Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

W tragiczną rocznicę o barierach wejścia i rozwoju organizacji gospodarczych

17.09.2013

Czy choroby organizacyjne trapiące naszą państwowość są efektem braku wiedzy co do konieczności budowy infrastruktury wzrostu w naszym kraju?

W dniu dzisiejszej rocznicy agresji Rosji i Niemiec na Polskę mamy szczególne wsparcie ze strony dzisiejszego patrona Szczęsnego Felińskiego, który zaznał ból utraty własnej państwowości. Diagnozując przyczyny upadku własnej państwowości warto sięgnąć do diagnozy wykorzystującej wnioski wypływające z opracowań Organization Economics (Industrial Economics) jak i Organizational Ecology, starające się odpowiedzieć na pytanie, w jakich warunkach organizacje powstają, rozwijają się i zanikają. O ile dzisiaj zastanawiamy się nad przyczynami kolejnego w historii osłabienia Polski, to wydaje się że ważnym może okazać się diagnoza przyczyn osłabienia organizacji gospodarczych w kraju i wpływ tego faktu na likwidację organizacyjną całego państwa. Jedną z kluczowych przyczyn jest brak konstrukcji infrastruktury wzrostu, zarówno tej materialnej, jak i tej miękkiej w postaci właściwej wiedzy potencjalnych pracowników, jak i regulacji nastawionych na promowanie przedsiębiorczości i rozwój organizacji gospodarczych.

Z tymi wyzwaniami w dniu dzisiejszym w gmachu Senatu RP starali się zmierzyć uczestnicy konferencji Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi i Komisji Budżetu i Finansów Senatu współorganizowanej przez "Szanse i bariery dla rozwoju Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych na przykładzie rolnictwa”. Wydaje się że bolączki innych sektorów właściwie oddają perypetie TUWów w procesie dążenia do przełamania, nie tylko rynkowych ale i biurokratycznych barier hamujących procesy konwergencji. W tym kontekście współorganizator Fundację Wspierania Ubezpieczeń Wzajemnych, był o tyle istotny aby w sytuacji znaczącego zapotrzebowania na usługi ze strony TUWów, braku efektu skali i znaczących wymogów regulacyjnych doprowadzić do ich zaistnienia. W sytuacji kiedy do powodzenia tych inicjatyw kluczowym staje się współpraca z funkcjonującą instytucją ubezpieczeniową, u której można outsorsingować znaczną część usług, w połączeniu z organizacją non-profit pomagającą przygotować biznes plan i konieczne dokumenty niezbędne w KNFie. Celem konferencji była z jednej strony diagnoza obecnego stanu możliwości rozwojowych dla towarzystw ubezpieczeń wzajemnych w Polsce, a z drugiej ocena ogólnego stanu prawnego i możliwości zmian legislacyjnych ułatwiających rozwój tych niekomercyjnych form ubezpieczeń. W trakcie konferencji omówione zostały także perspektywy rozwoju tych przedsiębiorstw wiążące się z wdrożeniem regulacji europejskich - dyrektywy Solvency II.

Mimo iż w latach przedwojennych w Polsce działało 300 towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, co stanowiło 60 % rynku, to obecnie stanowią one zaledwie 2% w całości, a najmniejszych podmiotów na rynku praktycznie nie ma. O tym że perspektywy rozwoju tego rynku są olbrzymie świadczyć może fakt, że forma zabezpieczeń w towarzystwach ubezpieczeń wzajemnych jest popularna w wysokorozwiniętych krajach. I tak o ile udział ubezpieczeń wzajemnych w światowym rynku ubezpieczeniowym wynosi 26%, a 6 na 10 największych ubezpieczycieli to TUWy. Ponadto w Finlandii TUWy stanowią 70 % rynku ubezpieczeń, podczas gdy w Holandii 50 %, a w Japonii 42 %. Są to instytucje które warto wspierać gdyż ich funkcjonowanie zapewnia swoim członkom nie tylko bezpieczeństwo ubezpieczeniowe, ale również buduje tak ważne więzi i zaufanie społeczne.  O roli instytucji wzajemnościowych w rozwoju lokalnych społeczności mówił senator Grzegorz Bierecki, z którego to inicjatywy została powołana do życia Fundacja Wspierania Ubezpieczeń Wzajemnych promująca instytucje towarzystw ubezpieczeń wzajemnych oraz wspierająca rozwój rynku TUW-ów. O tym jak ważne jest to wsparcie dla powstania tych instytucji mówią analizy Agencji Ratingu Społecznego które przedstawiłem w wystąpieniu: „Ekonomiczno-finansowe aspekty rozwoju TUW.

Z przeprowadzonych przez ARS analiz wynika, że istnieje potencjał umożliwiający tworzenie nowych towarzystw ubezpieczeń wzajemnych w Polsce. Niemniej wiąże się to ze znaczącym wyzwaniem organizacyjnym. Wymaga ono z jednej strony solidarnego współdziałania grupy inicjatywnej, a z drugiej strony przygotowania kompletnej dokumentacji wymaganej przez Komisję Nadzoru Finansowego. Zbudowania struktury organizacyjnej zdolnej do obsługi procesu szacowania ryzyka, zawierania umów ubezpieczeniowych oraz wypłaty odszkodowań, zarządzania ryzykiem ubezpieczeniowym oraz lokatami TUW. Szczególnie atrakcyjna może być forma małego towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, bo ustawodawca nie stawia jego założycielom obowiązku zgromadzenia minimalnego kapitału. Utworzenie TUW pozwala wykorzystać środki pochodzące ze składki na pokrywanie przede wszystkim rzeczywistych kosztów związanych ze szkodami i w dłuższym okresie zbudować kapitał pozwalający na ograniczenie poziomu odprowadzanej składki. 

Niemniej o ile w początkowej fazie projektu niezbędne jest określenie podstawowych założeń biznesowych projektowanego TUW, opracowanie niezbędnej dokumentacji oraz zorganizowanie grupy inicjatywnej gotowej zawiązać towarzystwo to kluczowe jest również uzyskanie pozytywnej opinii ze strony KNFu. Z jednej strony mamy znaczący nakład pracy organizacyjnej, a z drugiej niepewność co do stanowiska urzędu nadzoru. Staje się to istotną barierą wejścia w przypadku małego TUWu, ale i innych inicjatyw gospodarczych. Wprawdzie do małego TUWu nie stosuje się regulacji dotyczącej wymaganego kapitału, ale KNF zastrzega sobie ostatnie słowo co do tego wymogu po lekturze biznesplanu. A wiadomo że z punktu widzenia urzędu nadzoru każda inicjatywa o tyle pewniej zabezpiecza zobowiązania, o ile więcej ją prowadzący wyłożą własnych środków, dlatego istotna w przezwyciężaniu tego typu barier wejścia jest właściwie przeprowadzony proces stanowienia norm prawnych. 

Udane objęcie usługą znaczącego rynku od początku działalności TUWu przyspiesza proces dywersyfikacji ryzyka, sukces inicjatywy jak i moment osiągnięcia wysokiego poziomu rezerw pozwalającego na obniżenie poziomu składki/podwyższenie wypłat odszkodowawczych, lub przeznaczenie nadwyżki na inne cele określone w statucie TUWu. Niemniej należy pamiętać że z punktu widzenia małego TUWu dyrektywa UE o zakazie dyskryminacji względem płci na równi z prawnym ograniczeniem zakresu usług ogranicza możliwość działania małego TUWu. A to dlatego że trudniej o dywersyfikację, a w przypadku długości życia kobiet uprawianie fikcji, może się zakończyć finansową klapą każdej inicjatywy ubezpieczeniowej.              

Niestety ale bariery wejścia nie ograniczają się jedynie na problemach z zafunkcjonowaniem małego TUWu, który to problem w znaczący sposób może zmitygować pomoc instytucji non profit finansującej utworzenia biznes planu jak i koniecznych działań logistycznych. TUW musi finansować zatrudnienie wielu specjalistów. Członkowie zarządu muszą mieć doświadczenie zawodowe i kwalifikacje akceptowalne dla KNF co może się okazać barierą zbyt wygórowaną i kosztowną, w sytuacji kiedy musi ich zatrudnić co najmniej dwóch, a może wg KNF trzech. Nie można również wyautsorsingować kontroli wewnętrznej jak i oceny ryzyka, jak i gromadzenia danych statystycznych. Akwizycję, szacowanie szkód, księgowość, usługi prawne i funkcję agenta transferowego można zakupywać u partnera strategicznego. Dlatego kluczowa jest budowa małego TUWu w oparciu o pomoc zewnętrzną, w celu ograniczenia kosztów działania TUW i konieczności budowania odrębnych kosztownych struktur.

W przypadku trudności w znalezieniu podmiotu który w opłacalny sposób pozwoliłby na reasekurację znaczących strat możliwością przewidzianego w statucie obowiązku wnoszenia przez członków dopłat w razie wystąpienia straty technicznej, jak i zmniejszenia świadczeń w sytuacji wyczerpania środków w przypadku wystąpienia masowej szkodowości. Niemniej opracowane biznes plany ukazują, że w przypadku udanego finansowo porozumienia z biznesowym partnerem strategicznym uda się przeznaczać zysk z działalności na tworzenie buforu kapitałowego, to już w przeciągu kilku lat poziom środków pozwala na niekorzystanie z tych kluczowych zapisów mitygujących nadzwyczajne wydarzenia. A długofalowym zamiarem małych TUW-ów powinno być takie wyznaczanie poziomu składek dla uczestników które byłyby równe ponoszonym wypłatom w ujęciu kilkudziesięcioletnim bez opłat za ryzyko i narzutów zysku. Terminowa realizacja tych planów pozwala w perspektywie pierwszych lat osiągnąć ubezpieczenia od nadzwyczajnych zdarzeń na założonym poziomie przy założeniu poziomu wypłat na poziomie 75% i 33%-owych wypłatach odszkodowań już w danym roku finansowym. Dlatego mimo znaczących wyzwań organizacyjno-finansowych spowodowanych brakiem efektu skali inicjatywę tworzenia małych TUWów w oparciu o inicjatywę instytucji u których można outsorsingować usługi i dokonywać reasekuracji należy wspierać jako ważne uzupełnienie budowania infrastruktury rynku finansowego. 

Przebieg dyskusji na konferencji ukazał, że rozwiązania legislacyjno-nadzorcze ograniczają w Polsce powstawanie i wzrost organizacji gospodarczych na przykładzie TUWów, co w sytuacji masowego ignorowania wymogów teorii Organizational ecology musi prowadzić do upadku całej naszej organizacji państwowej.

Dr Cezary Mech

Agencja Ratingu Społecznego

Autor bloga

mech

Cezary Mech

Dr Cezary Mech jest absolwentem IESE, byłym zastępcą szefa Kancelarii Sejmu, prezesem UNFE, podsekretarzem stanu w Ministerstwie Finansów, a obecnie prezesem ARS

CS141fotMINI

Czas Stefczyka 141/2017

PDF (4,89 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook