Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

39. rocznica podpisania Listu 59

05.12.2014

Dokładnie 29 lat temu, 5 grudnia 59 intelektualistów podpisało list otwarty do władz, w którym sprzeciwili się zmianom w Konstytucji PRL, a zwłaszcza wprowadzeniu jako zasady konstytucyjnej przyjaźni z ZSRR oraz kierowniczej roli partii komunistycznej.

W liście odniesiono się również do ograniczenia wolności związków zawodowych, narastających ingerencji cenzury, planowanych zmian w organizacji nauki i szkolnictwa, braku rzeczywistej wolności sumienia i wyznań religijnych. 

Memoriał zawierał także żądanie wolnych wyborów, niezawisłości sądów.  Łącznie, na przełomie 1975 i 1976 roku podpisało się pod nim 66 osób. Wśród nich znaleźli się m.in.: Stanisław Barańczak, Jerzy Ficowski, Zbigniew Herbert, Stefan Kisielewski, Leszek Kołakowski, Marcin Król, Jacek Kuroń, Jan Józef Lipski, ks. Stanisława Małkowski, Adam Michnik, o. Jacek Salij, Antoni Słonimski, Wisława Szymborska, Adam Zagajewski.

List nie wpłynął jednak na decyzję władz o zmianie Konstytucji. 10 lutego 1976 Sejm PRL uchwalił poprawki do Konstytucji PRL (od głosu wstrzymał się Stanisław Stomma z Koła Poselskiego "Znak" – przyp. red.), a dwa dni później Edward Gierek na konferencji prasowej określił sygnatariuszy Listu 59 jako "zacietrzewionych antykomunistów, ślepych politycznie"

Jednak ostateczna wersja ustawy zasadniczej została złagodzona: w konstytucji nie łączono już praw i obowiązków obywateli, zapis o nierozerwalnym sojuszu polsko-radzieckim zamieniono na "nierozerwalną więź przyjaźni polsko-radzieckiej", którą PRL miała umacniać, a do art. 1 włączono zapis, że "PRL jest krajem socjalistycznym, a także dodano artykuł głoszący, że "przewodnią siłą polityczną społeczeństwa w budowie socjalizmu jest PZPR" (zamiast proponowanej wersji mówiącej o "przewodniej roli w państwie" rezerwowanej dla Partii).

List 59 był pierwszym tak licznym wystąpieniem polskiej inteligencji przeciwko polityce Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.

gah/stefczyk.info/Wikipedia


[fot. photographer Kwiatkowski/Wikimedia Commons]
Słowa kluczowe:

list

,

cenzura

,

wolność

,

nauka

Warto poczytać

  1. roszkowski2117 21.01.2017

    "Drogi do Niepodległej - kontekst międzynarodowy"

    W Belwederze odbyła się debata zorganizowana przez IPN i Kancelarię Prezydenta RP.

  2. 800px-RemovedStalin 20.01.2017

    Raport CIA: Sowieci traktowali Polskę jak kolonię

    W odtajnionym niedawno przez CIA raporcie można przeczytać m. in. o gospodarczym wyzyskiwaniu Polski przez Sowietów.

  3. portalekipnwybory 19.01.2017

    Nowy portal IPN dot. wyborów w 1947 r.

    Materiały archiwalne i edukacyjne o sfałszowanych przez komunistów wyborach do Sejmu w 1947 r. są dostępne na nowym portalu edukacyjnym Instytutu Pamięci Narodowej. Jego prezentacji towarzyszyła konferencja naukowa o narracjach o powojennej historii Polski.

  4. fe33054d649142bba6186c7c728278cb 18.01.2017

    Będą kolejne procesy byłych esesmanów

    Dawni strażnicy obozów koncentracyjnych byli do niedawna bezkarni, ponieważ warunkiem skazania było udowodnienie indywidualnej winy oskarżonego.

  5. PolishArmyParadewaf-2012-1502-291945 17.01.2017

    72. rocznica wkroczenia 1 Armii WP do Warszawy

    "Upiorne +wyzwolenie+ trupa miasta i upiorna defilada na jego cmentarzysku” - pisał o tym wydarzeniu we wspomnieniach Jeremi Przybora.

  6. Zrzut-ekranu-2017-01-16-o-145147 16.01.2017

    Odkryto nieznane obiekty w Treblince

    W listopadzie 2016 roku zakończyły się badania obozu pracy w Treblince, przeprowadzone przez zespół geodetów na zlecenie MKiDN.

  7. building-922529960720 14.01.2017

    Najstarszy warsztat szklarski na terenie Polski

    Popękane szklane paciorki, przetopione fragmenty szkła i szklane "łezki" - to m.in. świadectwa po warsztacie szklarskim, który działał ok. 2 tys. lat temu na górze Grojec w Żywcu. Być może jest to najstarsze tego typu miejsce na terenie Polski.

  8. MWankowiczMonteCassino 10.01.2017

    125 lat temu urodził się Melchior Wańkowicz

    Melchior Wańkowicz urodził się 10 stycznia 1892 w rodzinnym majątku Kałużyce położonym nieopodal Mińska na Białorusi.

CS139fotoMINI

Czas Stefczyka 139/2017

PDF (4,73 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook