Jedynie prawda jest ciekawa


72. rocznica likwidacji Litzmannstadt Getto

29.08.2016

Na terenie Memoriału Radegast - dawnej stacji, skąd odprawiano transporty więźniów getta do obozów zagłady - uczczono w poniedziałek 72. rocznicę likwidacji Litzmannstadt Getto. W latach 1940-44 hitlerowcy uwięzili w tym getcie ok. 220 tys. osób; ocalało 7-13 tys.

Wcześniej uczestnicy obchodów, w tym m.in. ocaleni z getta i ich rodziny, ambasador Izraela Anna Azari, przedstawiciele władz państwowych, kościołów i związków wyznaniowych, wzięli udział w uroczystości religijnej na Cmentarzu Żydowskim, skąd w Marszu Pamięci przeszli na teren Memoriału Radegast; w latach 1941-44 działała tam stacja kolejowa, z której przywożono do getta w Litzmannstadt (nazwa nadana Łodzi przez okupantów) Żydów z Europy, a później wywożono ich do obozów zagłady.

"Na tej stacji zostałem załadowany równo 72 lata temu, 29 sierpnia, mniej więcej o tej samej porze i wywieziony z getta do Auschwitz" - podkreślił ocalały z Litzmannstadt Getto dziennikarz Marian Turski.

Były więzień getta wyraził wdzięczność tym, którzy podkreślają, że transport więźniów z 29 sierpnia 1944 r. był ostatnim aktem likwidacji getta. "Getto od pierwszej chwili istnienia było likwidowane; utworzone i od razu likwidowane - kawałek po kawałeczku" - wyjaśnił.

Jak dodał, jednym z najczęściej wspominanych wydarzeń jest tzw. Wielka Szpera z września 1942 roku, w wyniku której wysiedlono i skierowano na śmierć 15-16 tys. osób nieprzydatnych do pracy - dzieci poniżej 10 lat, osób starszych i chorych. "Zadziwiające, jak przechodzimy milcząco obok faktu, że tego samego roku od stycznia do czerwca 55 tys. osób zostało wysłanych do obozów zagłady w Chełmnie i Kulmhoffie - na zagazowanie. A ponad 40 tys. to ci, którzy mieli większe szczęście i umarli na miejscu" - zaznaczył.

"Moi drodzy współziomkowie, łodzianie - nie wstydźcie się tego, że mieszkacie w domach, które przedtem były zamieszkiwane przez innych. To jest logika historii - przejmujemy często sady, domy, a także wiedzę poprzedników; jesteśmy częścią ciągu pokoleń. Wspominajmy - ale nie na cmentarzu. Próbujcie na przykład uczcić mojego ojca w miejscach, gdzie spotykał się z ludźmi, debatował, śpiewał w chórze, gdzie posyłał mnie - swojego syna. To będzie żywa pamięć, nie tylko żydowska, ale również pamięć po Niemcach, Rosjanach i innych dawnych mieszkańcach Łodzi"- podkreślił.

Ambasador Izraela Anna Azari, która miała przemawiać po Turskim, zrezygnowała z wygłoszenia przygotowanego wystąpienia.

"Myślę, że najważniejsze jest to, że jesteśmy tutaj i są z nami młodzi ludzie, którzy poznają żywą historię, przekazywaną im przez Centrum Dialogu w Łodzi. Dziękuję wszystkim" - powiedziała.

Wcześniej minister Wojciech Konarski odczytał list prezydenta Andrzeja Dudy, w którym podkreślono m.in. konieczność odwoływania się do prawdy historycznej przy poszukiwaniu przyczyn tragedii mieszkańców getta.

"Niemiecki okupant odgrodził w sercu miasta obszar, który pełnił funkcję obozu koncentracyjnego. Stłoczonych tam Żydów - robotników, kupców, rzemieślników, urzędników, lekarzy, artystów - a także polskich Romów i Sinti odarł z ludzkiej godności. Sprowadził do roli podludzi, pozbawionych wszelkich praw niewolników. Dlatego barbarzyństwo niemieckich nazistów tak mocno kontrastowało z unikalnymi tradycjami polskiej tolerancji. Było zaprzeczeniem wielu stuleci pokojowego współistnienia Polaków i Żydów na ziemi, którą nazwano kiedyś Polin i paradisus Iudaeorum" - napisał prezydent.

Niemcy utworzyli Litzmannstadt Getto w lutym 1940 r. Było ono drugim co do wielkości w Polsce - po warszawskim - i najdłużej istniejącym gettem na ziemiach polskich. Początkowo zamknęli w nim 160 tys. osób. Później trafiło do niego wielu żydowskich intelektualistów z Czech, Niemiec, Austrii i Luksemburga oraz 5 tys. Romów z Austrii. Łącznie zamknięto w nim ok. 220 tys. osób.

Przez pięć lat z głodu i wyczerpania zmarło prawie 45 tys. osób. W styczniu 1942 r. rozpoczęły się masowe deportacje mieszkańców getta do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem, gdzie zamordowano w sumie 70 tys. osób. Według różnych źródeł, z Litzmannstadt Getto ocalało jedynie 7-13 tys. osób.

wkt/PAP

[fot. PAP/Grzegorz Michałowski]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook