Jedynie prawda jest ciekawa

Józef Dambek (1903-1944)

13.10.2014

Całe jego życie to umacnianie i obrona polskości na Pomorzu.

Józef Dambek (1903-1944), pseudonimy: Lech, Jur, Adam Kil, Adam Falski

Porucznik Józef Dambek urodził się 8 lipca 1903 roku w Zdrojach w powiecie świeckim. Pochodził z zasłużonej patriotycznej rodziny walczącej na Pomorzu o odrodzenie porozbiorowej Polski.

Jego ojciec Józef Dambek (senior) był Posłem na Sejm Dzielnicowy w Poznaniu w 1918 roku, współorganizator i członek Organizacji Wojskowej Pomorza, która miała za zadanie doprowadzić do wybuchu powstania na Pomorzu wzorem Powstania Wielkopolskiego, gdyby ustalenia Traktatu Wersalskiego dotyczące przyłączenia Pomorza do Polski nie zostały wcielone w życie; organizował werbunek ochotników z Pomorza na wojnę polsko - bolszewicką 1920 roku.

Józef Dambek (junior) był pomorskim działaczem społecznym i nauczycielem w szkołach powszechnych na Kaszubach w Sławutówku, Domatowie, Leśniewie, Żarnowcu, Gowidlinie i w Kobylu. W trzech ostatnich placówkach był kierownikiem. Organizował Uniwersyteckie Kursy Wakacyjne, działał w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”, w Lidze Morskiej i Kolonialnej, w Polskim Związku Zachodnim, Towarzystwie Czytelni Ludowych, zakładał wiejskie punkty biblioteczne, działał na rzecz Funduszu Obrony Morskiej.

W latach trzydziestych przeszedł szkolenie w zakresie organizacji sieci dywersji pozafrontowej. Został zaprzysiężony, a następnie mianowany na stopień porucznika. Zorganizował i został szefem dywersji w regionie kościerskim. Przygotowywał polską kadrę do działalności konspiracyjnej na wypadek zajęcia Pomorza przez Niemców.

Od pierwszych dni drugiej wojny światowej ukrywał się. 24 grudnia 1939 roku wraz ze swoimi najbliższymi współpracownikami utworzył pod swoim dowództwem, w Czarlinie pod Stężycą, Tajną Organizację Wojskową „Gryf Kaszubski”. Do przystąpienia do „Gryfa Kaszubskiego” już w 1940 roku namówił księdza ppłk Józefa Wryczę, posiadającego wielki autorytet na całym Pomorzu. Ksiądz Wrycza także ukrywał się całą wojnę.

W dniu 6 lipca 1941 roku w Czarnej Dąbrowie nastąpiło przyłączenie innych grup konspiracyjnych do „Gryfa Kaszubskiego”. W wyniku poszerzenia organizacji zmieniono nazwę na Tajną Organizację Wojskową „Gryf Pomorski”, której dowódcą został por. Józef Dambek, a wspierał go przywódca duchowy ks. ppłk Józef Wrycza. Od tej pory Gryf liczył około dwadzieścia tysięcy członków i osób wspomagających, a swoim zasięgiem obejmował całe Pomorze od Szczecina do Królewca i od Torunia po Bałtyk.

„Gryf Pomorski” dowodzony przez por. Józefa Dambka współpracował w działaniach wywiadowczych i kontrwywiadowczych z Armią Krajową, uznawał Rząd Polski w Londynie i zwierzchnictwo Wodza Naczelnego gen. Kazimierza Sosnowskiego. Z tej racji por. Józef Dambek uczestniczył osobiście w działaniach wywiadowczych, organizował zbieranie informacji dotyczących niemieckiego przemysłu zbrojeniowego oraz rakiet V1 i V2.

Kiedy w lutym 1944 r. doszło do aresztowań pomorskich konspiratorów w Tczewie, Gestapo wpadło na trop Józefa Dambka. Postanowili go aresztować 4 marca we wsi Sikorzyno w powiecie kartuskim. Po próbie zatrzymania J. Dambka w domu Piaseckich w Sikorzynie uciekł on Gestapo i biegł w kierunku pobliskiego Jeziora Dąbrowskiego na tereny leśne sąsiedniej wsi Gołubie. Gdy wydawało się, że ucieczka się powiedzie i wyjdzie żywy z okrążenia, został ugodzony strzałem w plecy przez goniącego go gestapowca Jana Kaszubowskiego vel Hansa Kassnera. Strzał okazał się śmiertelny. Śmierć nastąpiła tuż nad brzegiem Jeziora Dąbrowskiego w Gołubiu i to tutaj w tą ziemię wsiąknęła Jego krew. Miejsce pochówku por. Józefa Dambka nie jest znane.

Za swoją działalność por. J. Dambek został pośmiertnie odznaczony Orderem Virtuti Militari przez Rząd Polski w Londynie. Z wnioskiem tym wystąpił płk. Ludwik Muzyczka, przed wojną komendant gdańskiej sieci dywersji pozafrontowej (zaprzysięgał J. Dambka do sieci i uczynił oficerem do zleceń komendanta okręgu gdańskiego), a w okresie wojennym m.in. był szefem Biur Wojskowych w Komendzie Głównej Armii Krajowej, a po wojnie współorganizator Zrzeszenia "WiN".

Porucznik Józef Dambek swoim życiem i pracą położył duże zasługi w zakresie obronności kraju, w szczególności poprzez zorganizowanie w okresie drugiej wojny światowej konspiracji niepodległościowej na Pomorzu, gdzie wpływy niemieckie były duże.

Całe jego życie to umacnianie i obrona polskości na Pomorzu.

Poświęcając wraz z innymi swoje życie, udowodnił po raz kolejny, że mieszkańcy Kaszub, Kociewia i całego Pomorza – zawsze byli, są i będą wierni Rzeczypospolitej Polskiej.

Autor bloga

DambekRoman

Roman Dambek

Absolwent Politechniki Gdańskiej - Wydziału Budowy Maszyn, żonaty. Pochodzi z pomorskiej zasłużonej rodziny walczącej od pokoleń o polskość Kaszub. Uczestnik Grudnia 1970 r. w Gdyni i w Gdańsku. Emigrant polityczny (USA), inicjator Stowarzyszenia Rodzin. Został odznaczony przez śp. Prezydenta RP prof. Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, prezes Kaszubsko-Kociewskiego Stowarzyszenia im. Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”, bratanek porucznika Józefa Dambka – założyciela i dowódcy „TOW” „Gryf Pomorski”. Posiada doświadczenie w pracy w USA i w Polsce. Ponad 20 lat prowadził własną działalność gospodarczą. Pracował jako inspektor w Urzędzie Marszałkowskim w Gdańsku i w administracji państwowej na szczeblu wojewódzkim.

Najczęściej czytane na blogu

CS148fotMINI

Czas Stefczyka 148/2017

PDF (10,17 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook