Jedynie prawda jest ciekawa


50 lat temu zmarł Kazimierz Świtalski

28.12.2012

28 grudnia 1962 roku zmarł w Warszawie Kazimierz Świtalski, przedwojenny premier i marszałek Sejmu, jeden z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego.

Śmierć nastąpiła w wyniku obrażeń, jakich kilka dni wcześniej doznał Świtalski podczas wypadku ulicznego - wpadł pod tramwaj.

Kazimierz Świtalski urodził się 4 marca 1886 roku w Sanoku. Studiował polonistykę na uniwersytecie we Lwowie. W 1910 r. został profesorem gimnazjalnym. W tym samym roku wstąpił do Związku Walki Czynnej, w dwa lata później do Związku Strzeleckiego. Był oficerem Legionów Polskich, służył w I Brygadzie. Był też członkiem POW. W listopadzie 1918 wziął udział w obronie Lwowa. W Wojsku Polskim doszedł do stopnia majora. Został odznaczony orderem Virtuti Militari.

Od grudnia 1918 r. rozpoczyna się jego bliska współpraca z Józefem Piłsudskim: Świtalski był szefem referatu polityczno - prasowego Naczelnego Wodza oraz referentem politycznym w adiutanturze generalnej Naczelnika Państwa. "W Belwederze Świtalski pełnił faktyczne rolę sekretarza osobistego Piłsudskiego do spraw politycznych. Uczestniczył na bieżąco w podejmowaniu decyzji przez Komendanta. To zwykle jemu Naczelny Wódz i Naczelnik Państwa dyktował listy i dyrektywy. Zdarzało się, że Piłsudski dawał tylko ogólne wytyczne a Świtalski sam redagował jego enuncjacje" – pisał Ryszard Świętek w książce "Prezydenci i premierzy Drugiej Rzeczypospolitej".

Po usunięciu się Piłsudskiego w 1923 r. z życia politycznego, Świtalski należał do jego zaufanych ludzi i w tym charakterze wszedł do grupy osób przygotowujących zamach majowy. Od 1926 r. obejmował kolejno coraz wyższe stanowiska: zastępcy szefa kancelarii prezydenta RP, dyrektora departamentu politycznego MSW, ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego, premiera (w 1929 r.) i marszałka Sejmu (1930-1935).

Kazimierz Świtalski był wraz z Walerym Sławkiem organizatorem Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem, który powstał w 1928 r. Należał do grona osób pracujących nad tekstem nowej konstytucji, która weszła w życie w kwietniu 1935 r.

Na skutek rozgrywki, jaka nastąpiła po śmierci Józefa Piłsudskiego wśród elity władzy, Świtalski znalazł się na bocznym torze, podobnie jak inni bliscy współpracownicy Marszałka – Aleksander Prystor i Walery Sławek. Pod koniec 1935 roku Świtalski został wojewodą krakowskim. Odwołano go po niespełna pół roku w kwietniu 1936 r., po krwawych zajściach w Krakowie, podczas których policja strzelała do demonstrujących robotników. Świtalski nie wydał jednak rozkazu użycia broni.

Od 1936 do 1938 r. Kazimierz Świtalski był senatorem z nominacji prezydenta oraz wicemarszałkiem Senatu. W drugiej połowie lat 30. zaangażował się w prace Instytutu Józefa Piłsudskiego, był jego wiceprezesem i redaktorem kilku tomów "Pism zbiorowych" Piłsudskiego.

We wrześniu 1939 r. Świtalski zgłosił się jako ochotnik do wojska i choć nie otrzymał przydziału i nie walczył, Niemcy aresztowali go i osadzili w oflagu, najpierw w Lienzu, a następnie w Woldenbergu (dziś Dobiegniew).W 1945 r. wrócił do Polski. Nawiązał kontakt z konspiracją piłsudczykowską - Stronnictwem Niezawisłości Narodowej. Nie prowadził jednak aktywnej działalności konspiracyjnej. Zamierzał zajmować się pracami historycznymi.

Został aresztowany w listopadzie 1948 r. Dopiero w 1954 r. skazano go na osiem lat więzienia z dekretu przewidującego odpowiedzialność za "faszyzację kraju". Z powodu złego stanu zdrowia został zwolniony w 1955 r. na przerwę w wykonywaniu kary i do więzienia już nie wrócił.

W ostatnich latach życia Kazimierz Świtalski opracowywał materiały historyczne, m. in. przygotowywał do druku listy Piłsudskiego, współpracował z Instytutami Józefa Piłsudskiego w Londynie i Nowym Jorku.

W 1992 roku ukazał się "Diariusz 1919-1935" Kazimierza Świtalskiego, jedno z najważniejszych źródeł do dziejów politycznych II Rzeczypospolitej.

sv, PAP

[Fot. Wikipedia]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook