurę”, obozu NKWD w Rembertowie pod Warszawą i wyswobodzeniu około 500 osób.

9 maja w Białymstoku grupa więźniów, członków Armii Krajowej Obywatelskiej (AK- AKO), Narodowej Organizacji Wojskowej i Narodowych Sił Zbrojnych opanowała część budynku więzienia i wydostała się na zewnątrz. Wolność odzyskało ponad 100 osób.
27 marca 1945r. NKWD aresztowało 16 osób z kierownictwa Polskiego Państwa Podziemnego. W czerwcu tego roku,  w Moskwie, rozpoczął się ich proces. Po pięciu latach walki z Niemcami o wolność Polski i narodów Europy, przywódcy Polski Podziemnej znaleźli się w sowieckich więzieniach. Tym samym w Moskwie potwierdzono „wyrok” na Rzeczpospolitą.
Co roku – w dniu 9 maja – przedstawiciele Prawicy Rzeczypospolitej składają kwiaty na grobie Jana Stanisława Jankowskiego, wicepremiera Rządu Polskiego i Delegata Rządu RP na Kraj w latach 1943-1945.

W tzw. procesie szesnastu został skazany na 8 lat i prawdopodobnie zamordowany w sowieckim obozie koncentracyjnym.

dr Krzysztof Kawęcki

historyk, wiceprezes Prawicy Rzeczypospolitej

[fot. PAP/EPA]

Słowa kluczowe:

Stalin

,

rocznica

,

Armia Czerwona

,

PRL

Warto poczytać

  1. NSZbrygadaswietokrzyskawiki 20.09.2017

    Historyk: po wojnie żołnierze związani z NSZ byli wrogiem numer jeden komunistów

    Po II wojnie światowej żołnierze działający wcześniej w NSZ nie złożyli broni chyba w większym stopniu niż inni żołnierze podziemia, co się wiązało z tym, że byli wrogiem numer jeden dla "komuny" - powiedział PAP autor książki "Narodowe Siły Zbrojne 1942 - 1947" w 75 rocznicę powołania formacji.

  2. Bitwapodwiedniem 12.09.2017

    "Przybyliśmy, zobaczyliśmy i Bóg zwyciężył". 334 lata temu Polacy wygrali pod Wiedniem

    334 lata temu, 12 września 1683 roku, pod Wiedniem wojska polsko-habsburskie pod wodzą króla Jana III Sobieskiego pokonały armię Imperium Osmańskiego, dowodzoną przez wezyra Kara Mustafę. Wygrana pod Wiedniem była jednym z ostatnich wielkich zwycięstw I Rzeczypospolitej.

  3. 1270inkainka2 28.08.2017

    71-lat temu komuniści zamordowali "Inkę"

    71 lat temu, 28 sierpnia 1946 r., została zamordowana strzałem w tył głowy niespełna 18-letnia Danuta Siedzikówna, ps. Inka

  4. ipn22082017 23.08.2017

    Pion śledczy IPN: unieważniane są wyroki z PRL wobec ludzi z podziemia niepodległościowego

    Od września 2016 r. do lipca br. prokuratorzy IPN skierowali do sądów 344 wnioski w tej sprawie; większość rozpatrzono pozytywnie.

  5. Bialystokbitwa22082017 22.08.2017

    Zupełna klęska Sowietów. 97 lat temu Polacy wygrali w bitwie białostockiej

    W Białymstoku upamiętniono we wtorek 97. rocznicę tzw. bitwy białostockiej z 22 sierpnia 1920 roku, zwycięskiej i uważanej przez historyków za największą w dziejach miasta.

CS147fotMINI

Czas Stefczyka 147/2017

PDF (5,87 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook