Jedynie prawda jest ciekawa


70 lat temu podpisano kapitulację Wrocławia

06.05.2015

6 maja 1945 r. podpisano kapitulację Festung Breslau. Trwające ponad dwa miesiące oblężenie było jedną z ostatnich bitew II wojny światowej. Niemcy czyniąc z miasta twierdzę skazali na gehennę kilkaset tysięcy mieszkańców ówczesnego Wrocławia.

O przekształceniu Wrocławia w twierdzę (niemiecki Breslau) Niemcy zdecydowali w sierpniu 1944 r., w związku ze zbliżaniem się Armii Czerwonej. W tym czasie w mieście przebywało blisko milion osób – oprócz mieszkańców była to ludność cywilna ewakuowana tu z zachodnich regionów Niemiec. Do ówczesnego Wrocławia były też przenoszone zakłady przemysłowe.

Na miesiąc przez rozpoczęciem oblężenia miasta przez wojska 1. Frontu Ukraińskiego, władze nazistowskie zarządziły pierwszą przymusową ewakuację ludności. Rozkaz do ewakuacji 20 stycznia 1945 r. wydał gauleiter Śląska Karl Hanke, wieloletni sekretarz w ministerstwie propagandy Josepha Goebbelsa.

„20 stycznia, po raz pierwszy od dłuższego czasu, rozgadały się uliczne głośniki, z których przed wojną transmitowano przemówienia Hitlera i propagandowe audycje partyjne. Teraz nadawano rozkazy wystraszonej ludności cywilnej :+Kobiety i dzieci mają natychmiast opuścić miasto i udać się pieszo w kierunku Opperau i Kanth+ (...) Było oczywiste, że władza chce jak najszybciej pozbyć się z miasta możliwie największej liczby osób. Tak rozpoczęła się ewakuacja Breslau, opisywana później jako +marsz śmierci+” - pisał szef redakcji fotograficznej "Suddeutsche Zeitung" Ulrich Frodien, który miał 14 lat, gdy rozpoczęło się oblężenie Wrocławia.

Szacuje się, że do opuszczenia miasta zostało zmuszonych 700 tys. osób. Podczas ewakuacji, z zimna i przemęczania, życie straciło około 90 tys. ludności cywilnej. Ci, którzy przeżyli trafili m.in. do Drezna, gdzie w lutym 1945 r. rozpoczęły się naloty wojsk alianckich. „To była paranoja, że własne państwo urządziło swoim niemieckim obywatelom taką krwawą łaźnię i to w momencie, gdy kwestia przegrania wojny była już praktycznie rozstrzygnięta. Niepotrzebnie ginęli ludzi, przede wszystkim cywile” - ocenił prof. Grzegorz Strauchold, kierownik Zakładu Historii Najnowszej Uniwersytetu Wrocławskiego.

Oblężenie Wrocławia przez wojska sowieckie rozpoczęło się 15 lutego 1945 roku. W pierwszych dniach bitwy żołnierze Armii Czerwonej zajęli kilka osiedli położonych na peryferiach miasta. 23 lutego Niemcy rozpoczęli wyburzanie budynków w centrum miasta (dzisiejszy pl. Grunwaldzki), aby zbudować tam lotnisko. W trakcie oblężenia do miast drogą lotnicza dostarczono ponad 1,6 tys. ton zaopatrzenia.

Obrona twierdzy była dobrze zorganizowana i opierała się na sprowadzonych droga lotniczą dwóch elitarnych pułkach SS. „To była prawdziwa elita elit, a prócz tego walczyli zdolni do walki mieszkańcy, którzy dobrze wiedzieli, co się z nimi stanie, gdy Rosjanie wejdą do miasta. Niemcy działali w sposób przemyślany, wypalali całe kwartały swego miasta, bo dzięki temu mogli się bronić w zrujnowanych domach jak w bunkrach” - powiedział historyk.

Niemcy dysponowali nie tylko mostem powietrznym. Niemal do końca walk do miasta docierał gaz podziemnym rurociągiem z Wałbrzycha. Obrońcy mieli również dostęp do wody ze studni głębinowych, o czym nie wiedzieli nacierający Rosjanie.

Pod koniec marca w okolice Wrocławia dotarły oddziały 2. Armii Wojska Polskiego. Tuż potem Armia Czerwona rozpoczęła masowe bombardowania miasta. 12 kwietnia 1945 roku Hitler wydał rozkaz obrony Wrocławia do ostatniego żołnierza. W wyniku wyniszczających walk zniszczeniu uległy zwłaszcza południowe i zachodnie dzielnice.

