Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Lektury szkolne a Konwicki i Nowakowski – cz. I

20.02.2015

Śmierć w przeciągu niecałego roku dwóch wybitnych polskich prozaików - Tadeusza Konwickiego i Marka Nowakowskiego kieruje także ku refleksji na temat lektur szkolnych. To trudny temat, ale warto go podjąć. Tym bardziej, gdy ma się w tytule tego blogu pytanie: „Quo vadis… edukacjo, Polsko?”.

Problem ten podjął ostatnio szanowany przeze mnie Jan Polkowski („W Sieci” – 4/2015), zwracając uwagę, że nie ma „Syzyfowych prac” Stefana Żeromskiego w wykazie lektur szkolnych, ani obowiązkowych, ani zalecanych. Broni książki, która mówi o pewnych powinnościach jednostki wobec wspólnoty – także narodowej – w której się urodziła, wychowała, żyje. Podobnie ocenia „Przedwiośnie”.

Ostatnia większa debata na ten temat odbyła się w trakcie ministrowania nawą edukacyjną przez Romana Giertycha, czyli w latach 2005-2007. Już rok później minister Katarzyna Hall wprowadziła w stosownym rozporządzeniu duże zmiany, rekomendowane m. in. przez zespół pracujący nad zmianami w podstawach programowych

A wracając do „Syzyfowych prac”, mam za sobą dosyć niedobre doświadczenie. Pamiętam, jeszcze w XX wieku (ależ ten czas leci…) podczas choroby syna, będącego wtedy w wieku gimnazjalnym, starałem mu się czytać fragmenty tej powieści St. Żeromskiego. I robiłem to z coraz większym trudem tym bardziej, że nastoletni młody człowiek też mocno kręcił głową na anachronizm sformułowań językowych, rysunek postaci. Pamiętam jak wtedy odłożyłem książkę, wyciągnąłem „Rozdziobią nas kruki i wrony”. To mistrzowskie dla mnie opowiadanie syn wysłuchał z najwyższą uwagą. Oczywiście doświadczenie prywatne nie może być miarą podejmowania całości decyzji, ale takie lampki ostrzegawcze też są dobre.

 

x.

 

Wiosną 2014 roku zmarł Marek Nowakowski. Autor znakomitych zbiorów opowiadań. „Gdzie jest droga na Walne”, czy „Książę nocy”. To są prawdziwe perły polskiej nowelistyki, nawiązujące między innymi do Stefana Żeromskiego.

Pogrzeb odbył się trochę niezauważenie. Cicho było o tym w mediach - nie był „pieszczochem” władzy, podobnie jak wcześniej Zbigniew Herbert. Oprócz wspaniałych opowiadań, nowel, wypowiadał się dosyć krytycznie o obecnej rzeczywistości. Kwintesencją jego aktywności w stanie wojennym, powiedzmy „obywatelskiej”, był zbiór tekstów „Raport z oblężonego miasta”.  Niezwykle ważne świadectwo tamtego czasu, lęków, mentalności zwyczajnych-niezwyczajnych bohaterów nowel. 

Ten bardzo niezależny, osobny pisarz nie szczędził napomnień także ludziom identyfikującym się z NSZZ „Solidarność”, właśnie w ramach owej uczciwości intelektualnej. Świadczą o tym chociażby słowa: „Powstała warstwa ludzi wywodzących się z „S”, która żyje w innym świecie i patrzy już inaczej na rzeczywistość. Oni weszli w szacowny krąg nowych elit. Ich sposób widzenia jest skrzywiony przez własne ambicje, gry, plany. Przeszłość traktują jako przedmiot manipulacji dla własnych celów. Oni są już inni. Liczy się tylko zimna, wykalkulowana ocena przeszłości z myślą o własnej przyszłości. Oni nie znaleźliby wspólnego języka z robotnikami” (pewnie z dużą częścią nauczycieli – też nie)

 

x.

 

                Przy Tadeuszu Konwickim słowo „pisarz, prozaik” jest nie do końca trafne, gdyż był również znakomitym reżyserem. Świetny był „Ostatni dzień lata” (Grand Prix w Wenecji), a także „Salto”, „Zaduszki”, „Jak daleko stad jak blisko” z koncertem aktorskim duetu: Zbigniew Cybulski i Andrzej Łapicki. Jak dobrze się stało, że sfilmował „Dziady” Adama Mickiewicza. „Lawa” jest i hołdem złożonym wieszczowi, który dzieciństwo i młodość spędzał na tak bliskiej Konwickiemu wileńszczyźnie, ale i Gustawowi Holoubkowi. W sposób niepowtarzalny mówi „Wielką Improwizację”, tę samą, która tak budziła młodych Polaków na przełomie 1967 i 1968 roku. Ma swój niepowtarzalny klimat „Dolina Issy” na podstawie prozy Czesława Miłosza, czy jego powieść „Kronika wypadków miłosnych” sfilmowana przez Andrzeja Wajdę, gdzie też miesza się porządek realny i metafizyczny, życia i śmierci, luster i odbić. 

Nie byłem jedynym, który czekał na kolejne jego powieści, począwszy od lat studenckich, czyli siedemdziesiątych XX wieku, jak na moją ulubioną książkę „Kalendarz i klepsydra”. Była takim cichym przewodnikiem dojrzewania do polskości, do męskości. Tak, bo jego proza upominała się o to, aby żyć godnie, aby ważyć słowa, mieć w sobie szczyptę autoironii, która pozwala nie być bufonem, przekłuwać różne balony wmówień. Taka trudna, ale jednak jasność wewnętrzna – w opozycji do szarości pejzażu Warszawy z czasów PRL-u, spustoszenia wśród „wydrążonych” ludzi. W tym wszystkim radził, jak w „Senniku współczesnym”,  zachować odrębność, swój szlak, nie dać się wchłonąć, mieć swój indywidualny ton. Co ciekawe, odmawiał podpisywania listów stricte politycznych, ale w obronie ludzi, czy ukazania prawdy mordu katyńskiego – udzielał poparcia.

Nie ma co ukrywać, że stał się jeszcze większą legendą, gdy przed sierpniem 1980 roku wydał w obiegu niezależnym „Kompleks Polski”, a potem „Małą Apokalipsę” (weszła do kanonu lektur). Wszędzie – spustoszenia wśród ludzi, obraz szarości. Ale, co ciekawe, już przed sierpniem ’80 w „Kompleksie polskim” wskazywał na zagrożenie wmontowania człowieka w tryby propagandy, że ludzie opozycji mogą być takimi samymi aparatczykami jak ci „państwowi”. Etatowi, zrutynizowani. Trzeba mieć wielką intuicję, wiedzę o człowieku, aby już wtedy przewidzieć to, czego boleśnie doświadczamy w Wolnej Polsce? To jest ta odtwarzająca się lekcja płynąca z „Balu u senatora” z „Dziadów” Mickiewicza. To jest ten gen sprzedajności, potrzeby duchowego zniewolenia, który wciąż się odtwarza w części z nas, Polaków… 

Demaskował, mniej walczył – też budził do refleksji. Ujmował jego ironiczno-dowcipny styl, dystans do samego siebie (taka była pozycja narratora powieści). Pokazywał znaczenie polskiej wielokulturowości, metafizyczną symbiozę Kościołów – Katolickiego, Cerkwi prawosławnej, meczetu tatarskiego, zboru luterańskiego, synagogi żydowskiej. Do tych ostatnich wyznawców czuł jakiś dodatkowy sentyment wynikający chyba ze świadomości dramatu holocaustu. Stąd w jego powieści „Bohiń” pojawia się nieznany dziadek żydowskiego pochodzenia.

 

x.

 

Obaj byli z tradycji Żeromskiego, Conrada. Gdzieś czuło się ten imperatyw odpowiedzialności, walki. Kontrują to często ironią, realizmem, ale wyczuwa się przesłanie, że w życiu nie wolno zdezerterować. Jak Roman Traugutt, który mówi do żony w „Kompleksie Polskim”: „Nie wiem, czy był sens. Wiem, że był mus (…) Nie ma innej drogi, jeśli nie chcemy nikczemnieć, skarleć i umrzeć we wzgardzie innych ludów”. Czytanie takich a nie innych słów w 1977 roku musiało w nas coś budzić. Wiercić nasz spokój, pokusę wyboru tzw. małej stabilizacji. Mimo ucieczki przed patosem. Być osobno, ale zachować umiar, nie robić świństw. „Być wolnym w zniewoleniu” jak mówiła bohaterka „Bohinia”. To była cienka linia, ale ją wyczuwaliśmy. Lektura była więc także naszym zobowiązaniem.

To z tych lektur brały się inspiracje do obrony zabitego studenta Pyjasa, pomoc w organizacji Studenckich Komitetów Solidarności, udział w pochodach 3 maja czy 11 listopada.

Dla obu osoba – człowiek przestał być sacrum. Odziera się go z tajemnicy, tabu. Człowiek staje się nie podmiotem a przedmiotem różnego rodzaju obróbki, wmówień socjotechnicznych. W miejsce indywidualności jest jakaś anonimowa zbiorowość.

Ciekawa jest uwaga Konwickiego, który mówił: „Mam gorącą głowę i zimne serce  - ja zawsze czułem się nie do końca zaangażowany”. Była w tym podwójność widzenia. Jakby był gdzieś między, bez poczucia zakorzenienia, ze swoją Kolonią Wileńską już tylko w wyobraźni. I zawsze osobny.

 

Koniec cz. I.

 

Wojciech Książek

(Przewodniczący „Solidarności” oświatowej w regionie gdańskim, wiceminister edukacji narodowej w latach 1997-2001)

 

Aneks:

SPIS LEKTUR

– LO (matura – poziom podstawowy i rozszerzony) oraz Szkoły Podstawowe i gimnazjum (łącznie z podanymi wtedy wykreśleniami):

 

WYKAZ LEKTUR

NA PODSTAWIE ROZPORZĄDZENIA   MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ

 z dnia 29 sierpnia 2008 r.

I. Lektury dla klas I-III

II. Lista lektur z języka polskiego obowiązujących na maturze.

I. Kształcenie w zakresie podstawowym:

1. Literatura polska:

Bogurodzica w kontekście poezji średniowiecznej;

Jan Kochanowski - pieśni, treny (wybór);

poezja baroku (wybór);

Ignacy Krasicki - satyry i liryki (wybór);

Adam Mickiewicz - Pan Tadeusz, Dziady cz. III;

wybrane sceny z dramatów romantycznych /w tym utwory Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego/

wybór poezji romantycznej (w tym utwory Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Cypriana Kamila Norwida);

Bolesław Prus - Lalka;

Eliza Orzeszkowa - Nad Niemnem /fragmenty/

wybór nowel pozytywistycznych

Henryk Sienkiewicz - wybrana powieść

 wybór poezji młodopolskiej;

Stanisław Wyspiański - Wesele;

Władysław Stanisław Reymont - Chłopi, tom I: Jesień;

Stefan Żeromski - Ludzie bezdomni, Przedwiośnie

Witold Gombrowicz - fragmenty prozy;

wybrany utwór z prozy polskiej XX wieku / w tym utwór Sławomira Mrożka i Tadeusza Różewicza;

Tadeusz Borowski - wybrane opowiadania;

Gustaw Herling-Grudziński - Inny świat;

wybór poezji XX wieku: (w tym utwory Bolesława Leśmiana, Leopolda Staffa, Juliana Tuwima, Marii Pawlikowskiej - Jasnorzewskiej, Czesława Miłosza, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Zbigniewa Herberta, Tadeusza Różewicza, Mirona Białoszewskiego, Wisławy Szymborskiej, Stanisława Barańczaka, ks. Jana Twardowskiego);

wybrane fragmenty prozy dokumentalnej (reportaż, dziennik, pamiętnik) i eseistycznej;

utwory współczesne zaproponowane przez uczniów i nauczyciela;

Inne teksty kultury ( filmy, spektakle teatralne, utwory muzyczne, obrazy, słuchowiska, programy telewizyjne, teksty prasowe).

2. Literatura powszechna:

wybrany klasyczny dramat starożytnej Grecji;

Horacy - wybór pieśni;

William Szekspir - wybrany dramat;

Molier - wybrana komedia;

Johann Wolfgang von Goethe - Cierpienia młodego Wertera;

wybrana europejska powieść XIX wieku;

Joseph Conrad - wybrany utwór;

wybrana powieść XX wieku

 

Lektura przykładowa:

Piotr Skarga - Kazania sejmowe (wybór);

Ignacy Krasicki - Pieśń: Hymn do miłości Ojczyzny,

Stanisław Staszic - Przestrogi dla Polski (fragmenty);

 Adam Mickiewicz - Konrad Wallenrod;

Juliusz Słowacki - Kordian;

Zygmunt Krasiński - Nie-Boska komedia (wybrane sceny), Listy (wybór);

Henryk Sienkiewicz - Quo vadis, Potop;

Maria Dąbrowska - Noce i dnie;

Brunon Schulz - Sklepy cynamonowe (wybrane opowiadania);

Zofia Nałkowska - Granica;

Sławomir Mrożek - Tango;

Zofia Kossak-Szczucka - Pożoga *

Tadeusz Borowski - Pożegnanie z Marią (wybrane opowiadania);

Witold Gombrowicz - Ferdydurke;

Jan Paweł II - Pamięć i tożsamość;

 Ryszard Kapuściński - Cesarz;

abp Kazimierz Majdański - Będziecie Moimi świadkami..*.lub kardynał Stefan Wyszyński - Zapiski więzienne;

Sofokles - Król Edyp;

William Szekspir - Makbet;

Molier - Świętoszek;

Daniel Defoe - Robinson Crusoe;

Fiodor Dostojewski - Zbrodnia i kara;

Joseph Conrad - Lord Jim;

C. S. Lewis - Listy starego diabła do młodego*;

George Orwell - Folwark zwierzęcy.

Nauczyciel może wybrać utwory niewymienione w wykazie "Lektura przykładowa"

Kształcenie w zakresie rozszerzonym:

 

1. Literatura polska:

Jan Kochanowski - Treny;

wybrany dramat romantyczny Juliusza Słowackiego lub Zygmunta Krasińskiego;

Witold Gombrowicz - Trans-Atlantyk;

Maria Kuncewiczowa - Cudzoziemka;

Stanisław Ignacy Witkiewicz - Szewcy;

 

2. Literatura powszechna:

Dante Alighieri - Boska Komedia (fragmenty Piekła);

Johann Wolfgang von Goethe - Faust  /fragmenty/;

Franz Kafka - Proces;

Michaił Bułhakow - Mistrz i Małgorzata;

Lektura przykładowa:

 

Henryk Rzewuski - Pamiątki Soplicy (wybór);

Hanna Malewska - Sir Tomasz More odmawia*;

Wiesław Myśliwski - Kamień na kamieniu lub Antoni Libera - Madame*;

wybrany utwór polskich pisarzy emigracyjnych (Andrzeja Bobkowskiego*  i Józefa Mackiewicza*);

Włodzimierz Odojewski - Zasypie wszystko, zawieje.

Święty Augustyn - Wyznania (fragmenty)*;

Platon - Obrona Sokratesa*.

Nauczyciel może wybrać utwory niewymienione w wykazie "Lektura przykładowa"

* Niebieską czcionką zaznaczono książki aktualnie niedostępne w bibliotece szkolnej

 

W 2008 roku (pierwszy rok rządów koalicji PO-PSL) wykreślono lub przeniesiono do literatury przykładowej):

-> Jan Dobraczyński, Listy Nikodema

-> Jan Paweł II, Pamięć i Tożsamość

-> abp Kazimierz Majdański, Będziecie moimi świadkami...

-> Ryszard Kapuściński, Cesarz

Literatura powszechna:

• Wybrany klasyczny dramat starożytnej Grecji (w 2007 roku: Sofokles, Król Edyp);

• Horacy - wybór pieśni;

• William Szekspir - wybrany dramat (w 2007: Makbet);

• Molier - wybrana komedia (w 2007: Świętoszek);

• Johann Wolfgang von Goethe - Cierpienia młodego Wertera;

• Wybrana europejska powieść XIX wieku;

• Joseph Conrad - wybrany utwór (w 2007: Lord Jim); wybrana powieść XX wieku.

 

W 2008 roku wykreślono (przeniesiono do literatury przykładowej):

-> George Orwell, Folwark Zwierzęcy

-> Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i Kara

-> Clive Staples Lewis, Listy starego diabła do młodego

Lektura przykładowa:

• Piotr Skarga – Kazania sejmowe (wybór);

• Ignacy Krasicki – Pieśń: Hymn do miłości Ojczyzny;

• Stanisław Staszic – Przestrogi dla Polski (fragmenty);

• Adam Mickiewicz – Konrad Wallenrod;

• Juliusz Słowacki – Kordian;

• Zygmunt Krasiński – Nie-Boska komedia (wybrane sceny), Listy (wybór);

• Henryk Sienkiewicz - Quo vadis, Potop;

• Maria Dąbrowska – Noce i dnie;

• Bruno Schulz – Sklepy cynamonowe (wybrane opowiadania);

• Zofia Nałkowska – Granica;

• Sławomir Mrożek - Tango;

• Zofia Kossak-Szczucka - Pożoga;

• Tadeusz Borowski - Pożegnanie z Marią (wybrane opowiadania);

• Witold Gombrowicz – Ferdydurke;

• Jan Paweł II – Pamięć i tożsamość;

• Ryszard Kapuściński – Cesarz;

• abp Kazimierz Majdański – Będziecie Moimi świadkami…;

• Kardynał Stefan Wyszyński – Zapiski więzienne;

• Sofokles – Król Edyp;

• William Szekspir - Makbet;

• Molier - Świętoszek;

• Daniel Defoe – Robinson Crusoe;

• Fiodor Dostojewski – Zbrodnia i kara;

• Joseph Conrad – Lord Jim;

• C.S. Lewis - Listy starego diabła do młodego;

• George Orwell – Folwark zwierzęcy.

 

 II. *Lista lektur z języka polskiego obowiązujących na maturze

 

Lektury do matury z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014

KLASY 1, 2 i 3 LICEUM

Poziom podstawowy – literatura polska

Kl. 1

1) Biblia - wybór: Księga Koheleta, Księga Hioba, Pieśń nad Pieśniami, Apokalipsa św. Jana, wybrana przypowieść

2) Jan Parandowski - Mitologia –wybór, m.in.: mit o Prometeuszu, mit o stworzeniu świata, mit o wojnie trojańskiej, mit o Apollo i Dionizosie, mit o Labdakidach, mit o Demeter i Korze

3) Bogurodzica w kontekście poezji średniowiecznej

4) Jan Kochanowski - Treny, pieśni (wybór)

5) Jan Chryzostom Pasek - Pamiętniki – fragmenty

6) Jan Andrzej Morsztyn, Daniel Naborowski, Wacław Potocki – wybór wierszy

7) Ignacy Krasicki – satyry (wybór), Hymn do miłości ojczyzny

Literatura powszechna

8) Sofokles – Król Edyp

9) Horacy – wybór pieśni Sofokles, Antygona, Król Edyp

10) Dzieje Tristana i Izoldy

11) Pieśń o Rolandzie

12) William Shakespeare – Makbet lub Hamlet

13) Molier – Świętoszek

14) Miguel Cervantes, Don Kichote - fragmenty

15) Albert Camus – Dżuma

 

Kl. 2

 

1) Adam Mickiewicz – Pan Tadeusz

2) Adam Mickiewicz – Dziady cz. IV,  cz. III

3) Juliusz Słowacki – Kordian

4) Adam Mickiewicz – wybór wierszy (m. in. Sonety, Romantyczność)

5) Juliusz Słowacki – wybór wierszy

6) Cyprian Kamil Norwid – wybór wierszy

7) Bolesław Prus – Lalka

8) Eliza Orzeszkowa – Nad Niemnem – fragmenty: przy mogile Jana i Cecylii, przy mogile powstańców

9) Eliza Orzeszkowa – Gloria victis

10) Maria Konopnicka – Mendel Gdański

11) Bolesław Prus – Kamizelka

12) Henryk Sienkiewicz – Potop

13) Kazimierz Przerwa-Tetmajer – wybór wierszy

14) Jan Kasprowicz – wybór wierszy

15) Leopold Staff – wybór wierszy z różnych epok

16) Stanisław Wyspiański – Wesele

17) Władysław Stanisław Reymont – Chłopi (t. I)

18) Stefan Żeromski – Ludzie bezdomni lub Wierna Rzeka, lub Echa leśne

Literatura powszechna

19) Johann Wolfgang Goethe – Cierpienia młodego Wertera

20) Fiodor Dostojewski – Zbrodnia i kara lub Łagodna

21) Joseph Conrad – Jądro ciemności

 

 

Kl. 3

 

1) Stefan Żeromski – Przedwiośnie

2) Witold Gombrowicz – Ferdydurke

3) Zofia Nałkowska – Granica

4) Bolesław Leśmian, Julian Tuwim, Julian Przyboś, Jan Lechoń, Józef Czechowicz, Konstanty Ildefons Gałczyński – wybór wierszy

5) Bruno Schulz – wybrane opowiadanie

6) Maria Pawlikowska-Jasnorzewska – wybór wierszy

7) Jarosław Iwaszkiewicz- wybrane opowiadanie

8) Tadeusz Borowski – Pożegnanie z Marią (Pożegnanie z Marią, U nas, w Auschwitzu…, Proszę państwa do gazu, Bitwa pod Grunwaldem)

9) Gustaw Herling-Grudziński – Inny świat

10) Krzysztof Kamil Baczyński – wybór wierszy

11) Tadeusz Różewicz – wybór wierszy

12) Zbigniew Herbert – wybór wierszy

13) Miron Białoszewski – wybór wierszy

14) Wisława Szymborska – wybór wierszy

15) Stanisław Barańczak, Adam Zagajewski, Ewa Lipska – wybór wierszy

16) ks. Jan Twardowski – wybór wierszy

17) Sławomir Mrożek – Tango

18) Hanna Krall  – Zdążyć przed Panem Bogiem

19) Czesław Miłosz – wybór wierszy

20) Ryszard Kapuściński – Podróże z Herodotem (fragmenty)

 Uwaga: wymagana jest także znajomość kontekstów biblijnych, antycznych i innych.

 

Poziom rozszerzony – jak na poziomie podstawowym, a ponadto:

Literatura polska

1) Jan Kochanowski – Treny

2) Juliusz Słowacki – Kordian

3) Witold Gombrowicz – Trans-Atlantyk

4) Maria Kuncewiczowa – Cudzoziemka

5) Stanisław Ignacy Witkiewicz – Szewcy

6) Wybrany wiersz z romantycznej poezji europejskiej

7) Zygmunt Krasiński – Nie-Boska komedia

8) Gustaw Herling Grudziński – Wieża

9) Tadeusz Konwicki – Mała apokalipsa

10) Jerzy Pilch – Spis cudzołożnic

11) Czesław Miłosz – Rodzinna Europa (wybrany esej)

12) Zbigniew Herbert - wybrany esej

12) ks. Józef Tischner - wybrany esej

13) Witold Gombrowicz – Dzienniki (fragmenty)

14) Jan Paweł II – Tryptyk Rzymski

 

Literatura powszechna

1) Dante - Boska Komedia – fragmenty Piekła

2) Jan Wolfgang – Goethe Faust – część I: fragmenty sceny w pracowni (rozmyślania Fausta o sobie i swoim życiu, rozmowa z Mefistofelesem)

3) George Byron - Giaur

4) Franz Kafka – Proces

5) Michaił Bułhakow – Mistrz i Małgorzata

6) Balzac – Ojciec Goriot

7) Umberto Eco – Imię róży (fragmenty)

8) Wybrane wiersze XX-wiecznych poetów europejskich

Uwaga: tematy na poziomie rozszerzonym będą zobowiązywać do analizy i interpretacji utworów spoza wyżej wymienionych, ale utrzymanych w znanej uczniom poetyce lub konwencji.

 

 

III. SZKOŁA PODSTAWOWA

KL 4-6: Teksty kultury poznawane w całości – nie mniej niż 4 pozycje książkowe w roku szkolnym oraz wybrane przez nauczyciela teksty o mniejszej objętości (tłustym drukiem oznaczono pozycje, które były obecne również w kanonie przyjętym w 2007 roku):

• Frances Hodgson Burnett, Tajemniczy ogród;

• Jan Brzechwa, Akademia Pana Kleksa;

• Carlo Collodi, Pinokio;

• Roald Dahl, Charlie i fabryka czekolady;

• Antonina Domańska, Historia żółtej ciżemki;

• Irena Jurgielewiczowi, Ten obcy;

• Stanisław Lem, Bajki robotów;

• Clive Staples Lewis Lew, Czarownica i stara szafa;

• Astrid Lindgren, Bracia Lwie Serce;

• Kornel Makuszyński, Szatan z siódmej klasy;

• Aleksander Minkowski, Dolina Światła;

• Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni;

• Lucy Maud Montgomery, Ania z Zielonego Wzgórza;

• Edmund Niziurski – wybrana powieść (np. Niewiarygodne przygody Marka Piegusa, Sposób na Alcybiadesa);

• Joanna Olech, Dynastia Miziołków;

• Joanna Onichimowska – wybrana powieść (np. Duch starej kamienicy, Daleki rejs);

• René Goscinny, Jean-Jacques Sempé, Mikołajek (wybór opowiadań z dowolnego tomu);

• Henryk Sienkiewicz, W pustyni i w puszczy;

• Alfred Szklarski – wybrana powieść (np. Tomek w krainie kangurów);

• Dorota Terakowska, Władca Lewawu;

• Mark Twain, Przygody Tomka Sawyera;

• John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem;

• Juliusz Verne, W 80 dni dookoła świata;

• Moony Wicher, Dziewczynka z szóstego księżyca;

• wybór mitów greckich, baśni i legend;

• wybór kolęd; wybór pieśni patriotycznych;

• wybór poezji, w tym utwory dla dzieci i młodzieży;

• film i widowisko teatralne z repertuaru dziecięcego;

• wybrane programy telewizyjne

W 2008 r. wykreslono:

-> Daniel Defoe, Robinson Crusoe

-> Karol Bunsch, Dzikowy skarb (fragmenty)

-> Rudyard Kipling, Księga Dżungli

-> Józef Ignacy Kraszewski, Stara Baśń (fragmenty)

-> Zbigniew Nienacki, Pan Samochodzik i Templariusze

-> J.R.R. Tolkien, Władca Pierścieni

-> ks. Jan Twardowski, Zeszyt w kratkę

 

 

IV. SPIS LEKTUR: GIMNAZJUM

Teksty poznawane w całości – nie mniej niż 5 pozycji książkowych w roku szkolnym oraz wybrane przez nauczyciela teksty o mniejszej objętości, przy czym nie można pominąć autorów i utworów oznaczonych gwiazdką (tłustym drukiem oznaczono pozycje obecne również w kanonie z 2007 roku):

 

• Jan Kochanowski – wybrane fraszki, Treny (V, VII, VIII)*;

• Ignacy Krasicki – wybrane bajki*;

• Aleksander Fredro Zemsta*;

• Adam Mickiewicz – *Dziady cz. II,

• Henryk Sienkiewicz – wybrana powieść historyczna (Quo vadis, Krzyżacy lub Potop)*;

• William Szekspir, Romeo i Julia;

• Molier, Świętoszek lub Skąpiec;

• Adam Mickiewicz – wybrana ballada, Reduta Ordona;

• Bolesław Prus (w 2007 roku wskazywano nowelę Kamizelka) lub Eliza Orzeszkowa – wybrana nowela;

• Aleksander Kamiński - Kamienie na szaniec lub Arkady Fiedler Dywizjon 303;

• Utwór podejmujący problematykę Holokaustu, np. wybrane opowiadanie Idy Fink;

• Konstanty Ildefons Gałczyński – wybrane utwory;

• Stanisław Lem – wybrane opowiadanie;

• Sławomir Mrożek – wybrane opowiadanie;

• Antoine de Saint Exupéry - Mały Książę;

• Wybrana powieść przygodowa;

• Wybrana młodzieżowa powieść obyczajowa (np. Małgorzaty Musierowicz, Doroty Terakowskiej lub innych współczesnych autorów podejmujących problematykę dojrzewania);

• Wybrany utwór fantasy (np. Ursuli Le Guin, Johna Ronalda Reuela Tolkiena, Andrzeja Sapkowskiego); Wybrany utwór detektywistyczny (np. Arthura Conan Doyle'a lub Agaty Christie);

• Wybrane opowiadanie z literatury światowej XX w. (inne niż wskazane wyżej);

• Wybrana powieść współczesna z literatury polskiej i światowej (inna niż wskazana wyżej);

• Inne pozycje książkowe wskazane przez nauczyciela lub zaproponowane przez uczniów (przynajmniej jedna rocznie).

Wybrane wiersze następujących poetów XX w.:

• Maria Pawlikowska-Jasnorzewska,

• Kazimierz Wierzyński,

• Julian Tuwim,

• Czesław Miłosz,

• ks. Jan Twardowski,

• Wisława Szymborska,

• Zbigniew Herbert;

Teksty poznawane w całości lub w części (decyzja należy do nauczyciela):

• Homer Iliada i Odyseja lub Jan Parandowski Przygody Odyseusza;

• Pieśń o Rolandzie;

• Juliusz Słowacki Balladyna;

• Miron Białoszewski Pamiętnik z powstania warszawskiego;

• Ryszard Kapuściński – wybrany utwór.

• Biblia (opis stworzenia świata i człowieka z Księgi Rodzaju, przypowieść ewangeliczna, hymn św. Pawła o miłości);

• Wybrane mity greckie.

Wybór publicystyki z prasy i innych środków społecznego przekazu; wybrany komiks;

wybrane programy telewizyjne.

 

W 2008 r. wykreślono:

-> Sofokles, Antygona

-> Miguel Cervantes, Don Kichot (fragmenty)

-> Karol Dickens, Opowieść Wigilijna

-> Antoni Czechow, Śmierć urzędnika

-> Ernest Hemingway, Stary człowiek i morze

-> Adam Mickiewicz, Ballady i romanse, Pan Tadeusz (fragmenty)

-> Stefan Żeromski, Syzyfowe Prace

-> Zofia Kossak-Szczucka, Bursztyny

-> Poezja: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, ks. Jana Twardowskiego

-> przykłady literatury biograficznej i pamiętnikarskiej

-> przykład literatury regionalnej


Autor bloga

ksiazek

Wojciech Książek

Przewodniczący „Solidarności” oświatowej Regionu Gdańskiego, Wiceminister Edukacji Narodowej w latach 1997-2001

CS145fotMINI

Czas Stefczyka 145/2017

PDF (8,85 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook