Jedynie prawda jest ciekawa


Fajka Stalina trafiła do Gdańska

06.03.2015

Fajkę, należącą prawdopodobnie do przywódcy ZSRR Józefa Stalina, otrzymało w piątek Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Przedmiot podarował pisarz i podróżnik Romuald Karaś, który dostał go pod koniec lat 60. ub. wieku od oficera Armii Czerwonej.

Żołnierzem tym był Kazach Baurdżan Momysz-Uły, odznaczony orderem Bohatera Związku Radzieckiego. Stalin miał podarować swoją fajkę temu oficerowi podczas spotkania na Kremlu.

Po latach Momysz-Uły zyskał sławę jako bohater książki Aleksandra Beka „Szosa Wołokołamska”, jednej z najpopularniejszych niegdyś pozycji literatury wojennej, lektury szkolnej w ZSRR i wielu krajach bloku wschodniego. Jest on także opisany w książce Romualda Karasia pt. "Kumys na deser", wydanej w 1969 r.

Mieszkający w Warszawie, 81-letni Karaś opowiadał w piątek mediom, że fajkę Momysz-Uły wręczył mu po obiedzie w jego domu w Ałma-Acie. Na początku oficer Armii Czerwonej chciał mu podarować konia.

„Jak mi tłumaczył, to stary kazachski zwyczaj, aby podarować gościowi konia. Miał on wtedy swoją stadninę na stepie. Ja mu powiedziałem wprost, że nie umiem jeździć na koniu, a ponadto nie mam żadnej ziemi, a tym bardziej stajni. Tłumaczyłem, że to będzie dla mnie kłopot. Nie wiem, czy go trochę nie uraziłem swoją odmową” – wspominał Karaś.

Potem Polak miał sobie wybrać coś z biżuterii z domowej gabloty, ale też było mu niezręcznie przyjmować taki prezent.

„W końcu Momysz-Uły wyjął tę fajkę. Opowiedział mi, że Stalin mu ją dał dziękując za bohaterstwo podczas wojny. Oficer traktował ten przedmiot niemalże jak talizman i świętość. Dodał, że jak będę kiedyś w trudnej sytuacji materialnej, to mogę taką fajkę spieniężyć u kolekcjonerów za wielkie pieniądze” – nadmienił Karaś.

Jak podkreślił, zdecydował się przekazać tę pamiątkę gdańskiemu muzeum bez żadnego wahania.

„Ja nieraz byłem w życiu pod wozem, bez pieniędzy. Teraz też moje konto jest minusowe, bo wydaję grube książki, za które sam muszę płacić. Ale byłoby coś niegodziwego, gdybym ja tę fajkę gdzieś sprzedał i dostał za nią nawet duże pieniądze. To wcale nie ułatwiłoby mi życia, a może nawet utrudniło” - podkreślił darczyńca.

Zastępca dyrektora Muzeum II Wojny Światowej Janusz Marszalec powiedział dziennikarzom, że potrzebna jest jeszcze weryfikacja i sprawdzenie, czy podarowana fajka należała rzeczywiście do sowieckiego dyktatora. Gdańska placówka kontaktowała się już w tej sprawie z muzeum w Kazachstanie, poświęconym Momysz-Uły.

Przypomniał jednocześnie, że Muzeum II Wojny Światowej ma już zgromadzone wiele tysięcy pamiątek.

„Fajka wśród nich nie jest ani najbardziej wymownym, ani najbardziej znaczącym eksponatem. Jest natomiast bardzo intrygującym przedmiotem, który bardzo często pojawia się w ikonografii, filmach i zdjęciach, gdzie pojawia się Józef Stalin. Taką fajką Stalin wytyczał też granice i punkty na mapie, które jego armia miała zdobywać – ma ona więc symboliczne znaczenie jako swoiste przedłużenie jego władzy" - powiedział Marszalec.

Jeśli autentyczność fajki się potwierdzi niewykluczone, że znajdzie się ona w części wystawy poświęconej konferencjom tzw. Wielkiej Trójki w latach 1943-1945 w Teheranie, Jałcie i Poczdamie.

Muzeum II Wojny Światowej ma być otwarte w 2016 r. Urządzona na powierzchni pięciu tys. metrów kwadratowych wystawa główna placówki ma pokazać wojenne losy Polaków, ale też doświadczenia innych narodów.

AM/PAP

[Fot. Allgemeiner Deutscher Nachrichtendienst - Zentralbild (Bild 183)/CC/Wikimedia Commons]

Warto poczytać

  1. sportowcy-dla-niepodleglej 21.05.2018

    Promocja książki „Sportowcy dla Niepodległej”

    W Centrum Prasowym PAP 21 maja odbyła się promocja książki „Sportowcy dla Niepodległej” wydanej z okazji stulecia odzyskania niepodległości przez Polskę.

  2. anna-bikont 21.05.2018

    Anna Bikont z Nagrodą im. Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki

    "Za poszukiwanie prawdy, za dotykanie spraw najtrudniejszych i prawd niewygodnych. Za podjęcie próby ocalenia biografii Ireny Sendlerowej od manipulacji i zakłamania"

  3. pawlikowski 20.05.2018

    Nagroda dla Pawlikowskiego w Cannes to ogromny sukces polskiej kinematografii

    Nagroda dla Pawła Pawlikowskiego za najlepszą reżyserię podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes to ogromny sukces polskiej kinematografii - powiedziała w sobotę PAP dziennikarka Patrycja Wanat.

  4. harry-meghan-wedding 19.05.2018

    Sakramentalne "tak" księcia Harrego i Meghan Markle. Czy łączy ich więcej niż myślimy?

    W sobotę 19 maja w kaplicy św. Jerzego na zamku w Windsor książe Harry i amerykańska aktorka Meghan Markle powiedzieli sobie sakramentalne "tak".

  5. tanks 17.05.2018

    VIII Piknik Militarny "Misja Wschód"

    Blisko 1000 rekonstruktorów, ok. 70 rodzajów pojazdów militarnych i rekonstrukcje różnych walk będzie można oglądać podczas VIII Podlaskiego Pikniku Militarnego "Misja Wschód", który rozpocznie się 1 czerwca w Białymstoku.

  6. Twierdza-Przemysl 17.05.2018

    Noc Muzeów - nieznane zdjęcia twierdzy Przemyśl

    Podczas tegorocznej Nocy Muzeów można będzie obejrzeć nieznane zdjęcia twierdzy Przemyśl wykonane w czerwcu 1915 r. 55 fotografii ze zbiorów rodziny Starzewskich z Krakowa zaprezentuje Muzeum Historii Miasta Przemyśla.

  7. lars-von-trier 16.05.2018

    Skandal na festiwalu w Cannes!

    Widzowie zniesmaczeni premierą filmu Larsa von Triera „The house that Jack built”.

  8. przedwojenny-rzeszow 16.05.2018

    Międzywojenny Rzeszów na wystawie fotografii podczas Nocy Muzeów

    Mieszkańców międzywojennego Rzeszowa, ich życie codzienne, scenki rodzajowe, czy wygląd ówczesnych ulic można będzie zobaczyć w Noc Muzeów na wystawie fotografii wykonanych z oryginalnych, szklanych negatywów ze słynnego rzeszowskiego zakładu fotograficznego Edwarda Janusza.

CS155fotMINI

Czas Stefczyka 155/2018

PDF (11,86 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook