Jedynie prawda jest ciekawa


65 lat temu komuniści rozpoczęli "bitwę o handel"

13.04.2012

Obradujące 65 lat temu plenum KC PPR wyznaczyło główne kierunki reformy handlu wewnętrznego w Polsce, zmierzające do wprowadzenia modelu gospodarki opartego na sowieckich wzorach. Rozpoczęła się "bitwa o handel", której jednym z przejawów były stałe kolejki w sklepach.

Podczas plenum KC PPR, które zebrało się 13 kwietnia 1947 r. w Warszawie, jednym z najważniejszych tematów były problemy gospodarcze Polski. Referat w tej sprawie wygłosił główny ideolog ekonomiczny komunistów, minister przemysłu i handlu, Hilary Minc. W jego wystąpieniu znalazła się zapowiedź ścisłego kontrolowania rynku przez państwo oraz radykalnego ograniczenia prywatnej i spółdzielczej działalności handlowo-gospodarczej.
      
"Zagadnienie stoi tak: albo aparat państwowy demokracji ludowej i rosnąca siła ekonomiczna państwa potrafią sobie podporządkować rynek i wtedy nasz przemysł będzie się stopniowo stawał całkowicie i konsekwentnie socjalistycznym, albo też rynek nie będzie opanowany i żywioł rynku kapitalistycznego stanie się dominujący" - mówił Minc.
      
Hilary Minc zdecydowanie przeciwstawiał się poglądom głoszonym przez PPS, mówiącym że uspółdzielczenie środków produkcji jest wyższą formą uspołecznienia niż ich upaństwowienie. W trakcie dyskusji na plenum stwierdził, że marksizm "zawsze rozumiał uspołecznienie środków produkcji jako ich przejście na własność państwa. Wszelkie inne rozwiązania są rozwiązaniami o charakterze wstecznym" - dowodził.
      
Konsekwencją przyjętych na plenum ustaleń było uchwalenie 2 czerwca 1947 r. ustawy o zwalczaniu drożyzny i nadmiernych zysków w obrocie handlowym. Na jej mocy każdy właściciel sklepu mógł być skazany na 5 lat więzienia i 5 mln zł grzywny m.in. za zbyt wysokie - zdaniem władz komunistycznych - ceny towarów i obroty.
      
W "bitwę o handel" ówczesne władze zaangażowały tzw. Komisję Specjalną do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym. Mogła ona kierować do obozów pracy prywatnych przedsiębiorców, m.in. rzemieślników i handlowców, zarządzać konfiskatę ich towarów i urządzeń oraz skazywać na grzywnę.   Innym skutecznym środkiem nacisku na sektor prywatny stały się także domiary, czyli dodatkowe podatki wymierzane przez urzędy skarbowe po ujawnieniu wyższych niż zadeklarowane przez podatnika dochodów.
      
"Wszyscy prywaciarze - już tylko drobni prywaciarze - za przydziałami surowców niezbędnych do produkcji musieli wyczekiwać godzinami. Czas przyjęć w urzędach dla "obcoklasowych" był tak złośliwie spiętrzony, że w jednym urzędzie można było załatwić tylko jedną sprawę. Ta cała przygoda zaczęła się zamieniać w dramat. Odszedł od nas ostatni czeladnik. Może to niewiarygodne, ale my, w branży spożywczej, zaczęliśmy głodować. Spłata starych zadłużeń z minionej epoki plus bardzo wysokie podatki bieżące i braki surowców stanowiły dla nas przeszkody nie do pokonania" - wspominał Andrzej Bartkowski w pracy zbiorowej "Prywaciarze", w tekście "Prywatny chleb".
      
W rezultacie "bitwy o handel" liczba przedsiębiorstw prywatnych zmalała w handlu detalicznym ze 131 tys. w 1947 do 58 tys. w 1949 r., a w handlu hurtowym z 3,3 tys. do 1,1 tys.
      
W ciągu następnych lat sektor prywatny w gospodarce, poza rolnictwem, niemal zupełnie przestał istnieć. Upaństwowiono handel, rzemiosło, a także usługi. Efektem tych działań stały się charakterystyczne dla życia codziennego w Polsce Ludowej kolejki, biurokracja i pogorszenie obsługi klientów.
      
W "bitwie o handel" zlikwidowano także niezależną spółdzielczość, która tradycyjnie była obszarem wpływów PPS. Pozostawione spółdzielnie: rzemieślnicze, mieszkaniowe, spożywców oraz gminne spółdzielnie Samopomocy Chłopskiej pozbawiono prawa decydowania o swojej działalności.           

PAP
[fot.wikipedia.org]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook