Jedynie prawda jest ciekawa


75. rocznica podpisania Karty Atlantyckiej

12.08.2016

Podpisana 75 lat temu Karta Atlantycka określała wojenne cele USA i Wielkiej Brytanii oraz podstawy światowego ładu po wojnie.

Podpisana 75 lat temu - 12 sierpnia 1941 r. - Karta Atlantycka określała wojenne cele USA i Wielkiej Brytanii oraz podstawy światowego ładu po wojnie. Zdaniem historyka Iana Kershawa miała ogromne znaczenie jako lista demokratycznych praw i zasad włączonych później do celów Narodów Zjednoczonych.

Po wybuchu II wojny światowej Stany Zjednoczone zachowywały neutralność, jednak z czasem wobec sukcesów III Rzeszy oraz ekspansji Japonii w Azji, polityka ta zaczęła ulegać zmianie. Już pod koniec 1939 r. Kongres wyraził zgodę na sprzedaż aliantom uzbrojenia przez firmy amerykańskie, a w marcu 1941 r. przyjął ustawę o pożyczce i dzierżawie (Lend-Lease Act), umożliwiającą prezydentowi udostępnianie broni krajom, których wspieranie miało istotne znaczenie dla interesów USA.

Pod koniec maja 1941 r. prezydent Franklin D. Roosevelt w przemówieniu radiowym stwierdził: "Nie zaakceptujemy świata zdominowanego przez Hitlera. Nie zaakceptujemy też takiego świata, jak świat powojenny lat dwudziestych, w którym można by ponownie zasiać ziarno hitleryzmu i pozwolić mu wzrastać".

W dniach 9-12 sierpnia 1941 r. w tajemnicy doszło do spotkania prezydenta Roosevelta i premiera Winstona Churchilla. Rozmowy amerykańsko-brytyjskie prowadzone były na Atlantyku u wybrzeży Nowej Fundlandii, na pokładzie brytyjskiego pancernika "Prince of Wales" oraz amerykańskiego krążownika "Augusta". Obu przywódcom towarzyszyli wysocy oficerowie oraz dyplomaci.

W czasie spotkań omawiano m.in. pomoc dla Związku Sowieckiego, kwestię konwojów na Atlantyku, zagrożenie japońskie w Azji południowo-wschodniej, a także zagadnienia dotyczące powojennego ładu w świecie.

Churchill podczas rozmów z Rooseveltem nie uzyskał jednak odpowiedzi na zasadnicze dla Brytyjczyków pytanie - kiedy Stany Zjednoczone przystąpią do wojny.

12 sierpnia 1941 r. na pokładzie "Prince of Wales" przywódcy USA i Wielkiej Brytanii podpisali Kartę Atlantycką - deklarację określającą cele polityki obu państw w czasie II wojny światowej oraz podstawy stosunków międzynarodowych po zakończeniu wojny. Dwa dni później tekst porozumienia podany został do wiadomości publicznej.

W Karcie znalazło się osiem postanowień dotyczących "wspólnych zasad w polityce państwowej".

Sygnatariusze deklarowali, że nie dążą do zysków terytorialnych, nie chcą też "zrealizować żadnych zmian terytorialnych, które by nie zgadzały się ze swobodnie wyrażonymi życzeniami ludów zainteresowanych". Dokument uznawał prawo wszystkich narodów do wyboru formy własnego rządu i podkreślał chęć przywrócenia niepodległości krajom jej pozbawionym.

Stany Zjednoczone i Wielka Brytania deklarowały wspieranie równego dostępu do handlu i surowców, a także dążenie do współpracy pomiędzy narodami na polu gospodarczym, aby zapewnić wszystkim polepszenie warunków pracy, rozwój ekonomiczny i bezpieczeństwo społeczne.

Obaj przywódcy podkreślili pragnienie, aby po ostatecznym pokonaniu III Rzeszy zapanował pokój zapewniający narodom bezpieczne życie, wolne od lęku i nędzy.

W ostatnim punkcie podpisanego dokumentu jego sygnatariusze deklarowali wiarę w to, że "wszystkie narody, ze względów rzeczowych, jak i duchowych, muszą dojść do wyrzeczenia się stosowania przemocy. A ponieważ żaden pokój w przyszłości nie może być utrzymany, o ile zbrojenia na lądzie, na morzu i w powietrzu będą w dalszym ciągu realizowane przez narody, które grożą lub mogą grozić agresją poza swymi granicami, sądzą oni (Churchill i Roosevelt - przyp. PAP), że zanim nie zostanie zaprowadzony stały i na szerszą skalę system ogólnego bezpieczeństwa, rozbrojenie takich narodów jest sprawą zasadniczą".

Zdaniem brytyjskiego historyka prof. Iana Kershawa "Karta, której pierwotnym celem był w przeważającej mierze efekt propagandowy, okazała się mieć znaczenie historyczne jako lista demokratycznych praw i zasad, które później zostały włączone do celów Narodów Zjednoczonych" (I. Kershaw "Punkty zwrotne. Decyzje, które zmieniły bieg drugiej wojny światowej").

Prof. Kershaw podkreśla jednak, że w sierpniu 1941 r. "rzeczywista wartość konferencji atlantyckiej w mniejszym stopniu tkwiła w abstrakcyjnym sformułowaniu celów wojny - bez względu na ich szlachetną wymowę po obu stronach oceanu powszechnie uważano, że nie zastąpią one zdecydowanych wspólnych deklaracji politycznych - a w większym w umocnieniu osobistych relacji między Rooseveltem a Churchillem".

24 września 1941 r. podczas międzynarodowej konferencji w Londynie akces do Karty Atlantyckiej zgłosiły m.in. Belgia, Czechosłowacja, Grecja, Holandia, Jugosławia, Luksemburg, Norwegia, Polska, ZSRS oraz Francuski Komitet Wyzwolenia Narodowego.

Karta Atlantycka była podstawą Deklaracji Narodów Zjednoczonych, podpisanej w Waszyngtonie 1 stycznia 1942 r.

[fot. wikimediacommons.org]

(PAP)/ems

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook