Jedynie prawda jest ciekawa


Pupile znanych postaci XX w.

17.01.2015

Wilczur Józefa Piłsudskiego o imieniu Pies, myśliwski pies Ignacego Mościckiego Lord, regularnie podkradający skarpetki prezydenta, czy Kiki - piesek Olgi Boznańskiej, którego portretowała i zabierała do kina - to tylko niektórzy z pupili znanych postaci XX-lecia.

Psy żyją obok ludzi od wieków, dla wielu stając się nieodłącznymi towarzyszami i przyjaciółmi. Dotyczy to również znanych w historii postaci, z którymi czasem wręcz utożsamiani są ich, nie tylko psi, pupile. Jednym z przykładów jest Kasztanka, ulubiona klacz Józefa Piłsudskiego, na której wielokrotnie był fotografowany i portretowany. Sympatia marszałka dla Kasztanki jest powszechnie znana, mniej osób jednak wie, że katalog zwierząt Piłsudskiego był długi, a poczesne miejsce zajmowały w nim właśnie psy.

Pierwszym z nich był Dorek, należący do Piłsudskich jeszcze przed zamachem majowym. Drugi to, nazwany przez marszałka po prostu "Pies", wilczur specjalnie szkolony do pilnowania dokumentów. Mimo okazałej postury, był przyjacielski i chętnie przyjmował smakołyki od gości, których podobno zdecydowanie mniej chętnie wypuszczał niż wpuszczał do domu. Bardzo przywiązany do córek Piłsudskich Wandy i Jadwigi, często bronił dostępu do nich nawet innym dzieciom.

Pomimo podkreślanej przez wszystkich łagodności "Psa", to prawdopodobnie właśnie on stał się przyczyną pewnej przygody poetki Kazimiery Iłłakowiczówny, która przybyła z wizytą do dworku marszałka w Sulejówku. "Kiedyś rozmawiałem z żandarmem służbowym na wartowni. Nagle zaszczekał pies Marszałka - wilczur. Wyskoczyliśmy z wartowni i widzimy, że przy wejściu leży na ziemi kobieta. Okazało się, że upadła z przestrachu, że pies ją zagryzie - sławna poetka K.I." - takie wspomnienie adiutanta prezydenta Ignacego Mościckiego - Józefa Hartmana, przytacza Włodzimierz Kalicki w książce "Powrót do Sulejówka".

Marszałek, który spotkał się z poetką po całym zdarzeniu uspokajał mówiąc, że "pies nigdy nie ugryzie i jest ozdobą domu, przyjacielem". Z przyjacielem tym możemy go zobaczyć także na jednej z fotografii, w otwartym samochodzie, którym Piłsudski podróżował w maciejówce i dużych ciemnych okularach cyklisty, z psem siedzącym u kolan.

Wielbicielem czworonogów był także ówczesny prezydent Ignacy Mościcki. Jego ulubieńcem był kudłaty pies myśliwski Lord, któremu pozwalał na bardzo wiele. Pupil posiadał specjalne posłanie w holu prezydenckiej rezydencji w Spale. Nocą jednak często wbiegał na górę, otwierał łapą drzwi sypialni prezydenta i podkradał mu skarpetki, które zabierał do swojego legowiska. Prezydent podobno nigdy jednak nie był z tego powodu zły na ulubieńca.

Jak wspominała podkuchenna ze spalskiej rezydencji Józefa Szymańska w rozmowie z Andrzejem Kobalczykiem, pasjonatem Spały i dyrektorem Skansenu Rzeki Pilicy, po wojnie krążyły opowieści, że Lord zdechł po ukąszeniu w lesie przez żmiję. "Słyszałam nawet, że żona prezydenta Maria miała jakoby wyznaczyć nagrodę w wysokości 5 zł za przyniesienie zabitej żmii, aby się zemścić za śmierć ulubionego psa jej męża. Ale to trzeba włożyć między bajki, bo Lord zdechł w spalskim pałacu, po prostu ze starości. Prawdą jest tylko to, że prezydent pochował go obok kamiennego pomnika św. Huberta, stojącego w lesie nad brzegiem Pilicy. Grób psa przykryto głazem z wyrytym napisem: Lord 1935" - opowiadała Szymańska. Kamień leży tam do dzisiaj.

Zwierzęta i to różnego typu były również wyjątkowo bliskie sercu Olgi Boznańskiej. Prym wiodły myszy, do których niezwykłe przywiązanie malarka przypłacała podgryzanymi obrazami i unieruchomieniem pięknego Steinwaya, w którego wnętrzu zwierzątka zrobiły sobie gniazdo. Wśród czworonożnych ulubieńców był też Bobi, krytykowany przez znajomych artystki jako "brzydki, leniwy i chorowity". Boznańska jednak zaciekle broniła pupila, także przed policjantem, kiedy piesek załatwił potrzebę fizjologiczną w paryskim tramwaju.

Drugim z piesków malarki był mały czarny Kiki, którego możemy obejrzeć na jednym z jej obrazów. Jak czytamy w publikacji "Portret za mgłą. Opowieść o Oldze Boznańskiej" Marii Rostworowskiej, artystka w Paryżu zabierała psa nawet do kina. "Natomiast w Krakowie kontroler zabronił jej wejść z Kiki na salę, co wywołało jej wielkie oburzenie i utwierdziło w przekonaniu, że Kraków jest miastem dusznym i prowincjonalnym" - pisze Rostworowska. Pomimo krytyki znajomych Boznańska ostatnie lata życia spędziła w otoczeniu swojej licznej menażerii.

Wielbicieli psów w historii było więc wielu, należeli do nich także m.in. kanclerz Rzeszy Otto von Bismarck, który utrzymywał, że w niebie spotka swoje dogi; a także Ryszard Wagner, który był zdania, że jego pies jest obdarzony wyjątkowym słuchem i podobno stale towarzyszył mu on podczas komponowania.

mc,PAP
[jpilsudski.org]

Warto poczytać

  1. sportowcy-dla-niepodleglej 21.05.2018

    Promocja książki „Sportowcy dla Niepodległej”

    W Centrum Prasowym PAP 21 maja odbyła się promocja książki „Sportowcy dla Niepodległej” wydanej z okazji stulecia odzyskania niepodległości przez Polskę.

  2. anna-bikont 21.05.2018

    Anna Bikont z Nagrodą im. Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki

    "Za poszukiwanie prawdy, za dotykanie spraw najtrudniejszych i prawd niewygodnych. Za podjęcie próby ocalenia biografii Ireny Sendlerowej od manipulacji i zakłamania"

  3. pawlikowski 20.05.2018

    Nagroda dla Pawlikowskiego w Cannes to ogromny sukces polskiej kinematografii

    Nagroda dla Pawła Pawlikowskiego za najlepszą reżyserię podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes to ogromny sukces polskiej kinematografii - powiedziała w sobotę PAP dziennikarka Patrycja Wanat.

  4. harry-meghan-wedding 19.05.2018

    Sakramentalne "tak" księcia Harrego i Meghan Markle. Czy łączy ich więcej niż myślimy?

    W sobotę 19 maja w kaplicy św. Jerzego na zamku w Windsor książe Harry i amerykańska aktorka Meghan Markle powiedzieli sobie sakramentalne "tak".

  5. tanks 17.05.2018

    VIII Piknik Militarny "Misja Wschód"

    Blisko 1000 rekonstruktorów, ok. 70 rodzajów pojazdów militarnych i rekonstrukcje różnych walk będzie można oglądać podczas VIII Podlaskiego Pikniku Militarnego "Misja Wschód", który rozpocznie się 1 czerwca w Białymstoku.

  6. Twierdza-Przemysl 17.05.2018

    Noc Muzeów - nieznane zdjęcia twierdzy Przemyśl

    Podczas tegorocznej Nocy Muzeów można będzie obejrzeć nieznane zdjęcia twierdzy Przemyśl wykonane w czerwcu 1915 r. 55 fotografii ze zbiorów rodziny Starzewskich z Krakowa zaprezentuje Muzeum Historii Miasta Przemyśla.

  7. lars-von-trier 16.05.2018

    Skandal na festiwalu w Cannes!

    Widzowie zniesmaczeni premierą filmu Larsa von Triera „The house that Jack built”.

  8. przedwojenny-rzeszow 16.05.2018

    Międzywojenny Rzeszów na wystawie fotografii podczas Nocy Muzeów

    Mieszkańców międzywojennego Rzeszowa, ich życie codzienne, scenki rodzajowe, czy wygląd ówczesnych ulic można będzie zobaczyć w Noc Muzeów na wystawie fotografii wykonanych z oryginalnych, szklanych negatywów ze słynnego rzeszowskiego zakładu fotograficznego Edwarda Janusza.

CS155fotMINI

Czas Stefczyka 155/2018

PDF (11,86 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook