Jedynie prawda jest ciekawa


70. rocznica akcji "Wieniec"

06.10.2012

Oddziały dywersyjne Kedywu AK przeprowadziły w nocy z 7 na 8 października 1942 r. akcję "Wieniec", której celem był paraliż dróg zaopatrzenia niemieckiej armii walczącej na frocie wschodnim.

W wyniku działań udało się uszkodzić tory w kilku punktach wokół Warszawy.

W związku z niemieckimi planami nowej ofensywy na froncie wschodnim Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski w kwietniu 1942 r. wydał rozkaz nakazujący "nasilenie akcji sabotażowo-dywersyjnej w celu przerywania ruchu transportów na wschód". Gen. Sikorski podkreślił, że Armia Krajowa "musi wykazać szczególną aktywność i zadać nieprzyjacielowi największe szkody".

Jedną z konsekwencji tego rozkazu była akcja "Wieniec" przeprowadzona przez członków Związku Odwetu Okręgu Warszawskiego wchodzącego w skład Kedywu Armii Krajowej. Celem akcji było przerwanie linii kolejowych wokół Warszawy połączone w miarę możliwości z wykolejeniem pociągów. Jej przygotowanie i prowadzenie powierzono kpt. inż. Zbigniewowi Lewandowskiemu. Zaplanowana została na noc z 7 na 8 października 1942 r. i miało w niej uczestniczyć siedem patroli minerskich.

Cztery akcje przeprowadzili po prawej stronie Wisły członkowie Praskiego Batalionu Saperów. Niedługo po północy wysadzone zostały oba tory na trasie do Małkini w rejonie Marek. Parowóz i trzy wagony towarowo-bagażowe jadącego tamtędy pociągu uległy wykolejeniu, a jeden z wagonów osobowych został zniszczony. Ruch kolejowy w obu kierunkach został przerwany na 20 godzin.

Kilka minut później na trasie do Dęblina w rejonie Anina również wysadzone zostały oba tory. Parowóz zbliżającego się pociągu służbowego wykoleił się, a ruch w obie strony został przerwany na kilka godzin. Tuż po 1 w nocy wysadzono oba tory na trasie do Siedlec w rejonie Rembertowa.

Zniszczono przy tym parowóz nadjeżdżającego pociągu sanitarnego. Ruch w obu kierunkach przerwano na kilka godzin. O tej samej godzinie na trasie do Działdowa w rejonie Płud wysadzone zostały oba tory, co spowodowało zatrzymanie ruchu do 8.30.

Podobne akcje miały miejsce także po drugiej stronie miasta w okolicach Dworca Zachodniego, gdzie operowały dwa żeńskie patrole minerskie i oddział saperów kolejowych kierowany przez kpt. inż. Zbigniewa Lewandowskiego. W wyniku ich działań o 1.30 na trasie do Radomia, w rejonie Pyr, wysadzony został tor przed zbliżającym się składem z wagonem towarowym ze sprzętem naprawczym.

Krótko po 2 w nocy w rejonie stacji rozrządowej wysadzono tory na trasie Warszawa Zachodnia-Włochy i łączące Warszawę Towarową z linią obwodową. Pół godziny później w rejonie stacji Warszawa Włochy podjęto próbę wysadzenia szyn na rozgałęzienia torów w stronę Skierniewic i Błonia.

Jak pisze Henryk Witkowski w książce "Kedyw Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej w latach 1943-1944" zablokowanie warszawskiego węzła, trwające od kilku do kilkunastu godzin, przeniosło się ruchem falowym na sąsiednie dyrekcje. "I według oceny niemieckich władz kolejowych spowodowało wstrzymanie przyjmowania wszystkich pociągów towarowych i wojskowych, skierowanych do Warszawy i na wschód: z dyrekcji opolskiej w godz. 1.50-18, z dyrekcji poznańskiej w godz. 7-10.30. W konsekwencji wpłynęło to na zmniejszenie liczby pociągów przechodzących przez punkty w Terespolu, Platerowie i Małkini" - podaje Witkowski.

Do akcji odniósł się także w swoim sprawozdaniu z jesieni 1942 r. gubernator dystryktu warszawskiego Ludwig Fischer. Napisał w nim m.in. "Polski ruch oporu, o którym w lecie było stosunkowo cicho, przedsięwziął w miesiącach sprawozdawczych szereg akcji sabotażowych o szerszym zasięgu. W nocy z 7 na 8 października wysadzono w pobliżu Warszawy wiele torów kolejowych, co spowodowało zaburzenia w ruchu kolejowym".

Akcja "Wieniec" pierwsza w Warszawie przeprowadzona na tak dużą skalę stała się - w ocenie autora książki poświęconej stołecznemu Kedywowi - sprawdzianem własnych sił i możliwości zorganizowanego działania w warunkach dużej aglomeracji miejskiej. "Jednocześnie ujawniła reakcję Niemców na uderzenie, które w swych rozmiarach i skutkach miało przecież cechy jawnie dywersyjne.

Rozstrzelanie 15 października 1942 r. na wydmach Łuże k. Lasek, na pograniczu Puszczy Kampinoskiej 39 więźniów Pawiaka, a szczególnie publiczne powieszenie 16 października 1942 r. 50 więźniów Pawiaka na 5 szubienicach, ustawionych w pobliżu miejsc przeprowadzonych akcji - miało stanowić niedwuznaczne ostrzeżenie na przyszłość" - dodaje Witkowski.

Armia Krajowa w odpowiedzi na egzekucje zorganizowała przy udziale warszawskiego Związku Odwetu akcję "Odwet kolejowy", w ramach której zaplanowano blokadę linii kolejowych prowadzących na wschód m.in. w rejonie Dęblina, Łukowa i Białej Podlaskiej. W wyniku tych działań wykoleiło się pięć pociągów, zniszczono most kolejowy i uszkodzono inny, w dwóch miejscach przerwane zostały tory i wykoleiły się trzy pociągi ratownicze w związku z wybuchem min-pułapek. "Wieniec" i "Odwet kolejowy" były jednymi z ostatnich akcji sabotażowych Związku Odwetu, AK bowiem w związku z korzystnymi dla Polski zmianami na froncie zaczęła przygotowywać się do działań bojowych.  

ll, PAP

[Fot. Wikipedia]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook