Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Obchody rocznicy Powstania Styczniowego dla młodzieży

20.01.2013

Dostałem kilka dni temu informacje o planowanych obchodach 150. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego na Wybrzeżu Gdańskim. Warto przy okazji zastanowić się, jak je organizować, by były czytelne, ważne dla uczniów polskich szkół.

Ta w Gdańsku ma formę ogniska powstańczego na Górze Gradowej (26 stycznia, o godz. 16.30). Organizatorem jest Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych oraz Stowarzyszenie Kibiców Lechii Gdańsk "Lwy Północy". Do tego załączony jest bardzo piękny, oryginalny plakat. 

Organizatorzy apelują, aby ochotnicy do powstania – w każdym wieku – zabrali biało-czerwone opaski lub flagi, menażki lub miski, łyżki, kij do pieczenia kiełbasy (jak kto może) i chleb. O grochówkę i kiełbasę zadba kwatermistrz oddziału (inicjatywę zamierza wesprzeć gdańska NSZZ „Solidarność”).

Podczas spotkania będzie się śpiewać zapomniane pieśni Powstańców Styczniowych i "wspominać" insurekcję. W kręgu ogniska zasiądą także kombatanci: żołnierze Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych.

A wcześniej, przed ogniskiem, planuje się zbiórkę na Cmentarzu Garnizonowym przy Pomniku dowódców Okręgu Wileńskiego AK oraz symbolicznych grobach Danuty Siedzikówny "Inki" i Feliksa Selmanowicza "Zagończyka" (zapalenie zniczy).

Trudno nie apelować o udział w tego typu przedsięwzięciach tak z uwagi na przyczynę, czyli rocznicę wybuchu Powstania, ale też z uwagi na ciekawą „żywą” formę organizacji tych obchodów.

To też ważne, że przynajmniej w tygodniku „W Sieci” pojawiły się trzy artykuły na temat 150-tej rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego. Jest między innymi bardzo ciekawy artykuł prof. Andrzeja Nowaka, w tym o jakże polskim dylemacie” „Bić się, czy nie bić” (to znakomity materiał wprowadzający dla nauczycieli do dyskusji na ten temat z młodzieżą).

Nie wolno nam zapominać o tym niezwykłym zrywie, o takich postaciach jak gen. Romuald Traugutt, powieszony 5 sierpnia 1864 roku na stokach warszawskiej Cytadeli, czy ksiądz generał Stanisław Brzóska, powieszony 23 maja 1865 roku w Sokołowie Podlaskim (w 2008 roku prezydent Lech Kaczyński przyznał mu pośmiertnie Order Orła Białego).

To była polska odpowiedź na słowa cara Aleksandra II, „Polacy, żadnych złudzeń”, a zabór rosyjski obejmował ok. 80% rozgrabionych w wyniku trzech rozbiorów ziem polskich, a także na ogłoszenie kolejnej branki wśród młodych Polaków (służba w wojsku carskim trwała… 25 lat).

Niezwykła była pamięć marszałka Józefa Piłsudskiego o nielicznych weteranach – uczestnikach tamtego powstania. No tak, ale wtedy rozumiano, jaką rolę musi odgrywać budowanie polskiego kodu kulturowego, owych narodowych stref zero, czy wychowanie patriotyczne – także w polskich szkołach.

A co na to szkoły? Tyle zależy od zaangażowania dyrektorów, nauczycieli, w tym historii… Ich pasji, ich wyczucia polskości. Zrozumienia, że nie tylko sam program, efekty egzaminacyjne (owe słupki dla regionów, gmin, szkół) są najważniejsze. Mimo różnorodnej presji i bycia w swoistym potrzasku programowym. Ze zrozumieniem, że w chwili trudnych prób, bardziej od materii, wiedzy jako takiej, liczy się siła ducha, umiłowanie wolności, niepodległości, wartości. Życie w nich i dla nich.

Obecne zmiany programowe przesunęły linearny przekaz wiedzy na ten temat do trzeciej klasy gimnazjum (czyli dla piętnastolatków po obniżeniu wieku szkolnego!). W szkołach ponadgimnazjlanych do przedmiotu „Historia i Społeczeństwo” ostatecznie wpisano jako obowiązkowo nauczany moduł (nazywany przez MEN „wątkiem tematycznym”): „Ojczysty Panteon, ojczyste spory”, ale to tylko 40 godzin. Czyli jeden dobry tydzień na historię w ciągu dwóch lat liceum (w technikach trzech). Haseł do omówienia w owym „wątku” jest sporo. Te najbardziej dotyczące tematyki powstańczej to: „charakteryzuje i ocenia polityczne koncepcje nurtu insurekcyjnego oraz nurtu realizmu politycznego” oraz drugi: „Charakteryzuje spory o ocenę dziewiętnastowiecznych powstań narodowych”.

Czasowo, przy tak dużej ilości innych haseł, to nie więcej niż jedna godzina lekcyjna na dany temat. Jak to zrealizować z sensem? Szkoda, że upadł apel w/w prof. A. Nowaka, aby na ten „watek tematyczny” przeznaczyć co najmniej podwójną ilość godzin. Bo przecież w tym przedmiocie są tak „atrakcyjne:, jak: „Kobieta i mężczyzna”, „Nauka”, „Język, komunikacja, media” – łącznie 9. Tak się rozmydla przedmiot z „historią” w tytule.

Tym bardziej trzeba mieć szacunek dla ludzi, którzy już nie bacząc na ograniczenia formalne szkół, próbują zrobić coś dodatkowego, walczyć o przekaz większej wiedzy, samodzielnego patriotyzm młodych umysłów i serc. To kolejna inicjatywa organizowana przez Annę i Andrzeja Kołakowskich, przez Zbigniewa Wnuka i środowiska skupione wokół Lechii Gdańsk (dla znacznej części z nich, używanie słowa „kibol”, to powinien być wstyd dla mówiących te słowa), wcześniej przez panią Klaudię Brożynę i Roberta Kwiatka – skupionych w Federacji Młodzieży Walczącej. Tym ludziom należy się głęboki szacunek i podziękowania. Robią wielką pracę formacyjną. To przez takich ludzi, nie różnych hochsztaplerów od skoku na kasę, na wartości, ma się poczucie, że Polska nie będzie jakimś europejskim pajacykiem, czy wydmuszką!

Warto w takich chwilach pamiętać chociażby o słowach-przestrodze wielkiego polskiego poety Zbigniewa Herberta, że „Naród, który traci pamięć, traci sumienie”. A bez sumienia, bez pamięci i wartości nie zbuduje się życia (także szkół) opartych na skale.

Wojciech Książek

Ps. Oczywiście, to nie wszystkie przedsięwzięcia z okazji rocznicy Powstania styczniowego. Będą msze w Gdańsku oraz w Sopocie. 24 stycznia w Gdańsku (Budynek NSZZ Solidarność) przedstawione zostaną wykłady Piotra Szubarczyka ("Leśni bandyci" lat 1863 - 65 i "leśni bandyci" lat 1945-56. Porównanie propagandy rosyjskiej i sowieckiej, skierowanej przeciwko uczestnikom obu powstań: styczniowego i antykomunistycznego), Michała Stróżka (Pomorze Gdańskie w Powstaniu Styczniowym). Spotkanie zakończy koncert pieśni inspirowanych malarstwem Artura Grottgera w wykonaniu Andrzeja Kołakowskiego. Zaś w Chmielnie, także 26 stycznia, uroczystości rocznicowe rozpoczną się od mszy świętej (godz. 12:00), przejścia pod Krzyż Powstańców Styczniowych, zaś następnie będzie ognisko WATAHY i gry powstańcze.

Autor bloga

ksiazek

Wojciech Książek

Przewodniczący „Solidarności” oświatowej Regionu Gdańskiego, Wiceminister Edukacji Narodowej w latach 1997-2001

CS139fotoMINI

Czas Stefczyka 139/2017

PDF (4,73 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook