Jedynie prawda jest ciekawa


85 lat temu odeszła ukochana klacz Marszałka

23.11.2012

Dziś mija 85 lat od śmierci Kasztanki. Ta słynna klacz przeszła z Józefem Piłsudskim cały szlak bojowy Pierwszej Brygady.

23 listopada 1927 w koszarach 7. Pułku Ułanów Lubelskich w Mińsku Mazowieckim zakończyła życie Kasztanka. "Klacz maści kasztanowatej - otrzymał Piłsudski 9 sierpnia 1914 roku od Eustachego Romera, właściciela majątku Czaple Małe koło Miechowa." Tak stwierdza "Kalendarium życia Józefa Piłsudskiego 1867 -1935" Wacława Jędrzejewicza i Janusza Ciska, choć jako ofiarodawca wymieniany bywa także Ludwik Popiel.

- Bardzo nerwowa Kasztanka nienawidziła ognia artyleryjskiego i poza swoim panem nikogo innego nie uznawała. Między nimi istniało jakieś tajemne porozumienie, tak doskonałe, że oboje odczuwali swoje nastroje i nawzajem na siebie wpływali -  pisała żona marszałka, Aleksandra Piłsudska.

Klacz towarzyszyła Piłsudskiemu na szlaku bojowym I Brygady

- Kasztanka nie lubi tłumu i towarzystwa. Kiwa wesoło łysym łbem, omija starannie najmniejszą kałuże, nie chcąc zabłocić pończoszek parska, jak gdyby mówiła: "A ja wiem, a ja wiem". Nie dba o nic głupia klacz, gdy nie słyszy strzałów - tak ją opisywał Józef Piłsudski we wspomnieniu o marszu z Kowla do Czeremoszna w 1915 roku.

Sportretował Kasztankę także w radiowym przemówieniu wygłoszonym 11 listopada 1926 roku. Nadał mu formę bajki dla córek. Mówił o sobie jako o "chłopaku na młodej kasztance z łysą głową", która przestraszyła się przejeżdżającego auta: 

- I klacz wiejska na zadzie przysiadła, nogami brykała, prychać nozdrzami ze strachu zaczęła, a ów chłopak uspokajał ją głaskaniem i batem, i zaczął mówić jej o czarach i o dziwach. "Poczekaj Kasztanko, nie tutaj będziesz, w stolicę wjedziesz, w bruki jej kopytami zadzwonisz, lud mnogi patrzeć na cię będzie. Na twoją szyję ładną i na twój złoty włos.

Gdy Piłsudski pisał o "łysej głowie", miał na myśli to, że Kasztanka miała tzw. łysinę, czyli podłużny biały pas sierści na łbie.

W wojnie polsko-bolszewickiej w latach 1919-1920 Kasztanka nie wzięła udziału. Opiekę nad nią objął 7. Pułk Ułanów Lubelskich stacjonujący w Mińsku Mazowieckim. 

- Po wojnie Kasztanka, już bardzo posunięta w latach, dożywała swoich dni w komforcie suchej stajni i dobrego pastwiska. Od czasu do czasu przyprowadzano ją do męża i wtedy trudno było patrzeć bez wzruszenia, kiedy na jego powitanie pieściła rękę męża miękkimi wargami i szyją ocierała się o jego plecy

 - pisała Aleksandra Piłsudska.

Ostatni raz Józef Piłsudski dosiadł Kasztanki w dniu 11 listopada 1927 roku, przyjmując defiladę na Placu Saskim w Warszawie. Klacz wracała pociągiem do koszar w Mińsku Mazowieckim. Wtedy właśnie najprawdopodobniej przewróciła się i upadła w wagonie, co spowodowało poważne obrażenia. Mimo intensywnych starań nie udało się uratować Kasztanki. Zakończyła życie 23 listopada 1927 roku, "ku wielkiemu zmartwieniu Piłsudskiego i dzieci", jak podaje "Kalendarium życia Józefa Piłsudskiego".

Została pochowana na terenie koszar 7. Pułku Ułanów Lubelskich. Miejsce to oznaczone zostało kamieniem z napisem: "Tu leży Kasztanka, ulubiona klacz bojowa Marszałka Piłsudskiego".

Skórę Kasztanki zachowano. Wypchana Kasztanka była eksponatem w Muzeum Józefa Piłsudskiego, które powstało w Belwederze po śmierci marszałka. Podczas niemieckiej okupacji Kasztanka znajdowała się w Muzeum Wojska Polskiego. W tym czasie stan zachowania eksponatu, z powodu nieodpowiednich warunków przechowywania i braku konserwacji, zdegradował się. Wkrótce po zakończeniu wojny wypchana Kasztanka została spalona. Polecenie zniszczenia przypisywane bywa marszałkowi Michałowi Roli-Żymierskiemu, mającemu motyw, by zniszczyć pamiątkę związaną z Józefem Piłsudskim. Za jego rządów Żymierski był bowiem skazany na karę więzienia i degradację z powodu nadużyć finansowych.

Klacz została przedstawiona na jednym z najbardziej znanych obrazów Wojciecha Kossaka - "Józef Piłsudski na Kasztance" z 1928 r., do którego marszałek i klacz pozowali rok wcześniej. Upamiętniona została też w popularnej pieśni "Jedzie, jedzie na Kasztance".

Slaw/ PAP

[FOTO: WIKIPEDIA]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook