Jedynie prawda jest ciekawa


25 lat temu podpisano traktat o dobrym sąsiedztwie

17.06.2016

Podpisany 17 czerwca 1991 roku w Bonn polsko-niemiecki traktat o dobrym sąsiedztwie podsumował powojenną normalizację stosunków dwustronnych, która swój pełny wymiar mogła uzyskać dopiero po demokratycznych przemianach w Polsce i NRD.

Potrzeba dostosowania prawnej bazy stosunków polsko-niemieckich do tych zmian ujawniła się wyraźnie w styczniu 1990 roku, gdy kanclerz Helmut Kohl ostatecznie zaakceptował opinię, że jedynym sensownym rozwiązaniem problemów NRD jest jej przyłączenie do Republiki Federalnej Niemiec.

Reagując na to premier Tadeusz Mazowiecki skierował 31 stycznia do Kohla list z postulatem złożenia gwarancji zachodnich granic Polski. Kanclerz nie zdecydował się na to, ale zapewnił prezydenta USA George’a Busha, że przyszły rząd zjednoczonych Niemiec zawrze wiążący z punktu widzenia prawa międzynarodowego układ o uznaniu polskiej granicy zachodniej i skieruje go do ratyfikacji przez parlament.

Kohl reprezentował pogląd, że gwarancji granic nie należy udzielać pod naciskiem czterech mocarstw, lecz powinna to być suwerenna decyzja zjednoczonych Niemiec. Postulował, by jednobrzmiące oświadczenia o uznaniu granicy z Polską uchwaliły oddzielnie Bundestag i Izba Ludowa NRD, co potwierdziłby następnie w trybie traktatowym rząd zjednoczonego państwa.

Plany takie strona polska odrzuciła, domagając się głosem ministra spraw zagranicznych Krzysztofa Skubiszewskiego udziału w rokowaniach Cztery Plus Dwa (czterech mocarstw i obu państw niemieckich) w ich części dotyczącej granic i wszystkich kwestii bezpieczeństwa. Argumentowano przy tym, że wypracowanie wstępnego układu potwierdzającego granicę musi być głównym elementem uregulowania pokojowego.

Mimo poparcia polskiego stanowiska przez prezydenta Francji Francois Mitterranda nie dało się go utrzymać w obliczu oporu Kohla, któremu sekundował w tej sprawie prezydent Bush. Dlatego na początku kwietnia Mazowiecki zrezygnował z żądania uznania granicy na Odrze i Nysie w ramach traktatu pokojowego wynegocjowanego w rokowaniach Cztery Plus Dwa.

28 kwietnia Skubiszewski przesłał ambasadorom RFN i NRD w Warszawie projekt układu o nienaruszalności polskiej granicy zachodniej, tym razem bez warunku parafowania go jeszcze przed zjednoczeniem Niemiec. Natomiast opracowany równolegle projekt deklaracji niemieckiej pomijał dwa istotne postulaty Polaków - sprecyzowanie przebiegu linii granicznej i uregulowanie kwestii granicy w traktacie pokojowym, co praktycznie oznaczałoby usankcjonowanie jej przez cztery mocarstwa.

Uchwalona 21 czerwca 1990 roku jednocześnie przez Bundestag i Izbę Ludową deklaracja głosiła, że „granica Polski z Niemcami, w jej obecnym przebiegu, jest ostateczna”, co „zostanie po zjednoczeniu Niemiec potwierdzone na płaszczyźnie prawa międzynarodowego poprzez układ z Rzeczpospolitą Polską”.

13 lipca w liście do Mazowieckiego Kohl zaproponował zawarcie obejmującego wyłącznie kwestie graniczne układu, którego zasadnicze postanowienia odpowiadałyby wspomnianej deklaracji. Wykluczył jednocześnie możliwość, by zawarcie traktatu granicznego było warunkiem uznania suwerenności zjednoczonych Niemiec przez cztery mocarstwa.

25 lipca polski premier zadeklarował oficjalnie zgodę na zawarcie układu granicznego po zjednoczeniu Niemiec. Sankcjonujący to zjednoczenie traktat Cztery Plus Dwa zawarto w Moskwie 12 września 1990 roku, zaś polsko-niemiecki traktat o potwierdzeniu istniejącej granicy w trzy miesiące później - 14 listopada.

Otworzyło to drogę do wynegocjowania polsko-niemieckiego układu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy, który podpisano w Bonn 17 czerwca 1991 roku. Po ratyfikowaniu przez parlamenty obu państw traktat ten wraz układem granicznym wszedł w życie 16 stycznia 1992 roku.

gah/PAP

[fot. SSGT F. Lee Corkran/Wikimedia Commons]

Warto poczytać

  1. 1270oblawanamlodewilki 12.07.2018

    To najbardziej tragiczna zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej. Wspaniały gest kibiców.

    Kibice Sparty Augustów uczcili pamięć polskich żołnierzy wymordowanych w przez oprawców z NKWD, UB i KBW. Dla augustowskiej młodzieży pamięć o tych wydarzeniach wciąż jest bardzo ważna, czemu dali wyraz w osobliwy sposób. W Augustowie powstał mural upamiętniający zamordowanych bohaterów

  2. 1270dudela 29.05.2018

    Prezydent: dziękujemy weteranom za ich patriotyzm i poświęcenie

    Dziękujemy weteranom za ich patriotyzm, poświęcenie i odwagę; pamiętamy też o tych, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie - napisał na Twitterze prezydent Andrzej Duda, z okazji obchodzonego we wtorek Dnia Weterana działań Poza Granicami Państwa

  3. Zygelbojmwiki 12.05.2018

    Krzyczał że "Świat oszalał". Wkrótce popełnił samobójstwo w akcie rozpaczy przeciw zagładzie Żydów i milczeniu Zachodu

    75 lat temu, 12 maja 1943 r., w obliczu nieuchronnego upadku żydowskiego zrywu w Warszawie, a także w związku z bezskutecznymi prośbami o reakcję Zachodu na Zagładę Żydów, w Londynie popełnił samobójstwo Szmul Mordechaj Zygielbojm.

  4. PileckiUBwiki 08.05.2018

    "Oświęcim to była igraszka". 71 lat temu Witold Pilecki został aresztowany przez UB

    8 maja 1947 roku został aresztowany przez UB rotmistrz Witold Pilecki, bohaterski "ochotnik do Auschwitz", który dał się schwytać Niemcom w ulicznej łapance, by zdobyć wiarygodne dane na temat zbrodni hitlerowskich oraz stworzyć konspirację wojskową wśród więźniów

  5. usa06052018 06.05.2018

    Ta decyzja uratowała Amerykę od komunizmu. O wszystkim zadecydował jeden człowiek

    200 lat temu w budynku przy trewirskiej Bruckergasse przyszedł na świat Karol Marks. Z

  6. 1270powstanieslaskie 02.05.2018

    97. rocznica wybuchu III powstania śląskiego

    W nocy z 2 na 3 maja 1921 r. wybuchło III powstanie śląskie, które przesądziło o sposobie podziału Górnego Śląska między Polskę i Niemcy

  7. WolynFlickr 22.04.2018

    Ludzie byli mordowani siekierami, a niemowlęta brano za nogi i rozbijano głowy o ściany. 75 lat temu UPA zamordowało 600 Polaków

    75 lat temu, w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 roku, Ukraińska Powstańcza Armia zamordowała w Janowej Dolinie na Wołyniu około 600 Polaków. Janowa Dolina była osiedlem wybudowanym w latach 30. przy kamieniołomach bazaltu eksploatowanych przez przedsiębiorstwo państwowe

  8. JaninaLewandowska 22.04.2018

    Jej ojciec dowodził zwycięskim powstaniem, ona służyła ojczyźnie jako lotnik. Sowieci zamordowali ją w Katyniu

    110 lat temu, 22 kwietnia 1908 roku, urodziła się Janina Lewandowska - radiotelegrafistka, pilot, spadochroniarz. Aresztowana przez Sowietów w czasie kampanii polskiej 1939 roku została zesłana do obozu w Ostaszkowie, a potem w Kozielsku. Była jedyną kobietą wśród ofiar Zbrodni Katyńskiej.

CS157fotoMINI

Czas Stefczyka 157/2018

PDF (9,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook