Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

Jaka ma być polska szkoła XXI wieku?

17.01.2015

Myślę, że nie tylko ja łapię się co jakiś czas na tym, iż w powodzi różnych spraw i sprawek, informacji i informacyjek – chociażby dotyczących edukacji - tracę widzenie całości. Owych celów podstawowych, które mają ją, a przynajmniej powinny, konstytuować.

- Po co jest szkoła? - Wydaje się, że jest to pytanie zasadnicze w sytuacji, gdy już przez wieki państwa, społeczeństwa, rodziny inwestowały w różnie pojmowaną edukację. Wiąże się z nim niezwykle ważne pytanie pomocnicze:

- Jaki ma być Polak – absolwent szkoły? – Tak naprawdę od odpowiedzi na to pytanie w dużej mierze powinna zależeć sfera programowa szkoły, pamiętając też o styku ze szkolnictwem wyższym i ustawicznym. Kolejnym z ważnych jest:

- Dla kogo jest szkoła? – Teoretycznie odpowiedź jest prosta: dla dzieci i młodzieży. W ostatnich latach dochodzi tzw. szkoła trzeciego wieku, czyli dla osób starszych. Też dla ludzi pracujących, różnych form edukacji ustawicznej, które realizują zasadę kształcenia – nie na całe życie, a przez całe życie. Wiąże się z tym pytanie:

- Czyja jest szkoła? – To pytanie wkracza już w sferę spraw właścicielskich-finansowych, tego co nazywamy uspołecznieniem oświaty. Bo wiąże się z nim pytanie pomocnicze:

- Ile w polskiej szkole ma być państwa, samorządów terytorialnych, ile rodziców uczniów? – Ten problem zapewnienia równowagi edukacyjnego stołu – praw i obowiązków głównych filarów oświaty: rodziców i uczniów – nauczycieli i dyrektorów – nadzoru kuratoryjnego – organów prowadzących (w większości samorządy terytorialne), należy do kluczowych. Ważne jest dążenie do zachowania RÓWNOWAGI między tymi partnerami, inaczej sytuacja stanie się niejasna. Dotyczy to tym bardziej osób, które kontaktują się bezpośrednio z uczniami, stąd też ważne pytanie:

- Jaka ma być ranga zawodu nauczyciela w polskiej szkole? – Tu odpowiedzi bywają różne, czasami krzywdzące, czy pomniejszające ten wysiłek. Krytycy chyba za mało starają się odpowiedzieć sobie na pytanie: 

- Czy dalej aktualna jest podstawowa triada oświatowa: Kształcenie- Wychowanie – Opieka? – Jeżeli tak, a przecież zdajemy sobie sprawę, że tak, to ogrom zadań stojących przed polskim nauczycielem-wychowawcą jest nie do przecenienia. Tym bardziej, że – mówiąc inaczej – czyż nie jest zadaniem szkoły – a więc i nauczycieli – pomoc w odpowiedzi uczniom na pytania:

- KIM JESTEM? – Czyli pomocy w rozpoznaniu przez nich swoich korzeni rodzinnych, narodowych, związanych z poznaniem historii, dziedzictwa kulturowego. I z tym związane pytanie drugie:

- JAK MAM ŻYĆ? – To jest ta próba przypięcia młodemu człowiekowi skrzydeł do lotu w dorosłe życie. Oczywiście pamiętające, że szkoła nie zastąpi, a jest uzupełnieniem wychowania domowego, środowiskowego. 

Myślę, że warto pamiętać o jeszcze jednym, zdaje się głównym pytaniu: – Na ile w polskiej szkole gwarantowana jest podmiotowość relacji-spotkania ucznia i nauczyciela? – Bo człowiek w szkole – uczeń i nauczyciel są najważniejsi. Pozostała część, czyli także dyrektorzy, administracja i obsługa szkolna, urzędnicy organów prowadzących, nadzoru pedagogicznego, powinna spełniać rolę służebną wobec tego spotkania ucznia i mistrza. Także minister tym bardziej, że to słowo po łacinie znaczy „sługa, służący”. Oj, chyba nie wszyscy o tym pamiętają.

I tak naprawdę, dopiero od odpowiedzi na te pytania powinny zależeć projekty, decyzje już bardziej szczegółowe, które odnoszą się do pytania najbardziej ogólnego, czyli: Jak ma wyglądać polska szkoła w XXI wieku?

Wojciech Książek

Ps. W najbliższym odcinku blogu przedstawię założenia projektu strategii edukacyjnej dla województwa pomorskiego, którą kiedyś napisałem. Tam też sformułowałem trzy pytania ogólne. Widzę, że pomimo upływu czasu, zalewu nowomowy europejskiej, pod którą pisze się różne programy, aby uzyskać środki finansowe, pozostają aktualne w sferze idei… 

W. Książek - Teksty na blog (odc. 102 – I 2015): SKOK Stefczyka: www.stefczyk.info/blogi

Autor bloga

ksiazek

Wojciech Książek

Przewodniczący „Solidarności” oświatowej Regionu Gdańskiego, Wiceminister Edukacji Narodowej w latach 1997-2001

CS139fotoMINI

Czas Stefczyka 139/2017

PDF (4,73 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook