Jedynie prawda jest ciekawa

Gorące tematy:

O sporze ws. Trybunału Konstytucyjnego

09.03.2016

Zgodnie z art. 197 Konstytucji RP organizację Trybunału Konstytucyjnego oraz tryb postępowania przed Trybunałem określa ustawa.

Natomiast zgodnie z art. 195 ust. 1 Konstytucji RP Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji. W związku ze sporem o ostatnie działania Trybunału Konstytucyjnego szczególnego znaczenia nabiera wzajemna relacja między tymi dwiema normami Konstytucji RP. 

Nie budzi wątpliwości, że ustawa prawidłowo ogłoszona korzysta z domniemania konstytucyjnego i do jej wyeliminowania z porządku prawnego może dojść dopiero po ogłoszeniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (por. art. 190 ust. 3 zdanie pierwsze Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Ten inny termin w przypadku ustawy nie może przekraczać osiemnastu miesięcy. Zatem nie budzi na gruncie Konstytucji RP, że ustawa, co do której Trybunał Konstytucyjny stwierdzi jej niezgodność z Konstytucją RP będzie wywierać skutki prawne od dnia jej wejścia w życie do dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału, czyli do dnia jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw lub innego późniejszego dnia określonego przez Trybunał, przypadającego nie później niż 18 miesięcy od dnia ogłoszenia orzeczenia Trybunału (por. art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji RP).

Jak w tym kontekście należy rozumieć relację między art. 197 i art. 195 ust. 1 Konstytucji RP. Wbrew pozorom między tymi normami nie ma żadnej sprzeczności. Art. 197 Konstytucji dotyczy organizacji i trybu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym i upoważnia ustawodawcę zwykłego do jego określenia. Oznacza to, że Trybunał Konstytucyjny obowiązany jest stosować ustawowe przepisy dotyczące jego organizacji i trybu postępowania określone w ustawie zwykłej. Natomiast art. 195 ust. 1 wskazuje czym sędziowie Trybunału Konstytucyjnego procedując w sposób określony w ustawie zwykłej (czyli zgodnie z określonymi w niej zasadami jego organizacji i trybu postępowania) badają zgodność poszczególnych ustaw z Konstytucją RP. I w trakcie tej czynności podlegają wyłącznie Konstytucji. Skoro bowiem badają zgodność aktów prawnych z Konstytucją RP, to w swoim orzeczeniu nie mogą być związani ustawami, bo wówczas nie mogliby orzec o ich niezgodności z Konstytucją RP. Zatem art. 197 dotyczy trybu postępowania Trybunału Konstytucyjnego, a art. 195 ust. 1 podstaw orzekania. Oznacza to, że art. 195 ust. 1 nie stoi w sprzeczności z art. 197 Konstytucji RP, ani w żaden sposób go nie uchyla.

A to prowadzi do wniosku, że Trybunał Konstytucyjny, procedując zgodnie z ustawą wydaną na podstawie art. 197 Konstytucji RP uprawniony jest do zbadania jej zgodności z Konstytucją RP i opierając się na art. 195 ust. 1 Konstytucji RP może badać jej zgodność z wzorcami kontroli konstytucyjnej. Ale prowadząc to badanie musi stosować procedurę i zasady organizacji określone w tej ustawie. O ile bowiem w swoich orzeczeniach sędziowie Trybunału Konstytucyjnego są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji RP, to organizacja Trybunału Konstytucyjnego i tryb postępowania przez Trybunałem określa ustawa wydana na podstawie art. 197 Konstytucji RP.

A to oznacza, że Konstytucja nakazuje stosować Trybunałowi Konstytucyjnemu zasady organizacji i tryb postępowania określone w każdej obowiązującej w dniu orzekania ustawie określającej te zasady. Art. 195 ust. 1 Konstytucji RP nie może zostać potraktowany przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego jako podstawa do zignorowania obowiązującej ustawy. Domniemanie konstytucyjności takiej ustawy uchyla bowiem dopiero ogłoszone w Dzienniku Ustaw orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niekonstytucyjność ustawy lub jej poszczególnych przepisów.

Skoro Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, to żaden organ konstytucyjny nie  może stawiać się ponad prawem.

Paweł Pelc

9  marca 2016 r.

Autor bloga

pelc pawel

Paweł Pelc

Radca prawny, Kancelaria Radcy Prawnego Pawła Pelca, wiceprezes Agencji Ratingu Społecznego

CS143fotMINI

Czas Stefczyka 143/2017

PDF (5,50 MB)

pobierz najnowszy numer
archiwum numerów

Facebook