W ocenie prof. Straucholda, decyzja o obronie twierdzy wynikała z „totalitarnego charakteru III Rzeszy i jej przywódców”. „Hitler do końca był fanatykiem, a gauleiter Karl Hanke to typowy przykład fanatycznego zbrodniarza, który najpierw nie pozwalał cywilom opuszczać miasta, a potem zmuszał ich do ciężkiej pracy m.in. przy fortyfikowaniu twierdzy” - dodał Strauchold, który przypomniał, że do ostatnich dni w twierdzy odbywały się egzekucje na domniemanych zdrajcach i tchórzach, którzy bali się podjąć walkę.

Rozmowy o zakończeniu walk rozpoczęły się 4 maja. Dwa dni później niemiecki generał Hermann Niehoff, po negocjacjach z dowódcą 6. Armii 1. Frontu Ukraińskiego gen. Władimirem Głuzdowskim podpisał kapitulację Festung Breslau.

Zdaniem prof. Straucholda, wciąż trwają dyskusje na temat tego, czy pomysł tworzenia twierdz na linii Odry był słuszny. Na pewno jest zgoda, że ten system obrony się nie sprawdził. „W efekcie całkowicie zniszczono twierdze i miasta Breslau i Głogów. Podobnie stało się z Opolem, a to miały być elementy, które zatrzymają natarcie na Berlin od wschodnio-południowej strony. Pomysł nie był trafiony, ponieważ twierdzę można obejść, otoczyć” - zaznaczył historyk. Jego zdaniem, dla skutecznej obrony potrzebne byłoby zajęcie większego obszaru, i wyprowadzenie z miasta wystarczającej siły zbrojnej, która byłaby w stanie zatrzymać front. Było to jednak – jego zdaniem - nieosiągalne.

Wicedyrektor Ośrodka Pamięć i Przyszłość we Wrocławiu dr Wojciech Kucharski podkreślił, że decyzja o utworzeniu i obronie twierdzy do końca była katastrofalna i odcisnęła piętno na dalszym życiu powojennego Wrocławia.

„Zburzona w kilkudziesięciu procentach historyczna tkanka miasta była odbudowywana przez polską ludność w sposób, jaki wówczas obowiązywał w doktrynie konserwatorów zabytków. Do lat 50. Wrocław był zapleczem pozyskiwania sprzętu, materiałów budowlanych dla innych odbudowywanych polskich miast. Natomiast zniszczone dobra kultury zostały utracone na zawsze” - powiedział Kucharski.

ansa/PAP

fot. [http://wroclawzwyboru.blox.pl]

Warto poczytać

  1. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  2. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

  3. 1270tgetto 19.04.2018

    75 lat temu żydowska ludność Warszawy wspierana przez Polaków stawiła opór Niemcom

    75 lat temu, 19 kwietnia 1943 r., żydowscy bojownicy z ŻOB i ŻZW stawili zbrojny opór oddziałom niemieckim, które przystąpiły do likwidacji warszawskiego getta

  4. 1270gennilas 16.04.2018

    66 lat temu komuniści wydali wyrok śmierci na gen. Nila

    16 kwietnia 1952 r. władze komunistyczne wydały wyrok śmierci na gen. Augusta Emila Fieldorfa "Nila" - organizatora i szefa Kedywu Komendy Głównej AK

  5. Katynwiki 03.04.2018

    Sowieci nie darowali polskiej elicie. 78 lat temu rozpoczęła się operacja katyńska

    78 lat temu, 3 kwietnia 1940 r., NKWD rozpoczęło likwidację obozów dla polskich oficerów w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. W ciągu sześciu tygodni rozstrzelano 14 587 jeńców. Zamordowano również ok. 7 300 Polaków przetrzymywanych w więzieniach

  6. ProcesszesnastuYT 27.03.2018

    Świat protestujący dziś w sprawie Skripala wtedy nawet się nie zająknął. 73 lata temu NKWD aresztowało przywódców Państwa Podziemnego

    73 lata temu, 27 i 28 marca 1945 r. NKWD aresztowało 15 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, których następnie przewieziono do Moskwy i osadzono w więzieniu na Łubiance. Sowieccy przedstawiciele, zapraszając ich wcześniej na rozmowy, zagwarantowali im całkowite bezpieczeństwo

  7. 1270kobietyauschwitz 23.03.2018

    76 lata temu Niemcy utworzyli w Auschwitz obóz kobiecy

    76 lat temu Niemcy utworzyli na terenie Auschwitz obóz kobiecy. 26 marca 1942 r. trafiły do niego dwa transporty liczące łącznie ok. 2 tys. osób

  8. soviets18032018 18.03.2018

    Sowieckie represje były najintensywniejsze wobec Polaków. Nasi rodacy stawiali najsilniejszy opór

    Sowieckie represje wobec Polaków były bardziej rozwinięte niż te wobec Litwinów czy Ukraińców, ponieważ nasi rodacy stawiali silniejszy opór - powiedział dr Jan Jerzy Milewski, redaktor książki "Z dziejów represji sowieckich wobec Polaków w latach 1937-1952".

CS154fotoMINI

Czas Stefczyka 154/2018

PDF (7,35 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook