Jedynie prawda jest ciekawa


73. rocznica w buntu tzw. obozie cygańskim, w KL Auschwitz II-Birkenau

16.05.2017

Romowie złożyli we wtorek hołd przodkom, którzy 73 lata temu zbuntowali się w tzw. obozie cygańskim.

Romowie złożyli we wtorek hołd przodkom, którzy 73 lata temu zbuntowali się w tzw. obozie cygańskim, będącym częścią niemieckiego KL Auschwitz II-Birkenau. Zdaniem prezesa Stowarzyszenia Romów Romana Kwiatkowskiego pamięć o nich jest moralnym obowiązkiem.

"Pamięć o tamtych wydarzeniach jest naszym moralnym obowiązkiem wobec przodków. Musimy o nich pamiętać. Ci Romowie, więźniowie Auschwitz, byli bez żadnych szans, nie mieli żadnego wsparcia, a jednak przeciwstawili się. Oni chcieli żyć. Walczyli o życie. Wykazali się heroizmem" – powiedział we wtorek PAP prezes Stowarzyszenia Romów w Polsce Roman Kwiatkowski.

Romowie złożyli kwiaty przy pozostałościach krematorium V. To w nim Niemcy spalili ciała zgładzonych więźniów obozu cygańskiego, który zlikwidowali ostatecznie w sierpniu 1944 r.

Roman Kwiatkowski przypomniał, że po raz pierwszy Niemcy chcieli zlikwidować obóz cygański 16 maja 1944 r. Do komór gazowych miało wówczas trafić ok. 6,5 tys. Sinti i Romów. Plany SS pokrzyżował jednak bunt.

Dzień przed planowaną akcją jeden z esesmanów wyjawił plany polskiemu więźniowi i zalecił, aby Cyganie nie opuszczali baraków. Następnego wieczoru przed obóz podjechały samochody, z których wysiadło kilkudziesięciu uzbrojonych Niemców. Kilku weszło do baraku mieszkalnego, aby wypędzić więźniów. Sinti i Romowie uzbrojeni w noże, łopaty, łomy i kamienie nie wyszli. Po pewnym czasie esesmani opuścili baraki i odjechali. Akcja została odwołana.

Próba likwidacji obozu nie udała się. SS, które zetknęło się z nieoczekiwaną sytuacją, wycofało się w obawie przed stratami. Wśród więźniów znajdowali się bowiem Cyganie, którzy służyli w niemieckim  wojsku. Załoga obozu obawiała się też rozprzestrzenienia buntu na inne jego części.

Obóz cygański został zlikwidowany w nocy z 2 na 3 sierpnia 1944 r. Do tej operacji Niemcy się przygotowali. Zagazowali pozostałych jeszcze wtedy przy życiu 2897 więźniów.

Tzw. cygański obóz rodzinny istniał w Birkenau od lutego 1943 do sierpnia 1944 r. Liczył 32 baraki mieszkalne i sześć sanitarnych. Niemcy deportowali do niego blisko 21 tys. osób. Liczba ta nie uwzględnia ok. 1,7 tys. Romów z Białegostoku. Jako podejrzani o tyfus plamisty trafili wprost do komór gazowych. Więźniów dziesiątkowały ich choroby i głód. Szczególnie cierpiały dzieci, które były obiektami zbrodniczych eksperymentów prowadzonych przez Josefa Mengelego. W Auschwitz zostało zgładzonych w sumie ponad 20 tys. Sinti i Romów.

W wyniku prześladowań i terroru w latach panowania III Rzeszy śmierć poniosła około połowa populacji romskiej, zamieszkującej obszary okupowane przez Niemców. 

Stowarzyszenie Romów w Polsce utworzono na początku 1992 r. Podstawowym jego zadaniem jest działanie na rzecz tworzenia warunków pełnego uczestnictwa Romów w życiu społeczności polskiej, której - mimo własnej, specyficznej tożsamości - czują się członkami. Romowie w Polsce mają status mniejszości etnicznej. W Polsce mieszka ich 20-30 tys.

Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała także sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osób innej narodowości. 

pg/PAP 

[foto: wikimedia commons]

Warto poczytać

  1. 12akaaglisa 14.02.2018

    76 lat temu powstała Armia Krajowa - największe podziemne wojsko w okupowanej Europie

    76 lat temu, 14 lutego 1942 r. Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz o przekształceniu Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową.

  2. 1270nkwd 08.02.2018

    Żydzi mordowali Polaków na Kresach Wschodnich?

    Od kilku dni obok sporu o nowelizację ustawy o IPN toczy się konflikt o tzw. udział Polaków w Holokauście

  3. 1270auschwitz01 05.02.2018

    Więźniarka Auschwitz: przez czas pobytu w obozie nie miałam lęku przed śmiercią

    Nie miałam lęku, że umrę, tylko cały czas myślałam, żebym nie zapomniała opowiedzieć tego mamie - wspominała więźniarka obozu Auschwitz-Birkenau Janina Iwańska

  4. 1270dachau 31.01.2018

    Historyk: Niemcy tworzyli obozy koncentracyjne według planu, wzorem był KL Dachau

    Podstawą do budowania obozów koncentracyjnych było rozporządzenie Hitlera z lutego 1933 r. - przypomniała w rozmowie z PAP historyk IPN dr Anna Jagodzińska

  5. 1270auschwitz01 23.01.2018

    75 lat temu Niemcy rozstrzelali w Auschwitz 53 więźniów Polaków

    75 lat temu Niemcy rozstrzelali przed Ścianą Straceń w obozie Auschwitz 53 więźniów Polaków, podejrzanych o działalność przeciw SS i przygotowywanie ucieczek

  6. 1270warszawawruinie 17.01.2018

    Cichociemny: 17 stycznia 1945 r. przekroczyłem zamarzniętą Wisłę - zobaczyłem puste miasto

    17 stycznia 1945 r. do niemal doszczętnie zniszczonej Warszawy wkroczyli żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego. Walki o opanowanie miasta trwały zaledwie kilka godzin, ponieważ dowództwo niemieckie wycofało większość swoich sił ze stolicy

  7. 1270lbasiaotwinowska 16.01.2018

    Zmarła Barbara Otwinowska, żołnierz Armii Krajowej i powstaniec warszawski

    - W wieku 94 lat zmarła prof. Barbara Otwinowska, żołnierz Armii Krajowej i powstaniec warszawski, wieloletni pracownik Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

  8. 1270wielkiwodzpolskiejarmiiantonii 15.01.2018

    Sasin: zasługi Macierewicza nie do wymazania ze stron polskiej historii

    Antoni Macierewicz jako minister obrony zasłużył się ojczyźnie w sposób, który nie wymaże go nigdy ze stronic polskiej historii; dzisiaj Polska jest dużo bezpieczniejszym krajem, niż dwa lata temu - ocenił w poniedziałek Szef Komitetu Stałego Rady Ministrów Jacek Sasin.

CS152fotMIni

Czas Stefczyka 152/2018

PDF (5,75 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook